Emeryci muszą poinformować ZUS o swoich ubiegłorocznych zarobkach

Emeryci i renciści mogą dorabiać do swoich świadczeń, ale tylko nieliczni mają możliwość uzyskiwania nieograniczonego przychodu. Jeśli pełnią służbę lub wykonują działalność podlegającą obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, a nie ukończyli powszechnego wieku emerytalnego, muszą uważać, aby ich zarobki nie przekraczały określonych progów zarobkowych.

Ważny wiek i rodzaj działalności

Możliwość uzyskiwania przychodu w nieograniczonej wysokości i jednoczesnego pobierania emerytury lub renty (z tytułu niezdolności do pracy, rodzinnej) uzależniona jest przede wszystkim od wieku osoby uprawnionej i rodzaju pobieranego świadczenia.

Bez żadnych ograniczeń mogą dorabiać przede wszystkim ci emeryci, którzy ukończyli powszechny wiek emerytalny (zróżnicowany od 1 stycznia 2013 r. w zależności od daty urodzenia świadczeniobiorcy). Nie ma przy tym znaczenia, czy pobierają emeryturę, czy też inne korzystniejsze świadczenie, np. rentę rodzinną.

Nieograniczone możliwości zarobkowania mają też osoby uprawnione do renty inwalidy wojennego lub renty inwalidy wojskowego, u których niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową, a także świadczeniobiorcy mający ustalone prawo do renty rodzinnej przysługującej po osobach uprawnionych do tych świadczeń.

Pobieranie emerytury lub renty w pełnej wysokości przez pozostałych świadczeniobiorców uzależnione jest od rodzaju wykonywanej działalności. Bez ograniczenia mogą dorabiać tylko osoby uzyskujące przychód z działalności niepodlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, np. z tytułu umów o dzieło zawartych z innym podmiotem niż własny pracodawca i niewykonywanych na jego rzecz. W przypadku uzyskiwania przychodu z tytułu wykonywania działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, m.in. pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy, na podstawie umowy-zlecenia czy też prowadzenia działalności gospodarczej, trzeba rozliczać się z ZUS.

Niższy i wyższy próg zarobkowy

Emeryci i renciści, którzy uzyskują przychód z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych lub z tytułu służby, muszą uważać, aby nie przekroczył on określonych przepisami progów zarobkowych. Zmieniają się one co trzy miesiące i obowiązują od 1 marca, 1 czerwca, 1 września oraz od 1 grudnia danego roku.

Pierwszy z limitów - wyższa kwota graniczna - wynosi 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez prezesa GUS. Przekroczenie tego progu powoduje, że emerytura lub renta podlega zawieszeniu.

Drugi próg zarobkowy to niższa kwota graniczna. Wynosi ona 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez prezesa GUS. Jeśli osoba uprawniona przekroczyła ten limit, a jej przychód nie był wyższy od wyższego progu zarobkowego, świadczenie podlega odpowiedniemu zmniejszeniu. Zmniejszenie to równe jest kwocie przekroczenia niższego limitu, ale nie może być wyższe niż maksymalna kwota zmniejszenia ustalona dla emerytury lub renty w danym okresie. Kwoty maksymalnych zmniejszeń podwyższane są w marcu każdego roku wraz z waloryzacją świadczeń emerytalno-rentowych.

W tabelach 1 i 2 prezentujemy niezbędne do rozliczenia progi zarobkowe, a także kwoty maksymalnych zmniejszeń, które obowiązywały w poszczególnych miesiącach minionego roku kalendarzowego.

Niezwłoczne zawiadomienie

Dorabiający emeryci i renciści zobowiązani są niezwłocznie powiadomić ZUS o zamiarze osiągania przychodu. Najlepiej, gdy dostarczą w tym celu wypełniony druk Rw-73 (Oświadczenie o osiąganiu przychodu), wskazując właściwy tytuł (tytuły) zarobkowania oraz określając, czy przychód ten będzie powodował zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia, czy też nie spowoduje takich skutków. Osoby, które dopiero ubiegają się o przyznanie emerytury lub renty, zamiar osiągania przychodu deklarują w odpowiednim punkcie formularza wniosku o jedno z tych świadczeń.

Niezależnie od obowiązku bieżącego powiadamiania ZUS o zamiarze osiągania przychodu świadczeniobiorcy muszą po zakończeniu roku kalendarzowego poinformować ZUS o wysokości zarobków uzyskanych w całym minionym roku. Mają na to czas do końca lutego następnego roku kalendarzowego. Oznacza to, że przychód uzyskany w 2012 roku zobowiązani są wykazać najpóźniej do 28 lutego 2013 r.

Omawiane obowiązki informacyjne ciążą również na podmiotach zatrudniających emerytów i rencistów, a więc przede wszystkim na pracodawcach i zleceniodawcach. W praktyce jednak wystarczy, gdy wystawią oni osobom zatrudnionym zaświadczenie potwierdzające przychód uzyskany w całym poprzednim roku kalendarzowym. Jeśli ci dostarczą wspomniany dokument do ZUS, płatnicy składek zwolnieni są już z tego obowiązku.

Treść pisma

Emeryt lub rencista uzyskujący przychód wpływający na zawieszenie lub zmniejszenie przyznanego świadczenia po zakończeniu roku kalendarzowego powinien zwrócić się do zatrudniającego go płatnika składek o wydanie zaświadczenia potwierdzającego wysokość wynagrodzeń wypłaconych mu w całym poprzednim roku. Płatnik nie może odmówić wydania takiego zaświadczenia.

W wystawianym zaświadczeniu płatnik składek powinien uwzględnić ten przychód, który - w myśl obowiązujących przepisów - stanowił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (m.in. wynagrodzenia zasadnicze, różnego rodzaju dodatki i nagrody). Płatnik nie może natomiast, co do zasady, uwzględniać składników wyłączonych z podstawy wymiaru składki emerytalnej i rentowej. Wyjątek dotyczy kwot świadczeń wypłaconych z tytułu choroby i macierzyństwa (m.in. wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłków: chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego czy też świadczenia rehabilitacyjnego).

W zaświadczeniu o przychodzie płatnik składek powinien wykazać nie tylko łączną jego kwotę, ale również wysokość zarobków wypłaconych w poszczególnych miesiącach roku. Poszczególne wypłaty zobowiązany jest on przyporządkować do miesiąca (roku), w którym zostały wypłacone lub przedstawione do wypłaty. Zasada ta nie dotyczy jedynie przychodu uzyskanego z tytułu pracy wykonywanej przed ustaleniem prawa do emerytury lub renty. Niezależnie od tego, kiedy został on wypłacony, płatnik składek nie powinien go uwzględniać w wystawianym zaświadczeniu. Szczegółowe informacje dotyczące wystawiania przez płatnika składek zaświadczenia potwierdzającego przychód emeryta lub rencisty zamieściliśmy w artykule "Emeryci i renciści muszą złożyć w ZUS zaświadczenie o zarobkach" opublikowanym w dodatku Ubezpieczenia i Świadczenia z 7 lutego (DGP nr 27).

Prowadzenie własnej firmy

Emeryci i renciści, którzy sami za siebie opłacają składki na ubezpieczenia społeczne (np. prowadzący działalność gospodarczą), informują ZUS o ubiegłorocznym przychodzie w nieco inny sposób niż osoby zatrudnione u płatników składek. Muszą oni złożyć do końca lutego następnego roku stosowne oświadczenie. Zobowiązani są w nim wykazać przychód w wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, od której byli zobowiązani opłacać te składki w minionym roku kalendarzowym. Nie ma natomiast znaczenia faktycznie wypracowany zysk czy też przychód wykazany dla celów podatkowych.

Należy przypomnieć, że w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność (w tym działalność gospodarczą) podstawą wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek na dany rok kalendarzowy (w 2012 roku - 2115,60 zł) albo 30 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę (w 2012 roku - 450 zł) dla osób rozpoczynających działalność uprawnionych do korzystania z preferencyjnej podstawy wymiaru składek. [przykład 1]

Niektóre osoby wykonujące pozarolniczą działalność (np. uprawnione do emerytury, pozostające w stosunku pracy) nie podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu. Jeśli nie przystąpiły do tych ubezpieczeń dobrowolnie, w oświadczeniu składanym do ZUS powinny wykazać przychód w wysokości, która stanowiłaby podstawę wymiaru składek, gdyby podlegały ubezpieczeniom i musiały opłacać składki z tego tytułu. [przykład 2]

Składając oświadczenie o przychodzie, świadczeniobiorcy powinni również wskazać okres wykonywania działalności w poprzednim roku rozliczeniowym. Muszą również pamiętać o wymogach formalnych tego dokumentu, zamieszczając własne imię i nazwisko, numer PESEL i adres zamieszkania, datę i miejscowość, numer i symbol przysługującego świadczenia, a także nazwę i adres jednostki ZUS wypłacającej to świadczenie. Nie można też zapomnieć o własnoręcznym podpisie, gdyż bez niego dokument będzie nieważny.

Możliwe dwa warianty

Na podstawie zaświadczenia lub oświadczenia o przychodzie przedstawionego przez świadczeniobiorcę ZUS dokonuje rozliczenia tego przychodu. Może to zrobić według jednego z dwóch wariantów: w stosunku rocznym lub miesięcznym.

Dokonując rozliczenia w wariancie rocznym, ZUS porównuje kwotę przychodu osiągniętego przez emeryta lub rencistę w całym roku kalendarzowym z rocznymi kwotami granicznymi przychodu ustalonymi dla tego roku. Kwoty te stanowią sumę miesięcznych progów zarobkowych wynoszących odpowiednio 70 proc. i 130 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. W 2012 roku niższa roczna kwota graniczna wyniosła 29 772,30 zł, a wyższa roczna kwota graniczna - 55 291,00 zł.

W przypadku gdy w wyniku rozliczenia w wariancie rocznym okazuje się, że ubiegłoroczny przychód świadczeniobiorcy przekroczył wyższą roczną kwotę graniczną, ZUS stwierdza, że emerytura lub renta podlega zawieszeniu za cały rozliczany rok. Jeśli przychód osoby uprawnionej nie przekroczył tego limitu, ale okazał się wyższy od niższej rocznej kwoty granicznej, emerytura lub renta podlega za cały rok odpowiedniemu zmniejszeniu. Zmniejszenie to nie może być jednak wyższe od maksymalnej rocznej kwoty przewidzianej dla danego rodzaju świadczenia (będącej sumą kwot maksymalnych zmniejszeń obowiązujących w kolejnych miesiącach rozliczanego roku).

Może się też okazać, że w wyniku rozliczenia przychodu w wariancie rocznym ubiegłoroczny przychód świadczeniobiorcy zmieścił się w niższym limicie zarobkowym. W takim przypadku ZUS stwierdza, że świadczenie przysługuje w pełnej wysokości za cały rozliczany rok.

Dokonując natomiast rozliczenia przychodu świadczeniobiorcy w wariancie miesięcznym, ZUS porównuje kwoty wynagrodzeń uzyskanych przez niego w poszczególnych miesiącach minionego roku kalendarzowego z granicznymi kwotami przychodu obowiązującymi w kolejnych miesiącach tego roku. W przypadku gdy przychód emeryta lub rencisty w danym miesiącu przekroczył wyższą miesięczną kwotę graniczną, ZUS stwierdza, że świadczenie podlega za ten miesiąc zawieszeniu. Jeśli zarobki świadczeniobiorcy nie przekroczyły tego limitu, ale okazały się wyższe od niższej miesięcznej kwoty granicznej, emerytura lub renta podlega za ten miesiąc odpowiedniemu zmniejszeniu (nie więcej jednak niż o maksymalną kwotę przewidzianą dla danego rodzaju świadczenia). W przypadku gdy przychód osoby uprawnionej osiągnięty w danym miesiącu nie przekroczył niższej miesięcznej kwoty granicznej, ZUS stwierdza, że emerytura lub renta przysługuje za ten miesiąc w pełnej wysokości.

Należy zaznaczyć, że rozliczenie w stosunku miesięcznym możliwe jest tylko wtedy, gdy w zaświadczeniu (oświadczeniu) został wykazany przychód ubezpieczonego w poszczególnych miesiącach rozliczanego roku. Jeśli dostarczony dokument nie zawiera takich informacji, ZUS dokonuje rozliczenia w wariancie rocznym. Jednocześnie w decyzji rozliczającej informuje, że w przypadku gdy do dnia uprawomocnienia się tej decyzji (tj. w ciągu miesiąca od jej doręczenia) świadczeniobiorca dostarczy zaświadczenie potwierdzające przychód w rozbiciu na kolejne miesiące roku, sprawdzi, czy rozliczenie miesięczne będzie dla niego korzystniejsze.

Wybór korzystniejszego sposobu

Dokonując rozliczenia przychodu świadczeniobiorcy, który poinformował o zarobkach uzyskanych w poszczególnych miesiącach minionego roku kalendarzowego, ZUS zawsze sprawdza, który wariant jest korzystniejszy dla osoby uprawnionej, i właśnie ten wybiera.

Rozliczenie w wariancie rocznym korzystne jest dla emeryta i rencisty, gdy w niektórych miesiącach rozliczanego roku osiągał on przychód powodujący zawieszenie świadczenia (ale niewiele przekraczający wyższą kwotę graniczną), a w pozostałych nie uzyskiwał żadnych zarobków lub miał przychód w wysokości powodującej jedynie zmniejszenie świadczenia. Taka forma rozliczenia pozwoli mu uniknąć zawieszenia emerytury lub renty za miesiące, w których jego przychód przekroczył wyższą kwotę graniczną. ZUS uzna w tej sytuacji, że świadczenie przysługiwało za cały rok w pełnej wysokości lub podlegało jedynie zmniejszeniu za wszystkie miesiące rozliczanego roku. [przykład 3]

Roczny wariant rozliczenia korzystny jest dla świadczeniobiorcy także wtedy, gdy w niektórych miesiącach rozliczanego roku osiągał on przychód niewiele przekraczający niższą kwotę graniczną, a w pozostałych miesiącach nie uzyskiwał żadnych zarobków lub osiągany przychód nie przekroczył tej kwoty. Dzięki rozliczeniu w stosunku rocznym świadczeniobiorca uniknie w takiej sytuacji zmniejszenia emerytury lub renty za miesiące, w których uzyskiwał przychód przekraczający niższą kwotę graniczną. ZUS stwierdzi wówczas w decyzji rozliczającej przychód, że świadczenie przysługiwało za wszystkie miesiące rozliczanego roku w pełnej wysokości.

W niektórych sytuacjach korzystniejszy dla emeryta lub rencisty może okazać się miesięczny wariant rozliczenia przychodu uzyskanego przez niego w minionym roku kalendarzowym. Po pierwsze ma to miejsce wtedy, gdy w niektórych miesiącach roku osiągał on zarobki znacznie przekraczające wyższą miesięczną kwotę graniczną, a w pozostałych miesiącach miał przychód nieprzekraczający tej kwoty. Dzięki zastosowaniu miesięcznego wariantu rozliczenia (zamiast rozliczenia w formie rocznej) świadczeniobiorca może uniknąć zawieszenia świadczenia również za te miesiące, w których osiągał zarobki w wysokości powodującej jedynie zmniejszenie emerytury bądź renty.

Rozliczenie w formie miesięcznej korzystne jest dla emeryta lub rencisty również wtedy, gdy w niektórych miesiącach rozliczanego roku osiągał przychód znacznie przekraczający niższą kwotę graniczną (niewiele niższy od wyższego progu zarobkowego), a jego wynagrodzenia w pozostałych miesiącach nie przekraczały niższego limitu. Dzięki zastosowaniu takiej formy rozliczenia przychodu świadczeniobiorca uniknie (co nie byłoby możliwe w wariancie rocznym) zmniejszenia emerytury lub renty również za te miesiące, w których nie osiągnął żadnego przychodu lub uzyskał niewielkie zarobki. Dokonując rozliczenia przychodu w tej formie, ZUS stwierdzi zmniejszenie świadczenia jedynie za te miesiące, w których wynagrodzenia świadczeniobiorcy przekroczyły niższy miesięczny próg zarobkowy. [przykład 4]

Możliwy zwrot albo wyrównanie

W wyniku rozliczenia przychodu może się okazać, że emeryt lub rencista zostanie zobowiązany do zwrotu określonej kwoty świadczenia albo to ZUS będzie musiał mu wypłacić określone wyrównanie. Wszystko zależy od tego, jak wysokie zarobki świadczeniobiorca osiągnął w minionym roku kalendarzowym lub w poszczególnych jego miesiącach (w zależności od formy rozliczenia), a także od tego, czy i w jakiej wysokości pobierał emeryturę lub rentę.

W przypadku gdy w całym ubiegłym roku kalendarzowym (określonych miesiącach tego roku) emerytura lub renta była wypłacana w pełnej wysokości bądź zmniejszana o określoną kwotę, a po dokonaniu rozliczenia okazuje się, że powinna być o wyższą kwotę zmniejszona lub nawet zawieszona, świadczeniobiorca musi zwrócić odpowiednią nadwyżkę do ZUS.

Jeśli natomiast w całym roku lub w określonych jego miesiącach świadczenie było zawieszone, a w wyniku rozliczenia okazuje się, że powinno być wypłacane w pełnej lub zmniejszonej wysokości, a także wtedy gdy w wyniku tego rozliczenia okazuje się, że świadczenie powinno być wypłacane w wyższej kwocie, niż miało to miejsce w trakcie rozliczanego roku, to ZUS będzie zobowiązany do wyrównania określonej kwoty emerytury lub renty za poprzedni rok kalendarzowy.

Możliwa jest też trzecia sytuacja. Jeśli bowiem kwota wypłaconej w trakcie roku emerytury lub renty równa jest kwocie świadczenia, która (w wyniku rozliczenia) należała się świadczeniobiorcy, ZUS potwierdza jedynie prawidłowość wypłaty świadczenia dokonywanej w trakcie roku.

Dokonanie dobrowolnej wpłaty

Jeśli przychód emeryta lub rencisty w całym rozliczanym roku lub w określonych jego miesiącach przekroczył wyższą kwotę graniczną (odpowiednio miesięczną lub roczną), ale kwota tego przekroczenia okazała się niższa niż kwota nienależnie pobranych świadczeń za dany miesiąc lub rok, ZUS informuje go o możliwości dokonania dobrowolnej wpłaty na konto Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wpłata ta równa jest różnicy pomiędzy kwotą osiągniętego przychodu a wyższą kwotą graniczną (odpowiednio miesięczną lub roczną), pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy.

W zamian za dokonanie dobrowolnej wpłaty na FUS świadczeniobiorca unika zawieszenia emerytury lub renty za dany rok lub miesiąc. ZUS przyjmuje wówczas, że za okres, za który została ona dokonana, przychód świadczeniobiorcy był równy wyższej kwocie granicznej, a emerytura lub renta podlega za ten okres jedynie maksymalnemu zmniejszeniu.

Dokonanie dobrowolnej wpłaty na FUS jest szczególnie korzystne dla tych emerytów i rencistów, których miesięczny lub roczny przychód niewiele przekroczył wyższą kwotę graniczną (odpowiednio miesięczną lub roczną), a także dla osób uprawnionych do wysokich świadczeń.

Należy podkreślić, że możliwość dokonania dobrowolnej wpłaty (tyle że na Fundusz Emerytur Pomostowych) mają również osoby uprawnione do emerytury pomostowej. Zasady dokonania tej wpłaty są analogiczne jak dla osób uprawnionych do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

PRZYKŁAD 1

Preferencyjna podstawa wymiaru

Anna D. jest właścicielką niewielkiej firmy, którą prowadzi od lipca 2011 r., opłacając z tego tytułu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od preferencyjnej podstawy wymiaru wynoszącej 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. W listopadzie 2011 r. nabyła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, ale nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Do końca lutego 2013 r. Anna D. zobowiązana jest dostarczyć do ZUS własne oświadczenie, w którym powinna wykazać przychód w miesięcznej wysokości wynoszącej 450 zł (5400 zł za cały 2012 rok).

PRZYKŁAD 2

Zwolnienie z opłacania składek

Marek D. ma obecnie 61 lat i od listopada 2011 r. jest uprawniony do wcześniejszej emerytury. Mimo iż nadal prowadzi (tak jak przez ostatnie 10 lat) działalność gospodarczą, nie musi już opłacać składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Nie przystąpił również do tych ubezpieczeń dobrowolnie. Jego firma dobrze prosperowała, ale w 2012 roku przyniosła po raz pierwszy straty. Marek D. musi dostarczyć do ZUS pisemne oświadczenie o przychodzie uzyskanym w 2012 roku w takiej wysokości, w jakiej byłby zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, tj. w kwocie 2115,60 zł miesięcznie (25 387,20 zł za cały 2012 rok).

Tabela 1. Limity przychodu w 2012 roku

styczeń - luty	2391,20	4440,80
marzec - maj	2510,80	4662,80
czerwiec - sierpień	2552,30	4740,00
wrzesień - listopad	2447,80	4545,90
grudzień	2457,20	4563,30

Tabela 2. Kwoty maksymalnych zmniejszeń dla emerytur i rent w 2012 roku

emerytura i renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy	503,82	528,00
renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy	377,89	396,03
renta rodzinna, do której uprawniona jest jedna osoba	428,27	448,83

Ważne

Prawo osiągania przychodu z jakiejkolwiek działalności i bez żadnych limitów mają przede wszystkim emeryci, którzy ukończyli powszechny wiek emerytalny

PRZYKŁAD 3

Zmniejszenie zamiast zawieszenia

Maria D. jest od 1 maja 2011 r. uprawniona do wcześniejszej emerytury. W grudniu 2011 r. ponownie podjęła zatrudnienie na podstawie stosunku pracy. Do 30 czerwca 2012 r. była zatrudniona na pełny etat z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości 4800 zł, a więc niewiele przekraczającym wyższe kwoty graniczne obowiązujące w poszczególnych miesiącach pierwszego półrocza 2012 roku. Od 1 lipca do 31 grudnia 2012 r. emerytka pracowała na 3/4 etatu z wynagrodzeniem w miesięcznej wysokości 3600 zł. Przychód w tych miesiącach znacznie więc przekraczał niższe miesięczne limity zarobkowe obowiązujące w okresie od lipca do grudnia 2012 r. Gdyby ZUS dokonał rozliczenia przychodu emerytki w stosunku miesięcznym, uznałby, że za miesiące styczeń - czerwiec 2012 r. emerytura podlegała zawieszeniu, a za miesiące lipiec - grudzień 2012 r. - maksymalnemu zmniejszeniu. W tym jednak przypadku korzystniejsze dla ubezpieczonej będzie rozliczenie w stosunku rocznym. Łączna kwota przychodu uzyskanego w 2012 roku (50 400 zł) nie przekracza wyższej rocznej kwoty granicznej dla 2012 roku (55 291,00 zł), a jest wyższa od niższej rocznej kwoty granicznej (29 772,30 zł) o 20 627,70 zł. W związku z tym, dokonując rozliczenia w tej formie, ZUS uznałby, że emerytura za cały rozliczany rok podlegałaby zmniejszeniu o maksymalną roczną kwotę zmniejszenia, która w 2012 r. wyniosła dla tego świadczenia 6287,64 zł (patrz: tabela 2).

PRZYKŁAD 4

Miesięczny zamiast rocznego

Henryk K. jest od listopada 2011 r. uprawniony do renty rodzinnej po swojej żonie jako jedyny członek rodziny. Pozostaje on także w zatrudnieniu. Przez całe pierwsze półrocze 2012 r. pracował na 1/2 etatu z miesięcznym wynagrodzeniem 2100 zł brutto. Od 1 lipca 2012 r. był już zatrudniony na pełny etat z miesięczną pensją wynoszącą 4200 zł. Łączny przychód uzyskany przez rencistę w 2012 roku wyniósł 37 800 zł i znacznie przekroczył (o ponad 8 tys. zł) niższą roczną kwotę graniczną (29 772,30 zł ). Gdyby ZUS dokonał rozliczenia w stosunku rocznym, musiałby więc stwierdzić, że świadczenie podlega maksymalnemu zmniejszeniu za cały 2012 rok o kwotę 5344,84 zł. W tym jednak przypadku korzystniejszy będzie dla świadczeniobiorcy miesięczny wariant rozliczenia przychodu. Dokonując rozliczenia w tej formie, ZUS stwierdzi, że renta będzie podlegała zmniejszeniu jedynie za miesiące lipiec - grudzień 2012 r. Sposób i wynik zastosowania miesięcznego wariantu rozliczenia przychodu przedstawiamy w tabeli.

styczeń	2100	2391,20	4440,80	nie	0	428,27	0
luty	2100	2391,20	4440,80	nie	0	428,27	0
marzec	2100	2510,80	4662,80	nie	0	448,83	0
kwiecień	2100	2510,80	4662,80	nie	0	448,83	0
maj	2100	2510,80	4662,80	nie	0	448,83	0
czerwiec	2100	2552,30	4740, 00	nie	0	448,83	0
lipiec	4200	2552,30	4740, 00	nie	1647,70	448,83	448,83
sierpień	4200	2552,30	4740, 00	nie	1647,70	448,83	448,83
wrzesień	4200	2447, 80	4545,90	nie	1752,20	448,83	448,83
październik	4200	2447, 80	4545,90	nie	1752,20	448,83	448,83
listopad	4200	2447, 80	4545,90	nie	1752,20	448,83	448,83
grudzień	4200	2457,20	4563,30	nie	1742,80	448,83	448,83

Ważne

Prawo osiągania przychodu z jakiejkolwiek działalności i bez żadnych limitów mają przede wszystkim emeryci, którzy ukończyli powszechny wiek emerytalny

Ważne

Na wysokość emerytury lub renty nie mają wpływu przychody uzyskiwane z tytułu działalności niepodlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, m.in. z tytułu:

● umów o dzieło zawartych z innym podmiotem niż własny pracodawca (jeżeli umowy te nie są wykonywane na rzecz własnego pracodawcy),

● praw autorskich i patentowych,

● wynajmu lub dzierżawy nieruchomości albo lokali (chyba że wynajem lub dzierżawa stanowią przedmiot działalności gospodarczej),

● honorariów za działalność twórczą lub artystyczną

Marek Opolski

ekspert od emerytur i rent

Podstawa prawna

Art. 103-104, art. 127 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Art. 18 ust. 8, art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Par. 6-9 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 22 lipca 1992 r. w sprawie szczegółowych zasad zawieszania lub zmniejszania emerytury i renty (Dz.U. nr 58, poz. 290 z późn. zm.).