Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy wliczyć nagrodę z okazji jubileuszu firmy do podstawy wymiaru zasiłku

● W jaki sposób uzupełnia się premię kwartalną

● Jak ustalić kwotę wynagrodzenia w celu obliczenia zasiłku, gdy została przekroczona roczna podstawa wymiaru składek

● Nasz pracownik otrzymuje wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości oraz zmienną premię kwartalną. Jak ustalić dla niego podstawę wymiaru wynagrodzenia za czas choroby i zasiłków?

Za wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku chorobowego uważa się przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu potrąconych przez pracodawcę składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe i chorobowe. Przychodem pracownika jest zatem zarówno wynagrodzenie zasadnicze, jak i inne składniki wynagrodzenia (np. premie), jeżeli opłacane są od nich składki na ubezpieczenia społeczne.

Dodatkowym warunkiem uwzględnienia innych składników wynagrodzenia w podstawie wymiaru zasiłku jest zapis w postanowieniach układów zbiorowych pracy lub w przepisach o wynagradzaniu o braku zachowywania prawa do tych składników za okresy pobierania zasiłku. Warunek ten odnosi się do wszystkich składników wynagrodzenia (premii, dodatków, nagród) bez względu na to, czy są to składniki przysługujące za okresy miesięczne czy dłuższe, np. kwartalne, roczne lub inne (np. półroczne).

Składniki wynagrodzenia, które za okresy pobierania zasiłku są pomniejszane proporcjonalnie, uwzględnia się w podstawie wymiaru po ich uprzednim uzupełnieniu, tj. w takiej kwocie, jaką pracownik otrzymałby, gdyby pracował pełny miesiąc, kwartał lub rok.

Premie i inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy kwartalne, pomniejszane proporcjonalnie za okresy pobierania zasiłków, uwzględnia się w podstawie wymiaru zasiłku chorobowego w wysokości 1/12 kwot wypłaconych pracownikowi za cztery kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Należy dodać, że składniki przysługujące za okresy kwartalne uwzględnia się w podstawie wymiaru, nawet jeżeli w danym kwartale pracownik wykonywał pracę przez mniej niż połowę obowiązującego w kwartale czasu pracy.

Z powyższego wynika, że jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie w stałej miesięcznej wysokości oraz dodatkowo premię kwartalną w zmiennej wysokości (która jest pomniejszana proporcjonalnie za okresy pobierania zasiłków), to do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego należy przyjąć wynagrodzenie stałe miesięczne (w wysokości wynikającej z umowy o pracę lub innego aktu nawiązującego stosunek pracy), a premie kwartalną po jej uprzednim uzupełnieniu.

Podstawa prawna

Art. 3 pkt 3, art. 41 ust. 1, art. 42 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

● W styczniu 2013 r. firma obchodziła dziesięciolecie powstania i z tej okazji pracodawca postanowił przyznać pracownikom nagrody. Ich wysokość uzależnił od okresu zatrudnienia w firmie. Pracownicy mający staż do roku otrzymali po 300 zł, zatrudnieni powyżej roku do 5 lat po 500 zł, a zatrudnieni powyżej 5 lat po 1000 zł. Pracownica w lutym 2013 r. była przez 5 dni nieobecna w pracy w związku z opieką nad chorym mężem. Czy do podstawy wymiaru zasiłku opiekuńczego należy wliczyć jej nagrodę wypłaconą w styczniu 2013 r.? Jest ona zatrudniona od 6 lat i otrzymała 500 zł nagrody.

Nie. W tym przypadku nagroda nie powinna zostać uwzględniona w podstawie wymiaru zasiłku opiekuńczego.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego oraz pozostałych świadczeń w razie choroby i macierzyństwa (m.in. zasiłku opiekuńczego) należy uwzględniać składniki wynagrodzenia, od których odprowadzana jest składka na ubezpieczenie chorobowe, z wyłączeniem składników, co do których obowiązujące u pracodawcy przepisy płacowe albo umowy o pracę (u pracodawców, którzy nie mają obowiązku tworzenia regulaminów wynagradzania) zawierają jednoznaczne postanowienia o zachowywaniu przez pracownika prawa do tych składników wynagrodzenia za okres pobierania świadczeń.

Nie uwzględnia się w podstawie wymiaru zasiłku także takich składników wynagrodzenia, na których przyznanie i wypłatę nieobecność pracownika w pracy z powodu choroby nie ma wpływu. Do składników takich należy zaliczyć m.in. nagrodę z okazji rocznicy powstania firmy. Do takich składników należą w myśl wyjaśnień ZUS także:

wjednorazowe zasiłki na zagospodarowanie,

wwartość szczepień ochronnych pracowników, finansowanych przez pracodawcę,

wwartość badań mammograficznych lub innych nieodpłatnych badań pracowników,

wnagrody za ukończenie przez pracownika szkoły (studiów),

wkoszt wynajmu przez pracownika mieszkania sfinansowany lub dofinansowany przez pracodawcę,

wwartość dodatkowego ubezpieczenia pracownika wyjeżdżającego w delegację zagraniczną,

wdopłata pracodawcy do dodatkowego ubezpieczenia pracownika z tytułu różnych ryzyk,

wbony lub wypłaty w gotówce przyznawane w jednakowej wysokości lub jednakowym wskaźnikiem procentowym w stosunku do płacy pracownika, określonej w umowie o pracę, wszystkim pracownikom lub grupom pracowników, z okazji uroczystych dni, świąt itp.,

wjednorazowe nagrody z okazji ślubu pracownika lub z okazji urodzenia się dziecka pracownika.

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1, art. 41 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

● Pracownica w lutym 2013 r. urodziła dziecko. Oprócz wynagrodzenia ma także prawo do premii kwartalnych pomniejszanych proporcjonalnie do okresów pobierania zasiłków i wynagrodzenia za czas choroby. W dwóch kwartałach poprzedzających poród zatrudniona nie przepracowała co najmniej połowy obowiązującego ją w tych kwartałach pracy. Czy w tej sytuacji premie z tych dwóch kwartałów należy wyłączyć z podstawy wymiaru zasiłku macierzyńskiego?

Nie. Należy je przyjąć po uzupełnieniu do pełnego kwartału.

Składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy kwartalne wlicza się do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku w wysokości 1/12 kwot wypłaconych pracownikowi za cztery kwartały poprzedzające miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Należy pamiętać, że premie i inne składniki wynagrodzenia przysługujące za okresy kwartalne uwzględnia się w tej podstawie, nawet jeżeli w danym kwartale pracownik wykonywał pracę przez mniej niż połowę obowiązującego w kwartale czasu pracy.

W opisanej sytuacji, gdy pracownica urodziła dziecko w lutym 2013 r., a zatem do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres od lutego 2012 r. do stycznia 2013 r. oraz premie za IV, III, II i I kwartał 2012 r. Gdy w IV i III kwartale 2012 r. pracownica była nieobecna w pracy z przyczyn usprawiedliwionych i przepracowała mniej niż połowę obowiązującego ją w tych kwartałach czasu pracy, ale premie kwartalne za te kwartały otrzymała w wysokości proporcjonalnie pomniejszonej do tych nieobecności, to premie te należy przyjąć do podstawy wymiaru po ich uzupełnieniu w każdym kwartale do pełnego kwartału. Jeśli przykładowo pracownica w III kwartale 2012 r. otrzymała premię w wysokości 600 zł, miała w tym kwartale przepracować 63 dni, a przepracowała 28 dni, to premię należy przyjąć po uzupełnieniu w wysokości 1190,70 zł (600 zł x 13,71 proc. = 82,26 zł; 600 zł - 82,26 zł = 517,74 zł; 517,74 zł : 28 dni x 63 dni = 1164,92 zł). Analogicznie należy obliczyć premię za IV kwartał. Po zsumowaniu premii za I i II kwartał z uzupełnionymi premiami za III i IV kwartał 2012 r. ich 1/12 część należy doliczyć do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenie wypłaconego za okres od lutego 2012 r. do stycznia 2013 r.

Podstawa prawna

Art. 36 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 42 ust. 2 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

● Pracownik otrzymujący stały miesięczny przychód w kwocie 9800 zł chorował w styczniu 2013 r. W listopadzie 2012 r., z którego wynagrodzenie uwzględnia się w podstawie wymiaru wynagrodzenia za czas choroby przysługującego pracownikowi w styczniu 2013 r., nastąpiło przekroczenie 30-krotności i dodatkowo pracownik sprawował opiekę nad chorą żoną. Z tego powodu w listopadzie przepracował 14 dni i otrzymał przychód w kwocie 8000 zł. Jak obliczyć kwotę wynagrodzenia za listopad i grudzień 2012 r., którą należy przyjąć do podstawy wymiaru wynagrodzenia za czas choroby w styczniu 2013 r.?

Jeżeli przychód pracownika w stałej miesięcznej wysokości przekroczył pułap 30-krotności podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz dodatkowo w tym samym miesiącu pracownik nie uzyskał pełnego wynagrodzenia z przyczyn usprawiedliwionych, np. z powodu opieki nad żoną, to przy uzupełnianiu stałego miesięcznego wynagrodzenia należy obliczyć średni wskaźnik składek na ubezpieczenia społeczne, potrąconych pracownikowi w tym miesiącu. Następnie przy zastosowaniu tego wskaźnika należy obliczyć pełną miesięczną składkę oraz o kwotę tej składki pomniejszyć pełny miesięczny przychód za ten miesiąc. Średni wskaźnik składek oblicza się według następującego wzoru: kwota składek x 100/ przychód stanowiący podstawę wymiaru składek.

W opisanej sytuacji podstawę wymiaru stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres od stycznia do grudnia 2012 r. Od stycznia do października 2012 r. pracownik otrzymał łączny przychód w kwocie 98 000 zł. W listopadzie 2012 r. otrzymał przychód w kwocie 8000 zł i nastąpiło przekroczenie 30-krotności dla 2012 roku, tj. kwoty 105 780 zł.

W listopadzie 2012 r. od kwoty 8000 zł potrącono składki na: ubezpieczenie chorobowe (2,45 proc.) - 196 zł, na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (11,26 proc.) od kwoty przekroczenia 7780 zł (105 780 zł - 98 000 zł) i wyniosły 876,03 zł. Łącznie składki za listopad 2012 r. wyniosły 1072,03 zł (196 zł + 876,03 zł).

W celu ustalenia uzupełnionego wynagrodzenia za listopad 2012 r. (tj. przychodu pomniejszonego o składkę) należy obliczyć średni wskaźnik składek na ubezpieczenia społeczne potrąconych w listopadzie 2012 r. Wynosi on 13,4 proc. (1072,03 zł x 100 : 8000 zł).

Przychód za listopad 2012 r. powinien zostać pomniejszony o pełną składkę za ten miesiąc, obliczoną przy zastosowaniu średniego wskaźnika składek, tj. o kwotę 1313,20 zł (13,4 proc. z kwoty 9800 zł).

Wynagrodzenie za listopad 2012 r. należy przyjąć po uzupełnieniu, w kwocie 8486,80 zł (9800 zł - 1313,20 zł).

Wynagrodzenie za grudzień 2012 r. wliczone do podstawy wymiaru wynosi 9559,90 zł (9800 x 2,45 proc. = 240,10 zł; 9800 zł - 240,10 zł = 9559,90 zł).

Podstawa prawna

Art. 36 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Aneta Maj

ekspert od świadczeń z ubezpieczeń społecznych