Kiedy kontrakt zawarty z pracownikiem nie podlega oskładkowaniu

Gdy pracownik prowadzi działalność gospodarczą i usługi na rzecz pracodawcy świadczy w ramach prowadzonej działalności, to od wynagrodzenia, jakie z tego tytułu zostanie mu wypłacone nie będą opłacane żadne składki. Artykuł 18 ust. 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie ma wówczas zastosowania.

Umowa-zlecenie, jak również umowa o dzieło wykonywana na rzecz własnego pracodawcy powoduje, że składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych są naliczane przez pracodawcę od zsumowanego przychodu, jaki ta osoba otrzymuje. Pracodawca w imiennym raporcie rozliczeniowym ZUS RCA składanym do zakładu powinien uwzględnić także przychód ze zlecenia wypłacony przez inny podmiot, jeżeli umowa była wykonywana na jego rzecz. Taki sposób postępowania obowiązuje, gdy pracownik nie prowadzi działalności gospodarczej. Inaczej jest, gdy własny pracownik zawarł umowę-zlecenie lub umowę o dzieło i na podstawie takiej umowy praca jest wykonywana na rzecz własnego pracodawcy, ale umowa została zawarta w ramach prowadzonej działalności gospodarczej.

W przypadku gdy osoba prowadząca działalność gospodarczą (podmiot gospodarczy) wykonuje w ramach tej działalności umowę-zlecenie (inną umowę o świadczenie usług bądź umowę o dzieło), której przedmiot jest taki sam jak przedmiot prowadzonej działalności, i umowę tę wykonuje na rzecz pracodawcy, z którym łączy ją stosunek pracy, to przychodu z tej umowy nie uwzględnia się w podstawie wymiaru składek pracownika. Przy czym aby wymienione umowy cywilnoprawne mogły być traktowane jako wykonywane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, warunkiem jest, aby przychód uzyskiwany z tych umów był opodatkowany jako przychód z działalności gospodarczej.

W związku z prowadzoną działalnością osoba, która jednocześnie jest pracownikiem, obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym podlega jako pracownik, a z działalności ubezpieczenia społeczne mają charakter dobrowolny. Obowiązkowa jest tylko składka na ubezpieczenie zdrowotne. Składki na ubezpieczenia społeczne z działalności są obowiązkowe, gdy wynagrodzenie z umowy o pracę jest niższe od minimalnego. Wówczas z działalności osoba ta oprócz ubezpieczenia zdrowotnego obowiązkowo podlega także ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu, a dobrowolne jest dla niej ubezpieczenie chorobowe.

Michał Jarosik

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Podstawa prawna

Art. 18 ust. 1a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).