Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy trzeba opłacać składki od zleceniobiorcy przebywającego w innej firmie na urlopie wychowawczym

● Kiedy możliwość korzystania z pomocy pozbawia prawa do zasiłku opiekuńczego

● Czy liczba lat wymaganych do minimalnej emerytury zależy od roku zgłoszenia wniosku

● Nasza pracownica zatrudniona na cały etat korzysta z dodatkowego urlopu macierzyńskiego od 6 maja do 2 czerwca 2013 r. (28 dni). Przez cały ten okres zamierza pracować na pół etatu. Jednak od 6 do 10 maja 2013 r. choruje, w związku z czym przedłożyła nam zwolnienie lekarskie. W czasie pracy na całym etacie osiągała przychód w kwocie 4800 zł i była to podstawa wymiaru zasiłku macierzyńskiego. Jej przychód z tytułu pracy na pół etatu w czasie dodatkowego urlopu macierzyńskiego wynosi 2400 zł. Zatrudniona choruje po raz pierwszy w tym roku. Czy przysługuje jej wynagrodzenie chorobowe i jak powinno być obliczone?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Pracownica, która łączy korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego jej tego urlopu i w tym czasie stanie się niezdolna do pracy z powodu choroby, ma prawo do świadczeń z tytułu tej niezdolności do pracy, czyli odpowiednio wynagrodzenia za czas choroby i zasiłku chorobowego.

W przypadku opisanym w pytaniu pracownica korzysta z dodatkowego urlopu macierzyńskiego od 6 maja do 2 czerwca 2013 r. Podstawa zasiłku macierzyńskiego wynosiła 4800 zł, a z tytułu pracy wykonywanej w okresie dodatkowego urlopu macierzyńskiego uzyskuje ona przychód w kwocie 2400 zł. Po pomniejszeniu o kwotę składek potrąconych na ubezpieczenia społeczne (13,71 proc.) wynagrodzenie z tytułu pracy podjętej w czasie dodatkowego urlopu macierzyńskiego wynosi: 2070,96 zł (2400 zł x 13,71 proc. = 329,04 zł; 2400 zł - 329,04 zł = 2070,96 zł).

Należy pamiętać, że w okresie dodatkowego urlopu macierzyńskiego zasiłek macierzyński przysługuje w wysokości pomniejszonej proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego, tj. od 6 maja do 2 czerwca, pracownicy przysługuje więc zasiłek macierzyński w kwocie 2240 zł, obliczony w następujący sposób: 4800 zł : 30 = 160 zł (jest to pełna dzienna kwota zasiłku macierzyńskiego); 160 zł x 0,5 = 80 zł; 80 zł x 28 dni urlopu = 2240 zł.

Z kolei podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby z tytułu niezdolności do pracy za okres od 6 do 10 maja 2013 r. (5 dni) stanowi pełne miesięczne wynagrodzenie pracownicy za maj 2013 r. z tytułu pracy podjętej w czasie dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Wynagrodzenie za czas choroby za 5 dni niezdolności do pracy wynosi zatem 276,15 zł i zostało obliczone w następujący sposób: 2070,96 zł : 30 = 69,03 zł; 69,03 zł x 0,80 = 55,22 zł; 55,22 zł x 5 dni = 276,10 zł.

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 7 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

● Przyjęliśmy na podstawie umowy-zlecenia osobę, która w innej firmie jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, ale obecnie korzysta w niej z urlopu macierzyńskiego. Czy od takiej umowy-zlecenia musimy opłacać składki na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne? Czy będziemy musieli opłacać takie składki, jeśli nasz zleceniobiorca rozpocznie urlop wychowawczy w tej drugiej firmie?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Osoba wykonująca pracę na podstawie umowy-zlecenia, która w innym zakładzie pracy pobiera zasiłek macierzyński, jako zleceniobiorca podlega obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jeśli takiej osobie po zakończeniu urlopu macierzyńskiego zostanie udzielony urlop wychowawczy, to z tytułu umowy-zlecenia obowiązkowe będą dla niej również ubezpieczenia emerytalne, rentowe i wypadkowe.

Osoba pobierająca zasiłek macierzyński (albo zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego), która jednocześnie wykonuje pracę na podstawie umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące umowy-zlecenia, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu pobierania tego zasiłku. Pobieranie zasiłku macierzyńskiego nie stanowi tytułu do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. Z tytułu umowy-zlecenia obowiązkowe jest dla niej tylko ubezpieczenie zdrowotne, gdyż zleceniobiorca podlega mu nawet wtedy, gdy wykonywanie pracy na podstawie umowy-zlecenia stanowi tytuł tylko do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych.

Z kolei zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu przez zleceniobiorcę, który w innym zakładzie pracy przebywa na urlopie wychowawczym, są całkowicie różne od tych, które dotyczą zleceniobiorców pobierających zasiłek macierzyński. Dla takiej osoby tytułem do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jest bowiem wykonywanie pracy na podstawie umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług. Przebywanie na urlopie wychowawczym w takim przypadku nie stanowi tytułu ani do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, ani do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

Podstawa prawna

Art. 9 ust. 1c i ust. 6 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e i pkt 32 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 z późn zm.).

● Pracownica chce skorzystać ze zwolnienia od pracy w celu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem. Mieszka u swojej matki, która jest obecnie na emeryturze. Pracodawca jest zdania, że w takim przypadku zatrudnionej nie będzie przysługiwać zasiłek opiekuńczy, gdyż dzieckiem może zająć się jej matka. Jest to jednak osoba schorowana, która nie ma sił zajmować się wnukiem. Czy argumenty pracodawcy są słuszne?

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych

Nie. Pracownica ma prawo do zasiłku opiekuńczego.

Zasiłek opiekuńczy nie przysługuje w przypadku, gdy poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym i mogący zapewnić opiekę dziecku (lub choremu członkowi rodziny). Do członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki, którzy mogą w tym czasie zająć się dzieckiem, zalicza się następujące osoby: małżonka, rodziców, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci powyżej 14. roku życia.

Należy jednak pamiętać, że za członka rodziny pozostającego we wspólnym gospodarstwie domowym mogącego zapewnić opiekę nie uważa się: osoby całkowicie niezdolnej do pracy, osoby chorej, osoby, która ze względu na wiek jest niesprawna fizycznie lub psychicznie, osoby prowadzącej gospodarstwo rolne, osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, która nie może regulować swojego czasu pracy w sposób dowolny (ma ustalone godziny pracy), pracownika odpoczywającego po pracy na nocnej zmianie, a także osoby niezobowiązanej do sprawowania opieki na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, jeśli odmawia ona sprawowania opieki (np. babcia dziecka).

Jeśli więc opiekę nad chorym dzieckiem będzie sprawować pracownica, której matka jest chora, niesprawna fizycznie lub odmawia opieki nad wnukiem, zatrudniona będzie miała prawo do zasiłku opiekuńczego. Jednocześnie należy pamiętać, że w przypadku sprawowania opieki nad chorym dzieckiem do lat 2 ubezpieczony ma prawo do zasiłku opiekuńczego także wtedy, gdy są inni członkowie rodziny pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym mogący zapewnić dziecku opiekę.

Podstawa prawna

Art. 32 ust. 1 i 2, art. 34 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

● Urodziłam się w lutym 1953 r. W marcu 2013 r. ukończyłam powszechny wiek emerytalny wynoszący dla kobiet urodzonych w I kw. 1953 r. 60 lat i 1 miesiąc. Nie chcę jednak jeszcze ubiegać się o przyznanie emerytury. Zamierzam zrobić to dopiero po zakończeniu 2-letniej umowy o pracę, w ramach której jestem obecnie zatrudniona. Nastąpi to z końcem marca 2014 r. W czasie swojej kariery zawodowej miałam niskie zarobki, choć w sumie mam obecnie 16 lat składkowych i 3 lata nieskładkowe. Obawiam się, że obliczona emerytura będzie niższa od minimalnej. Wiem też, że od 2014 r. wydłużeniu ulega staż uprawniający do podwyższenia świadczenia do minimalnej gwarantowanej kwoty. Czy wystąpienie z wnioskiem o emeryturę dopiero w 2014 r. spowoduje, że 20-letni staż, który wypracuję do końca marca 2014 r., nie wystarczy do podwyższenia emerytury do kwoty minimalnego świadczenia?

ekspert od emerytur i rent

Nie. Ukończenie powszechnego wieku emerytalnego do 31 grudnia 2013 r. gwarantuje czytelniczce podwyższenie świadczenia do minimalnej emerytury przy stażu wynoszącym 20 lat składkowych i nieskładkowych, nawet jeśli z wnioskiem o emeryturę wystąpi dopiero w 2014 r. (lub w kolejnych latach).

Od 1 stycznia 2013 r. rozpoczęło się stopniowe wydłużanie powszechnego wieku emerytalnego wymaganego do przyznania emerytury. Proces ten dotyczy wszystkich mężczyzn urodzonych po 31 grudnia 1947 r. oraz wszystkich kobiet urodzonych po 31 grudnia 1952 r. Powszechny wiek emerytalny podwyższany jest o 1 miesiąc za każdy późniejszy kwartał urodzenia. Dla kobiet urodzonych (jak czytelniczka) w I kw. 1953 r. wynosi 60 lat i 1 miesiąc. Docelowo powszechny wiek emerytalny ma wynosić 67 lat - zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn.

Emerytura przyznawana osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r. z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego obliczana jest w całości lub w części na nowych zasadach (ze składek i kapitału początkowego zgromadzonych na koncie w ZUS). Wysokość tego świadczenia nie jest więc, co do zasady, uzależniona od liczby udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych. Długość tego stażu może mieć jednak znaczenie, gdy faktycznie obliczona wysokość emerytury (wraz z okresową emeryturą kapitałową ustalaną ze środków zgromadzonych w otwartym funduszu emerytalnym oraz na subkoncie w ZUS - jeśli taka emerytura przysługuje) jest niższa od minimalnej emerytury. W takim przypadku emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych może być podwyższona do najniższego świadczenia tylko wtedy, gdy wnioskodawca udowodnił wymagany okres składkowy i nieskładkowy. Zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31 grudnia 2012 r. staż ten zawsze wynosił 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.

Nowelizacja, na mocy której wydłużono wiek emerytalny, wprowadziła również stopniowe wydłużanie z 20 do 25 lat okresu składkowego i nieskładkowego uprawniającego kobiety do emerytury w minimalnej wysokości. Począwszy od 1 stycznia 2014 r., staż ten będzie wydłużany co dwa lata o 1 rok. Docelowo od 2022 r. ma on wynosić tyle samo co dla mężczyzn, czyli 25 lat. Zgodnie z interpretacją ZUS wskazany wyżej staż ubezpieczeniowy gwarantujący podwyższenie emerytury do minimum uzależniony jest od roku, w którym osoba przechodząca na to świadczenie ukończy odpowiednio podwyższony wiek emerytalny. Oznacza to, że okres składkowy i nieskładkowy gwarantujący wypłatę co najmniej minimalnej emerytury wynosi: 20 lat - dla kobiet, które powszechny wiek emerytalny ukończyły lub ukończą do 31 grudnia 2013 r., 21 lat - dla kobiet, które powszechny wiek emerytalny ukończą w latach 2014-2015, 22 lata - dla kobiet, które powszechny wiek emerytalny ukończą w latach 2016-2017, 23 lata - dla kobiet, które powszechny wiek emerytalny ukończą w latach 2018-2019, 24 lata - dla kobiet, które powszechny wiek emerytalny ukończą w latach 2020-2021 lub 25 lat - dla kobiet, które powszechny wiek emerytalny ukończą po 31 grudnia 2021 r. Długość okresu składkowego i nieskładkowego uprawniającego do minimalnej emerytury nie jest uzależniona od roku zgłoszenia wniosku o przyznanie tego świadczenia.

Podstawa prawna

Art. 87 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).