Poradnia ubezpieczeniowa

● Jak zmieni się wysokość renty socjalnej przysługującej w zbiegu z rodzinną

● Czy ZUS podejmie wypłatę renty przy dotychczasowych zarobkach

● Jak ustalić dopuszczalną kwotę potrącenia z zasiłku chorobowego

● Od ponad roku jestem uprawniona do emerytury. Niedługo po przyznaniu świadczenia ponownie podjęłam zatrudnienie, które kontynuuję do dzisiaj. W związku z tym, że uzyskuję przychód znacznie przekraczający niższy próg zarobkowy (70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia), ZUS wypłaca mi świadczenie zmniejszone o 528 zł (z 1560,30 zł do 1032,30 zł). Dodatkowo kwota świadczenia jest co miesiąc pomniejszana o składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy od osób fizycznych. Czy pomimo tych zmniejszeń ZUS zwaloryzuje mi w marcu pełną kwotę świadczenia?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Podobnie jak w poprzednich latach, również w marcu br. ZUS przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. W odróżnieniu jednak od poprzedniego roku (gdy wszyscy świadczeniobiorcy otrzymali jednakową 71-złotową podwyżkę), w marcu 2013 r. świadczenia są podwyższane o określony procentowo wskaźnik waloryzacji (104 proc.). Takim wskaźnikiem podwyższane są świadczenia, do których prawo powstało najpóźniej 28 lutego 2013 r., niezależnie od tego, czy zostały przyznane z urzędu przed 1 marca 2013 r., czy na wniosek zgłoszony przed tym dniem. ZUS waloryzuje od 1 marca wyłącznie wypłacane świadczenia. Waloryzacja świadczeń, których wypłata jest w marcu wstrzymana (np. z powodu kontynuowania stosunku pracy lub osiągania zbyt wysokiego przychodu), nastąpi z chwilą podjęcia ich wypłaty.

ZUS waloryzuje kwotę świadczenia przysługującą 28 lutego 2013 r. w wysokości ustalonej przed dokonaniem potrąceń i egzekucji oraz zmniejszenia w związku z osiąganiem przychodu (w przypadku emerytur i rent - przekraczającego 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia). Waloryzowana jest kwota świadczenia brutto, a więc przed potrąceniem zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Pomimo otrzymywania emerytury w odpowiednio pomniejszonej wysokości ZUS zwaloryzuje więc pani pełną kwotę świadczenia przysługującego na koniec lutego 2013 r., czyli 1560,30 zł. W wyniku pomnożenia tej kwoty wskaźnikiem waloryzacji 104 proc. podwyższona emerytura wyniesie 1622,71 zł. Zwaloryzowane w ten sposób świadczenie zostanie pomniejszone o maksymalną kwotę zmniejszenia (od 1 marca 2013 r. - 549,12 zł), a następnie o składkę na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczkę na podatek dochodowy.

Podstawa prawna

Art. 85, art. 88-94 i art. 104 ust. 8 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Komunikat ministra pracy i polityki społecznej z 13 lutego 2013 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w 2013 r. (M.P. z 2013 r., poz. 78).

● Jestem uprawniona do renty rodzinnej oraz renty socjalnej. Przed waloryzacją od 1 marca 2013 r. kwoty te wynosiły odpowiednio 1420,50 zł oraz 682,67 zł. W związku z tym renta socjalna była obniżona do minimalnej gwarantowanej kwoty, tj. 79,92 zł. Czy po waloryzacji od 1 marca 2013 r. powinnam otrzymywać rentę socjalną w wyższej wysokości?

ekspert od emerytur i rent

Tak. W marcu 2013 r. ZUS przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych, podwyższając je wskaźnikiem waloryzacji wynoszącym 104 proc. W ramach tej waloryzacji wzrosły również kwoty najniższych emerytur i rent oraz świadczeń przysługujących w kwotach ryczałtowych. Przykładowo dotychczasowa kwota najniższej emerytury, renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz renty rodzinnej (799,18 zł ) wzrosła od 1 marca 2013 r. o 31,97 zł do kwoty 831,15 zł. Wzrost od 1 marca najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy spowodował również podwyżkę renty socjalnej, która stanowi 84 proc. tej kwoty. Renta socjalna w wyniku marcowej waloryzacji wynosi więc 698,17 zł.

Od 1 marca 2013 r. w razie zbiegu prawa do renty socjalnej oraz renty rodzinnej renta socjalna nie przysługuje, jeśli wysokość renty rodzinnej przekracza 200 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy (1662,30 zł).

W wyniku marcowej waloryzacji zmieniła się również kwota renty socjalnej wypłacanej w zbiegu z rentą rodzinną, której wysokość nie przekracza 200 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W razie powstania takiego zbiegu ZUS zmniejsza bowiem wysokość renty socjalnej w taki sposób, aby łączna wysokość obu świadczeń nie przekraczała tej kwoty (1662,30 zł). Tak zmniejszona renta socjalna nie może być jednak niższa niż 10 proc. najniższej renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy obowiązującej od 1 marca 2013 r. Oznacza to, że w wyniku marcowej waloryzacji kwota gwarantowanej renty socjalnej wypłacanej w zbiegu z rentą rodzinną wynosi 83,12 zł.

Po waloryzacji od 1 marca 2013 r. kwoty przyznanych pani świadczeń wzrosną zatem: renta rodzinna do 1477,32 zł, a renta socjalna do 698,17 zł. W związku z tym rentę rodzinną nadal może Pani pobierać w pełnej wysokości, a rentę socjalną w minimalnej gwarantowanej kwocie, tj. 83,12 zł.

Podstawa prawna

Art. 85, art. 88-94 i art. 104 ust. 8 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 6 i 9 ustawy z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz.U. nr 135, poz. 1268 z późn. zm.).

● Jestem uprawniony do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Od kilku miesięcy dorabiam do tego świadczenia, wykonując pracę w ramach umowy-zlecenia. W związku z uzyskiwaniem comiesięcznego przychodu z tytułu tej umowy (4700 zł brutto) złożyłem w ZUS oświadczenie, na podstawie którego renta została zawieszona. Słyszałem jednak, że od 1 marca został znacznie podwyższony górny próg zarobkowy decydujący o wypłacie świadczenia. Czy to oznacza, że będę mógł otrzymywać przynajmniej część renty?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Emeryci i renciści uzyskujący przychód z działalności zarobkowej objętej obowiązkiem ubezpieczeń społecznych lub z tytułu służby muszą uważać, aby nie przekroczyć określonych progów zarobkowych. Pierwszy z nich (niższa kwota graniczna) wynosi 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez prezesa GUS. Drugi próg zarobkowy (wyższa kwota graniczna) to 130 proc. tego wynagrodzenia.

Jeśli przychód emeryta lub rencisty przekracza niższą kwotę graniczną, ale jest niższy od wyższego progu zarobkowego, świadczenie podlega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia tego pierwszego limitu, nie więcej jednak niż o maksymalną kwotę zmniejszenia ustaloną dla emerytury lub renty w danym okresie (od 1 marca do końca lutego następnego roku). W razie przekroczenia wyższego progu zarobkowego świadczenie podlega zawieszeniu.

Progi zarobkowe zmieniają się raz na kwartał, tj. od 1 marca, 1 czerwca, 1 września i 1 grudnia każdego roku wraz ze zmianą podawanej przez prezesa GUS kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. Od 1 grudnia 2012 r. do 28 lutego 2013 r. niższa kwota graniczna wynosiła 2457,20 zł, a wyższa kwota graniczna - 4563,30 zł. Natomiast od 1 marca 2013 r. progi zarobkowe decydujące o wypłacie emerytur i rent znacznie wzrosły. Niższa kwota graniczna wynosi obecnie 2583,30 zł, a wyższa kwota graniczna - 4797,40 zł.

Osoba uprawniona do emerytury, która zamierza uzyskiwać przychód z działalności zarobkowej objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, musi powiadomić o tym właściwą jednostkę ZUS wypłacającą świadczenie, wypełniając formularz ZUS Rw-73 "Oświadczenie o osiąganiu przychodu". W oświadczeniu tym nie podaje konkretnej wysokości swoich zarobków. Wskazuje tylko, czy zamierza uzyskiwać przychód powodujący zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia, czy też niepowodujący takich skutków. Na podstawie przekazanego oświadczenia ZUS zawiesza bądź zmniejsza emeryturę albo nadal wypłaca ją w pełnej kwocie.

W związku z tym, że po zmianie progów zarobkowych od 1 marca 2013 r. uzyskiwane przez pana wynagrodzenie (4700 zł brutto) nie przekracza już wyższej granicznej kwoty przychodu (4797,40 zł), a jedynie znacznie przekracza niższą kwotę graniczną (2583,30 zł), renta może być panu wypłacana w zmniejszonej wysokości. Świadczenie powinno podlegać obniżeniu o maksymalną kwotę zmniejszenia renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy obowiązującą po waloryzacji w marcu 2013 r., tj. 411,87 zł. Aby otrzymywać rentę w maksymalnie zmniejszonej wysokości, powinien pan ponownie złożyć do ZUS oświadczenie (najlepiej na formularzu ZUS Rw-73), w którym zadeklaruje pan, iż uzyskiwany przychód skutkuje zmniejszeniem renty.

Podstawa prawna

Art. 103-104 oraz art. 127 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Par. 4 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty (Dz.U. nr 58, poz. 290 z późn.zm.).

Komunikat prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 lutego 2013 r. w sprawie kwot przychodu odpowiadających 70 proc. i 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za IV kwartał 2012 r. stosowanych przy zmniejszaniu albo zawieszaniu emerytur i rent (M.P. z 2013 r., poz. 104).

● W marcu 2013 r. osoba zatrudniona przez nas na podstawie umowy-zlecenia dostała zasiłek chorobowy za 19 dni zwolnienia lekarskiego w lutym w wysokości 1432 zł brutto oraz za 8 dni zwolnienia lekarskiego w marcu w kwocie 620 zł brutto. Otrzymała także wynagrodzenie za pracę w kwocie 1800 zł brutto. Jej zasiłek został zajęty przez naczelnika urzędu skarbowego tytułem zaległych składek na kwotę 15 tys. zł. Jak w tej sytuacji ustalić kwotę zasiłku do wypłaty?

szkoleniowiec z zakresu wynagrodzeńwłaścicielka firmy Biuro Kadr i Płac

Przy obowiązkowych potrąceniach z zasiłków obowiązują dwa limity: górny - maksymalna dopuszczalna kwota potrącenia i dolny - kwota wolna. Maksymalna dopuszczalna kwota potrącenia przy potrącaniu egzekwowanych świadczeń niealimentacyjnych wynosi 25 proc. kwoty zasiłku brutto. Natomiast kwota wolna wynosi miesięcznie 50 proc. najniższej emerytury. Od 1 marca 2013 r. najniższa emerytura wzrosła do 831,15 zł, w związku z czym kwota wolna od obligatoryjnych potrąceń z zasiłku wynosi od tej daty 415,58 zł (dotychczas było to 399,59 zł). Nową kwotę wolną stosujemy do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego, do których zatrudniony nabył prawo od 1 marca 2013 r. Kwota wolna jest proporcjonalna do liczby dni pobytu ubezpieczonego na zasiłku. Aby uzyskać właściwą kwotę wolną, miesięczną kwotę wolną (50 proc. najniższej emerytury) należy podzielić przez 30, a wynik pomnożyć przez liczbę dni zasiłkowych.

W przypadku opisanym w pytaniu do zasiłku chorobowego za luty należy zastosować starą kwotę wolną, a do zasiłku chorobowego za marzec - nową kwotę wolną. Potrącenie z zasiłku chorobowego za luty 2013 roku obliczamy ustalając:

wpodstawę dokonania potrącenia (jest nią kwota zasiłku po odjęciu zaliczki na podatek dochodowy) : 1174 zł (1432 zł x 18 proc. = 257,76 zł, w zaokrągleniu 258 zł; 1432 zł - 258 zł = 1174 zł),

wmaksymalną dopuszczalną kwotę potrącenia (czyli 25 proc. kwoty zasiłku brutto): 1432 zł x 25 proc. = 358 zł,

wkwotę wolną (399,59 zł : 30 dni) x 19 dni = 253,07 zł,

wfaktyczną możliwą kwotę potrącenia: 1174 zł - 253,07 zł = 920,93 zł; z uwagi na to, że uzyskany wynik jest wyższy od maksymalnej dopuszczalnej kwoty potrącenia (358 zł), faktyczną możliwą kwotą potrącenia jest 358 zł.

Końcowe rozliczenie zasiłku za luty wygląda zatem następująco: kwota potrącenia niealimentacyjnego to 358 zł, a kwota zasiłku chorobowego na rękę: 1174 zł - 358 zł = 816 zł.

Następnie należy obliczyć potrącenie z zasiłku chorobowego za marzec 2013 r., ustalając:

wpodstawę dokonania potrącenia: 508 zł (620 zł x 18 proc. = 111,60 zł, w zaokrągleniu 112 zł; 620 zł - 112 zł = 508 zł),

wmaksymalną dopuszczalną kwotę potrącenia: 620 zł x 25 proc. = 155 zł,

wkwotę wolną: (415,58 zł : 30 dni) x 8 dni = 110,82 zł,

wfaktyczną możliwą kwotę potrącenia: 508 zł - 110,82 zł = 397,18 zł; wobec faktu, że ten wynik jest wyższy od maksymalnej dopuszczalnej kwoty potrącenia (155 zł), faktyczna możliwa kwota potrącenia wynosi 155 zł.

Końcowe rozliczenie zasiłku za marzec przedstawia się więc następująco: kwota potrącenia niealimentacyjnego to 155 zł, a kwota zasiłku chorobowego na rękę to 508 zł - 155 zł = 353 zł.

Podstawa prawna

Art. 79 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 z późn.zm.).

Art. 139 i 140 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).