Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy płatnik składek musi złożyć korektę w ZUS, jeśli pracownik wprowadził go w błąd, informując, że przekroczył maksymalną roczną podstawę wymiaru

● W jaki sposób wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej wpływa na prawo do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego

● Czy dodatek stażowy należy uwzględnić w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

● Przez ostanie kilka miesięcy pracodawca wielokrotnie zlecał mi pracę po godzinach, nie płacąc za to żadnego wynagrodzenia. Podjęłam decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy w trybie art. 55 par. 1¹ k.p. Jak się jednak później okazało, postąpiłam być może zbyt pochopnie. Wyliczyłam, że łącznie z planowanym 6-miesięcznym okresem pobierania zasiłku dla bezrobotnych brakuje mi 3 miesięcy do 30-letniego okresu składkowego i nieskładkowego wymaganego do uzyskania świadczenia przedemerytalnego. W związku z tym podjęłam ponownie zatrudnienie, zawierając umowę o pracę na czas określony 3 miesiące. Umowa została rozwiązana w zwykłym trybie. Następnie zarejestrowałam się w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku. Czy w tej sytuacji mam prawo do świadczenia przedemerytalnego?

ekspert od emerytur i rent

Nie. Świadczenie przedemerytalne mogą uzyskać m.in. osoby, które rozwiązały stosunek pracy z powodu ciężkiego naruszenia przez pracodawcę podstawowych obowiązków wobec pracownika (w trybie art. art. 55 par. 1¹ k.p.), a które wcześniej:

wukończyły wiek 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz udowodniły okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze co najmniej 30 lat (kobieta) i 35 lat (mężczyzna) albo udowodniły staż ubezpieczeniowy wynoszący minimum 35 lat (kobieta) lub 40 lat (mężczyzna),

wpozostawały w stosunku pracy u ostatniego pracodawcy co najmniej przez 6 miesięcy,

wpobierały zasiłek dla bezrobotnych przynajmniej przez 6 miesięcy,

wnie odmówiły powiatowemu urzędowi pracy, bez uzasadnionej przyczyny, w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, propozycji zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a także zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych,

wzłożyły wniosek o świadczenie przedemerytalne wraz z odpowiednią dokumentacją w ciągu 30 dni od daty wydania przez powiatowy urząd pracy zaświadczenia potwierdzającego pobieranie, przynajmniej przez 6 miesięcy, zasiłku dla bezrobotnych,

wmają status osoby bezrobotnej w dniu zgłoszenia wniosku o świadczenie przedemerytalne.

Przepisy przewidują więc pewien nieprzerwany ciąg kolejnych zdarzeń, których łączne wystąpienie umożliwia przyznanie świadczenia przedemerytalnego. W przypadku przerwania tego ciągu zdarzeń przez inne zdarzenie niewymienione w przepisach (np. ponowne podjęcie zatrudnienia po rozwiązaniu stosunku pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy) świadczenie to nie może być przyznane. Oznacza to, że w pani przypadku ze względu na to, że ostatni stosunek pracy nie został rozwiązany z wyżej wskazanych przyczyn, ZUS wyda decyzję odmawiającą ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego.

Podstawa prawna

Art. 2 ustawy z 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 170).

● Pracownik poinformował nas, aby od czerwca nie opłacać za niego składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w związku z osiągnięciem maksymalnej rocznej podstawy wymiaru. W związku z tym składki za czerwiec nie zostały za niego opłacone. W sierpniu pracownik poinformował nas, że się pomylił, a składki powinny być jeszcze w 2013 roku opłacone od kwoty 5000 zł. Czy możemy wykazać składki za miesiąc bieżący i nie korygować czerwca?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Nie. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jaki otrzymuje pracownik w związku ze świadczeniem pracy. Z podstawy wymiaru składek wyłączone są wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy w związku z chorobą, zasiłki oraz przychody wymienione w rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106).

W raporcie rozliczeniowym składanym za pracownika płatnik nalicza składki na ubezpieczenia społeczne od wszystkich przychodów stanowiących podstawę wymiaru składek, które pracownik uzyskał od pierwszego do ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, za który składany jest raport.

W przypadku ubezpieczeń emerytalnego i rentowych obowiązuje maksymalna roczna podstawa wymiaru składek (111 390 zł w 2013 r.), po przekroczeniu której składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za ubezpieczonego nie powinny być opłacane. W dalszym ciągu natomiast płatnik jest zobowiązany do naliczania i odprowadzania składek na ubezpieczenia chorobowe, wypadkowe, zdrowotne oraz FP i FGŚP. Przy ustalaniu limitu 30-krotności uwzględnia się podstawy wymiaru składek emerytalnych i rentowych z wszystkich tytułów, z których w danym roku za ubezpieczonego były opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Jeżeli do opłacenia składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest zobowiązany więcej niż jeden płatnik składek, ubezpieczony musi zawiadomić wszystkich płatników składek o przekroczeniu kwoty rocznej podstawy wymiaru składek.

Na podstawie informacji od ubezpieczonego płatnik zaprzestaje opłacania składek emerytalnej i rentowych i informację o tym podaje na składanym za ubezpieczonego raporcie ZUS RCA. W raporcie tym w polu 02 bloku III B (informacja o przekroczeniu rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe) wpisuje 1 - gdy informację o przekroczeniu rocznego limitu przekazał ubezpieczony.

Jeżeli na podstawie informacji od pracownika płatnik od części przychodu wypłaconego w czerwcu nie naliczył składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a obecnie okazało się, że podstawa wymiaru składek na te ubezpieczenia została zaniżona, płatnik jest zobowiązany złożyć korektę dokumentów za czerwiec. W skorygowanym raporcie ZUS RCA w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe powinna zostać uwzględniona kwota 5000 zł. Oczywiście oprócz korekty raportu płatnik będzie zobowiązany skorygować deklarację rozliczeniową.

W związku z tym, że zadłużenie powstało na skutek błędnej informacji od ubezpieczonego, odpowiada on za powstałe zadłużenie. Jeżeli ubezpieczony nie zgodzi się po potrącenie zaległych składek z jego bieżącego wynagrodzenie płatnik może przekazać do ZUS kopię oświadczenia złożonego przez pracownika i na tej podstawie ZUS będzie dochodził zwrotu składek bezpośrednio od pracownika.

Podstawa prawna

Art. 19 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

● Czy pobierając zasiłek macierzyński za okres odpowiadający okresowi urlopu rodzicielskiego, mogę prowadzić działalność gospodarczą? Czy z tytułu działalności gospodarczej muszę płacić wszystkie składki do ZUS? Czy należna jest tylko składka zdrowotna?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej nie pozbawia ubezpieczonego prawa do zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego. Osoba pobierająca zasiłek macierzyński, która jednocześnie spełnia warunki do podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej, jest objęta obowiązkowo tymi ubezpieczeniami tylko z tytułu tej działalności. Składka zdrowotna jest natomiast należna z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej.

Osoba, która w okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres urlopu rodzicielskiego wykonuje pozarolniczą działalność gospodarczą, nie traci prawa do tego zasiłku. Wynika to stąd, że do osoby pobierającej zasiłek macierzyński nie stosuje się art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zgodnie z którym ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Obowiązujące przepisy dopuszczają zatem sytuację, w której ta sama osoba pobiera zasiłek macierzyński za okres urlopu rodzicielskiego i wykonuje pozarolniczą działalność gospodarczą.

Osoba, która łączy pobieranie zasiłku macierzyńskiego z wykonywaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, nie musi z tytułu tej działalności opłacać wszystkich składek do ZUS. Należy bowiem zauważyć, że osoba pobierająca zasiłek macierzyński, który jednocześnie spełnia warunki do podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pozarolniczej działalności, jest objęta obowiązkowo tym ubezpieczeniom tylko z tytułu pobierania zasiłku macierzyńskiego. Pozarolnicza działalność stanowi w takim przypadku tytuł tylko do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Inaczej rzecz przedstawia się w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego. Pobieranie zasiłku macierzyńskiego nie stanowi tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Z kolei z wykonywaniem pozarolniczej działalności łączy się obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego nawet wówczas, gdy przedmiotowa działalność stanowi tytuł tylko do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 6 i art. 9 ust. 1c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 17 ust. 1 i art. 31 ust. 5 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Art. 5 pkt 21 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn. zm.).

● Od kwietnia po zmianie przepisów płacowych wypłacamy pracownikom dodatek stażowy w stałej wysokości, tj. 10 proc. wynagrodzenia zasadniczego, bez względu na to, czy w danym miesiącu pracują, czy też pobierają wynagrodzenie chorobowe albo zasiłek. Od tego dodatku nie opłacamy składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Czy postępujemy prawidłowo?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Nie. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z wyłączeniem wynagrodzenia za czas choroby oraz zasiłków. Przepisy kodeksu pracy nie przyznają pracownikom dodatków stażowych. Prawo do takich świadczeń może więc wynikać wyłącznie z wewnętrznych przepisów płacowych obowiązujących w danej firmie. Oczywiście dodatek stażowy jest przychodem ze stosunku pracy. Naliczając składki na ubezpieczenia społeczne za pracowników, musimy jednak pamiętać, iż nie od wszystkich przychodów, jakie otrzymuje pracownik, składki powinny być naliczane. Składek nie opłacamy od przychodów wymienionych w rozporządzeniu ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Zgodnie z par. 2 ust. 1 pkt 24 tego rozporządzenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników nie stanowią składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku.

Na podstawie tego przepisu ze składek wyłączony jest dodatek stażowy, ale przysługujący tylko za okres choroby oraz pobierania zasiłków.

Wobec tego za okres, w którym pracownik wykonywał pracę, wypłacony mu dodatek stażowy będzie stanowił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz w konsekwencji ubezpieczenie zdrowotne. Jeżeli płatnik od dodatku stażowego wypłacanego za ten okres nie naliczał składek, jest zobowiązany złożyć korektę dokumentów rozliczeniowych i w dokumentach rozliczeniowych składanych do ZUS uwzględnić także dodatek stażowy oraz opłacić składki wraz z odsetkami za zwłokę.

Jeżeli pracownik będzie otrzymywał dodatek stażowy za okres pobierania wynagrodzenia chorobowego (zasiłków), dodatek za te okresy nie będzie stanowił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Wówczas dodatek stażowy będzie wypłacany pracownikowi obok wynagrodzenia za czas choroby lub zasiłku. Od dodatku stażowego wypłacanego za okres choroby nie powinna być naliczana także składka na ubezpieczenie zdrowotne.

Do ustalenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się bowiem przepisy dotyczące ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie stosuje się wyłączeń wynagrodzeń za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną oraz nie stosuje się ograniczenia podstawy do kwoty 30-krotności. Podstawa ta jest również pomniejszana o kwoty składek na ubezpieczenia społeczne finansowane ze środków pracownika.

Oznacza to, że jeśli od danego przychodu nie są naliczane składki na ubezpieczenia społeczne, to również nie należy od niego naliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa prawna

Par. 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106).