Poradnia ubezpieczeniowa

● Jak skorygować dokumenty, gdy urlop bezpłatny został uznany za wypoczynkowy

● Czy można jeszcze zgłosić wniosek o podjęcie wypłaty zawieszonej emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego

● Kiedy ZUS może przyznać świadczenie rehabilitacyjne zamiast renty

● Nasza spółka w ubiegłym roku co miesiąc przekazywała pracownikom i innym ubezpieczonym informację o opłacanych za nich składkach do ZUS, tzw. paski wynagrodzeń. Czy do 28 lutego musimy przekazać roczny raport z rozbiciem na poszczególne miesiące, według wzoru zmieszczonego na stronie internetowej ZUS?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Od 1 stycznia 2012 r. informacje zawarte w raportach rozliczeniowych składanych za poszczególne miesiące płatnik składek przekazuje ubezpieczonemu w podziale na poszczególne miesiące, za rok ubiegły w terminie do 28 lutego roku następnego. Następuje to na piśmie lub za zgodą ubezpieczonego - w formie dokumentu elektronicznego - w celu ich weryfikacji. Obowiązek ten wynika z art. 41 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

W raportach rozliczeniowych są dane m.in. o: tytule ubezpieczenia, wysokości należnych składek na ubezpieczenia społeczne, wymiarze czasu pracy, należnych składkach na ubezpieczenia społeczne w podziale na ubezpieczenia: emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, podstawie wymiaru składek, kwocie składek (w podziale na należną od ubezpieczonego i płatnika składek), rodzajach i okresach przerw w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne, wypłaconych zasiłkach oraz wynagrodzeniach z tytułu niezdolności do pracy.

Pierwsza wspomniana wyżej informacja będzie przekazana za 2012 rok. Natomiast częściej (ale jednak nie częściej niż raz na miesiąc) płatnik ma obowiązek przekazywania ubezpieczonemu informacji tylko wówczas, gdy tego zażąda.

Wzór informacji rocznej przedstawiony na stronie ZUS stanowi tylko propozycję dla płatników. Mogą z niego skorzystać albo nie. Płatnik może więc wypełnić obowiązek przekazania informacji rocznej poprzez wydrukowanie i przekazanie ubezpieczonym informacji za poszczególne miesiące 2012 r. w formie paska wynagrodzeń zawierającego podane wyżej dane.

W sytuacji gdy płatnik w 2012 roku co miesiąc przekazywał informacje zawarte w raportach swoim ubezpieczonym, to tym samym wypełnił obowiązek, jaki nakłada na niego art. 41 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Nie musi zatem przekazywać tych danych jeszcze raz do końca lutego. Jedynie gdy dany ubezpieczony zwróciłby się o wydanie takiej informacji, to płatnik powinien ją udostępnić.

Podstawa prawna

Art. 41 ust. 8 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

● Pracownik złożył wniosek o urlop bezpłatny na 27 i 28 grudnia 2012 r. Za te dwa dni w grudniu nie zostało mu wypłacone wynagrodzenie. Aktualnie okazało się, że pracownik nie wykorzystał całego przysługującego mu urlopu wypoczynkowego, gdyż w okresie urlopu udzielonego mu we wcześniejszym terminie chorował. Okres urlopu bezpłatnego (27 i 28 grudnia) potraktowano jako okres urlopu wypoczynkowego. Wynagrodzenie za te dni zostanie wypłacone w styczniu 2013 r. Czy w takim przypadku należy skorygować raporty ZUS RCA i RSA złożone za grudzień?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Płatnik składek ma obowiązek złożyć dokumenty korygujące w formie nowego dokumentu w każdym przypadku, gdy zachodzi konieczność korekty danych podanych w imiennym raporcie miesięcznym lub deklaracji rozliczeniowej. Komplet dokumentów korygujących składa się zawsze z imiennych raportów miesięcznych korygujących i deklaracji rozliczeniowej korygującej, która zawiera dane dotyczące wszystkich ubezpieczonych - zarówno tych, którzy zostali rozliczeni w poprzednim komplecie dokumentów, jak i tych, za których zostały sporządzone imienne raporty miesięczne korygujące. Imienny raport korygujący powinien być oznaczany tym samym numerem (w polu 01 "Identyfikator raportu"), co deklaracja rozliczeniowa korygująca, do której jest dołączony.

Raporty rozliczeniowe koryguje się w ramach raportu danego typu, tj. odrębnie dla raportów składkowych (ZUS RCA, ZUS RZA) i odrębnie dla raportów świadczeniowych (ZUS RSA) w ramach danego sześcioznakowego kodu tytułu ubezpieczeń.

Urlop bezpłatny jest okresem, w którym pracownik nie wykonuje pracy, a pracodawca za ten okres nie wypłaca mu wynagrodzenia. Urlop bezpłatny jest przerwą w podleganiu ubezpieczeniom. Natomiast urlop wypoczynkowy jest okresem, w którym pracownik co prawda nie świadczy pracy, ale podlega ubezpieczeniom ze stosunku pracy.

Z powyższego wynika, że w analizowanej sytuacji za uwagi, że pracownik nie przebywał na urlopie bezpłatnym, należy skorygować raport ZUS RSA złożony za grudzień. Trzeba złożyć ten raport w trybie korekty i podać ten sam okres: 27.12.2012 - 28.12.2012, w pole liczba dni zasiłkowych liczba wypłat wpisać 0, a w pole kod świadczenia/przerwy 111 (urlop bezpłatny).

Oczywiście oprócz korekty raportu należy złożyć także korektę deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA pomimo tego, iż dane zawarte w poprzednio złożonej deklaracji po korekcie nie ulegają żadnej zmianie. Deklaracja ZUS DRA i raport ZUS RSA powinny być oznaczone tym samym identyfikatorem raportu, np. 02.12.2012, jeżeli płatnik nie korygował wcześniej dokumentów tego miesiąca.

Nie ma natomiast potrzeby składania w trybie korekty raportu ZUS RCA, jeżeli jest on poprawny i korekta raportu RSA nie powoduje zmian w ZUS RCA składanym za pracownika. Jest tak, gdy płatnik wykazał w raporcie ZUS RCA przychód (stanowiący podstawę wymiaru składek), który pracownik w tym miesiącu uzyskał.

Oczywiście rozliczenie wynagrodzenia za grudzień, które zostało wypłacone w styczniu, powinno zostać dokonane w dokumentach rozliczeniowych składanych za styczeń.

Podstawa prawna

Art. 41 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 23 października 2009 r. w sprawie określenia wzorów zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, imiennych raportów miesięcznych i imiennych raportów miesięcznych korygujących, zgłoszeń płatnika, deklaracji rozliczeniowych i deklaracji rozliczeniowych korygujących, zgłoszeń danych o pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz innych dokumentów (Dz.U. nr 186, poz. 1444 z późn. zm.).

● Od 1 czerwca 2010 r. mam prawo do emerytury. Początkowo ZUS wypłacał mi to świadczenie pomimo kontynuowania dotychczasowego stosunku pracy. Wypłata emerytury została zawieszona od 1 października 2011 r. Od decyzji wstrzymującej wypłatę świadczenia nie złożyłam odwołania. W listopadzie 2012 r. dowiedziałam się o tym, że Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodny z konstytucją przepis, na podstawie którego ZUS zawiesił mi emeryturę. Przeoczyłam też termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania (w związku w wyrokiem TK w tej sprawie), który upłynął 24 grudnia 2012 r. Czy mam jeszcze jakąś możliwość ubiegania się o podjęcie wypłaty emerytury, zgłaszając w tej sprawie wniosek w styczniu 2013 r.?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Od 1 stycznia 2011 r. obowiązuje art. 103a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który przewiduje, że prawo do emerytury ulega zawieszeniu w razie kontynuowania stosunku pracy nawiązanego przed nabyciem prawa do tego świadczenia. Przepis ten miał zastosowanie również do osób, które nabyły prawo do emerytury przed 1 stycznia 2011 r. Do 30 września 2011 r. osoby te musiały wybrać pomiędzy wykonywaniem zatrudnienia a świadczeniem emerytalnym. Jeśli do tego czasu nie rozwiązały stosunku pracy, ZUS zawiesił im prawo do emerytury od 1 października 2011 r.

W wyroku z 13 listopada 2012 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy zakazujące łączenia pracy z pobieraniem emerytury, w zakresie, w jakim znajdują zastosowanie do osób, które nabyły prawo do tego świadczenia przed 1 stycznia 2011 r., bez konieczności rozwiązania stosunku pracy, są niezgodne z zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikającą z art. 2 konstytucji. Wyrok Trybunału został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z 22 listopada 2012 r.

W wyniku ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r. osoby, które do 30 września 2011 r. nie rozwiązały stosunku pracy i którym ZUS zawiesił z tego powodu emeryturę, mogą ubiegać się o podjęcie wypłaty tego świadczenia. Jeśli nie odwołały się od decyzji ZUS wstrzymującej wypłatę emerytury, w terminie miesiąca od dnia ogłoszenia wyroku trybunału (tj. do 24 grudnia 2012 r., gdyż 22 grudnia 2012 r. to była sobota), mogły zgłosić do ZUS skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a kodeksu postępowania administracyjnego. Termin może zostać przywrócony, jeśli osoba uprawniona udowodni, iż jego przekroczenie nastąpiło bez jej winy. W wyniku złożenia skargi, ZUS wydaje decyzję o podjęciu wypłaty emerytury, chyba że świadczeniobiorca uzyskuje przychód powodujący zawieszenie świadczenia. Wypłata emerytury przysługuje w takiej sytuacji od dnia ogłoszenia wyroku trybunału, tj. od 22 listopada 2012 r.

Osoby, które nie zgłosiły do ZUS skargi o wznowienie postępowania do 24 grudnia 2012 r. i termin ten nie został im przywrócony, mogą mimo tego ubiegać się o podjęcie wypłaty świadczenia zawieszonego w związku z kontynuowaniem stosunku pracy, składając do ZUS odpowiedni wniosek. Taką możliwość daje im art. 135 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którym, w razie ustania przyczyny powodującej wstrzymanie wypłaty świadczenia, wypłatę wznawia się od miesiąca ustania tej przyczyny, jednak nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie wypłaty lub wydano z urzędu decyzję o jej wznowieniu.

Powyższe oznacza, że pomimo przekroczenia terminu na zgłoszenie do ZUS skargi o wznowienie postępowania, emerytka w analizowanej sytuacji może skutecznie ubiegać się o podjęcie wypłaty emerytury zawieszonej w związku z kontynuowaniem zatrudnienia. Nie będzie jej jednak przysługiwało wyrównanie świadczenia za okres od dnia ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r. Wypłata emerytury zostanie natomiast podjęta dopiero od pierwszego dnia miesiąca, w którym zgłosi pani w tej sprawie wniosek, tj. od 1 stycznia 2013 r.

Podstawa prawna

Art. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 listopada 2012 r. (sygn. akt K 2/12; Dz.U. z 2012 r., poz. 1285).

Art. 58-60, art. 145a, art. 149 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 z późn. zm.).

● Zatrudniona przez nas osoba po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego złożyła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Po badaniu przyznano jej jednak świadczenie rehabilitacyjne na 12 miesięcy. Czy takie postępowanie jest dopuszczalne? Czy to ubezpieczony wnioskował o złe świadczenie?

specjalista w zakresie ubezpieczeń społecznych

Lekarz orzecznik może orzec o okolicznościach uzasadniających przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli osoba ubiegająca się o rentę z tytułu niezdolności do pracy spełnia warunki wymagane do uzyskania tego świadczenia. Wynika to z rozporządzenia w sprawie orzekania o niezdolności do pracy.

Natomiast wystąpienie z wnioskiem o rentę było dopuszczalne, bo przepisy wymienionych w podstawie prawnej ustaw nie wymagają, by bezpośrednio po wyczerpaniu okresu pobierania zasiłku chorobowego zainteresowany wystąpił o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, a nie o rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Podstawa prawna

Art. 18-22 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).

Art. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Par. 7 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 14 grudnia 2004 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy (Dz.U. nr 273, poz. 2711 z późn. zm.).