Poradnia ubezpieczeniowa

— Jak ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego, jeśli nastąpiło podwyższenie pensji

— Czy ZUS przejmie wypłatę zasiłku opiekuńczego po rozwiązaniu umowy o pracę

— Czy przerwa między kolejnymi umowami o pracę z tym samym pracodawcą wpływa na ustalanie wysokości zasiłku

— Kiedy wynagrodzenie z umowy-zlecenia zawartej z własnym pracodawcą zostanie uwzględnione w podstawie wymiaru świadczenia chorobowego

— Czy do wypłaty zasiłku opiekuńczego wystarczy oświadczenie ubezpieczonej

— Nasza pracownica sprawowała opiekę nad chorym mężem przez 12 dni. Zwolnienie lekarskie zostało wystawione 11 czerwca na okres od 11 do 22 czerwca 2012 r. Pracownica dostarczyła nam to zwolnienie 25 czerwca 2012 r. Czy przy zasiłku opiekuńczym stosuje się sankcję za przekroczenie terminu na złożenie zaświadczenia lekarskiego? Jeżeli tak, to w jaki sposób dokonać obniżenia zasiłku?

Tak, bowiem tak samo jak przy roszczeniu o zasiłek chorobowy zaświadczenie lekarskie ZUS ZLA z tytułu opieki nad chorym dzieckiem lub nad innym chorym członkiem rodziny należy dostarczyć nie później niż w ciągu siedmiu dni od daty jego otrzymania (wystawienia). Niedopełnienie tego obowiązku w wyznaczonym terminie powoduje zatem obniżenie zasiłku opiekuńczego o 25 proc. od ósmego dnia sprawowanej opieki do dnia dostarczenia zaświadczenia lekarskiego włącznie. Należy wyjaśnić, że przy obliczaniu terminu siedmiu dni na dostarczenie zaświadczenia lekarskiego nie liczy się dnia otrzymania (wystawienia) tego zaświadczenia.

W analizowanej sytuacji termin dostarczenia zaświadczenia lekarskiego upłynął 18 czerwca 2012 r. Był to bowiem siódmy dzień, licząc od następującego po dniu, w którym zaświadczenie lekarskie zostało wystawione (11 czerwca 2012 r.). Zaświadczenie to pracownica dostarczyła 25 czerwca 2012 r., a więc po terminie ustawowym. W tym przypadku należy zatem dokonać potrącenia zasiłku o 25 proc. za okres od 18 do 22 czerwca 2012 r. włącznie. W tym przypadku nie można dokonać potrącenia zasiłku do dnia, w którym zaświadczenie lekarskie zostało dostarczone (25 czerwca 2012 r.), ponieważ okres sprawowanej opieki był krótszy (do 22 czerwca 2012 r.).

Podstawa prawna

Art. 62 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

— Pracownik zachorował w czerwcu 2012 roku. Jest to jego pierwsza niezdolność do pracy z tego powodu w tym roku kalendarzowym. Do 31 grudnia 2011 r. jego przychód stanowiący podstawę wymiaru zasiłku chorobowego wynosił 4200 zł, a od 1 stycznia 2012 r. - 4500 zł. Czy w przypadku zmiany wysokości pensji w czasie trwania umowy o pracę należy ustalić podstawę wymiaru wynagrodzenia chorobowego z okresu po podwyżce?

Nie. Zmiana warunków płacowych, polegająca na podwyższeniu albo zmniejszeniu pensji w ramach tej samej umowy o pracę, nie zmienia ogólnej zasady w zakresie ustalania podstawy wymiaru zasiłków, którą stosuje się także do wynagrodzenia chorobowego. W myśl tej zasady podstawę tę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 12 miesięcy, to podstawę tę ustala się z uwzględnieniem przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za pełne kalendarzowe miesiące zatrudnienia. Oznacza to, że gdy w okresie, z którego należy ustalić podstawę wymiaru zasiłku, nastąpi zmiana warunków płacowych, to pensja po zmianie wpłynie na kwotę przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia uwzględnianego w podstawie wymiaru zasiłku, powodując jego podwyższenie albo obniżenie. Nie oznacza to natomiast, że podstawę wymiaru zasiłku, do którego prawo powstanie po podwyżce (obniżeniu) pensji będzie stanowiło jedynie to nowe wynagrodzenie.

Jeżeli zatem pracownik zachorował w czerwcu 2012 roku, to podstawę wymiaru przysługującego mu wynagrodzenia chorobowego (jest to jego pierwsza niezdolność do pracy w 2012 roku) będzie stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za okres od czerwca 2011 roku do maja 2012 roku. W podstawie tej zostanie zatem uwzględnione także wynagrodzenie w nowej wysokości wypłacone pracownikowi za okres od stycznia do maja 2012 roku.

Podstawa prawna

Art. 36 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

— Pracownik, z którym umowa o pracę została rozwiązana 30 czerwca 2012 r., dostarczył zwolnienie lekarskie z tytułu opieki nad chorą żoną na okres od 28 czerwca do 6 lipca 2012 r. Wypłacimy zasiłek opiekuńczy przysługujący w czasie trwania umowy o pracę, tj. od 28 do 30 czerwca 2012 r. Czy następnie zaświadczenie lekarskie należy przekazać do oddziału ZUS w celu wypłaty zasiłku za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego?

Nie. Zasiłek opiekuńczy nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego - po rozwiązaniu umowy o pracę. Prawo do tego świadczenia przysługuje bowiem tylko ubezpieczonemu zwolnionemu od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny.

W związku z tym, że obowiązujące przepisy nie przewidują prawa do zasiłku opiekuńczego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, pracodawca powinien o tym poinformować pracownika. Jeżeli pracownik nie zgadza się z ustaleniami pracodawcy w tym zakresie, wówczas zaświadczenie lekarskie może on przekazać do oddziału ZUS właściwego według miejsca zamieszkania tej osoby w celu wydania decyzji.

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 1, art. 63 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

— Z naszym pracownikiem łączyła nas najpierw umowa zawarta na czas określony - od 1 stycznia do 31 marca 2012 r., a od 2 kwietnia 2012 r. na czas nieokreślony. Pracownik zachorował w czerwcu 2012 roku. Czy z uwagi na przerwę jednodniową między kolejnymi umowami o pracę należy ustalić podstawę wymiaru świadczenia chorobowego tylko z uwzględnieniem pensji wynikającej z nowego stosunku pracy, czyli od kwietnia 2012 roku?

Nie. Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego pracownikowi zatrudnionemu bez przerwy u tego samego pracodawcy na podstawie kolejno po sobie następujących umów o pracę wynagrodzenie wypłacone z tytułu tych umów sumuje się. Jeżeli zatem pracownik był najpierw zatrudniony od 1 stycznia do 31 marca 2012 r. na czas określony, a następnie od 1 kwietnia 2012 r. zawarto z nim kolejną umowę, a zachorował w czerwcu 2012 roku, to podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby będzie stanowiło przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres od stycznia do maja 2012 roku. Między jedną a drugą umową o pracę jest co prawda przerwa jednodniowa, jednak 1 kwietnia 2012 r. to dzień ustawowo wolny od pracy (niedziela). Takiej przerwy nie traktuje się jako przerwy w ubezpieczeniu chorobowym, która miałaby wpływ na ustalenie okresu, z którego wynagrodzenie uwzględnia się w podstawie wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków.

Należy także wyjaśnić, że przy ustalaniu podstawy wymiaru nie ma znaczenia, czy następujące bezpośrednio po sobie umowy o pracę są zawierane na czas określony, czy nieokreślony. Jeżeli natomiast między kolejnymi umowami o pracę u tego samego pracodawcy wystąpiłaby przerwa przypadająca na dzień roboczy (dni robocze), wówczas podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków stanowi wyłącznie wynagrodzenie wypłacone z tytułu nowej, kolejnej umowy. Jeśli przykładowo pierwsza umowa zostałaby rozwiązana 31 maja 2012 r., a kolejna zawarta od 4 czerwca 2012 r., to jeśli pracownik zachorowałby w lipcu 2012 roku, podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby (zasiłków) należałoby ustalić wyłącznie na podstawie wynagrodzenia za lipiec 2012 roku, tj. za pierwszy pełny kalendarzowy miesiąc zatrudnienia na podstawie nowej umowy zawartej od 4 czerwca 2012 r.

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1, 2 i 4 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

— Od ponad dwóch lat (bez przerwy) zawieramy z naszym pracownikiem dodatkowo umowy-zlecenia na kolejne miesiące kalendarzowe. Od 26 do 29 czerwca 2012 r. zatrudniony chorował. Czy ustalając podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby, należy wliczyć także pensję z tytułu umowy-zlecenia? Umowa taka została zawarta także na czerwiec 2012 roku.

Tak. Jeżeli pracodawca zawiera z własnym pracownikiem dodatkowo także umowę-zlecenie, wówczas wynagrodzenie z tytułu tej umowy traktuje się przy ustalaniu podstawy wymiaru świadczeń chorobowych tak jak wynagrodzenie za pracę. Należy jednak pamiętać o dwóch podstawowych zasadach, z których wynika, że wynagrodzenie z tytułu umowy-zlecenia:

wuwzględnia się w podstawie wymiaru w kwocie faktycznie wypłaconej, bez uzupełniania,

wtraktuje się jak składnik przysługujący do określonego terminu, co oznacza wyłączenie go z podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego za okres po dacie zakończenia zlecenia.

Jeżeli umowy-zlecenia zawierane są u tego samego pracodawcy na kolejne, bezpośrednio po sobie następujące miesiące, wówczas przy ustalaniu podstawy wymiaru wynagrodzenia ze zlecenia i umowy o pracę uwzględnia się tak, jakby przysługiwały z jednej umowy. Jeżeli więc pracownik chorował w czerwcu 2012 roku, to do podstawy wymiaru przysługującego mu świadczenia z tytułu tej niezdolności do pracy należy przyjąć przeciętne miesięczne wynagrodzenie z umowy o pracę wypłacone za okres od czerwca 2011 roku do maja 2012 roku oraz wypłacone za te miesiące wynagrodzenie z tytułu umowy-zlecenia. Należy jednak wyjaśnić, że gdyby pracodawca nie zawarł z pracownikiem umowy-zlecenia na czerwiec 2012 roku, wówczas podstawę wymiaru stanowiłoby wyłącznie przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres od czerwca 2011 r. do maja 2012 r. z tytułu umowy o pracę, a wynagrodzenie ze zlecenia (mimo że wypłacane w tych miesiącach) nie zostałoby uwzględnione w ogóle. Należy bowiem pamiętać, że do wynagrodzenia z tytułu umowy-zlecenia zawartej z własnym pracownikiem stosuje się przepisy dotyczące składników wynagrodzenia przysługujących do określonego terminu. W związku z tym nie może ono stanowić podstawy wymiaru wynagrodzenia chorobowego przysługującego za okres przypadający po terminie, na który umowa była zawarta.

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1, art. 41 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

— Pracownica zgłosiła pracodawcy, że w okresie od 25 do 29 czerwca 2012 r. nie będzie jej w pracy, ponieważ 21 czerwca dowiedziała się, że w tym czasie zamknięte będzie przedszkole, do którego uczęszcza jej syn. Pracownica złożyła także pisemne oświadczenie w sprawie wypłaty zasiłku opiekuńczego (ZUS Z-15). Czy to wystarczy do wypłaty jej tego świadczenia?

Tak, jeśli dodatkowo złoży pisemne oświadczenie zawierające dane dziecka - imię, nazwisko, wiek albo datę urodzenia, okres sprawowania opieki oraz przyczynę konieczności jej sprawowania (czyli w przedstawionej sytuacji nieprzewidziane zamknięcie przedszkola).

Zasiłek opiekuńczy przysługuje w razie nieprzewidzianego zamknięcia przedszkola, a także żłobka lub szkoły, do których uczęszcza dziecko w wieku do ukończenia ósmego roku życia. Za nieprzewidziane zamknięcie przedszkola (żłobka, szkoły) uważa się zgodnie z wyjaśnieniami ZUS takie zamknięcie, o którym ubezpieczony rodzic dziecka został poinformowany w terminie krótszym niż siedem dni. W opisanym przypadku został zatem spełniony ten warunek. Pracownica dowiedziała się, że syn nie będzie mógł uczęszczać do przedszkola na cztery dni przed jego zamknięciem 21 czerwca (uzyskała informację, że zamknięcie placówki nastąpi od 25 czerwca). Gdyby o zamknięciu placówki została poinformowana wcześniej, np. 14 czerwca 2012 r., wówczas mogłaby zapewnić dziecku opiekę w inny sposób i nie korzystać z zasiłku opiekuńczego.

Należy dodać, że zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad synem będzie przysługiwał, gdy zostaną spełnione pozostałe warunki do jego wypłaty. W związku z tym należy dokładnie przeanalizować złożone przez pracownicę oświadczenie do celów wypłaty zasiłku opiekuńczego (ZUS Z-15). Należy m.in. sprawdzić okres, za który wypłacono zasiłek (limit 60 dni w roku kalendarzowym), oraz czy są inni domownicy mogący zapewnić opiekę nad dzieckiem.

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 1 pkt 1a, art. 33 ust. 1 pkt 1 i art. 34 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Par. 21, par. 23 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 2 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2012 r., poz. 444).

Oprac. Aneta Maj