Poradnia ubezpieczeniowa

Dlaczego trzeba złożyć w ZUS ponaglenie, zanim zaskarży się jego bezczynność

Czy posiadanie gruntów rolnych wykluczy skorzystanie z ulgi na start

Kiedy można wystąpić o interpretację indywidualną

Co nie może wpływać na uznanie pracy za pracę w szczególnych warunkach

Złożyłam wniosek o umorzenie składek z tytułu prowadzonej działalności. Utrzymuję się z renty rodzinnej (1100 zł) po zmarłym mężu. ZUS wydał jednak decyzję odmowną, bo stwierdził, że skoro pomoc społeczna nie przyznała mi świadczeń, to znaczy, że moja sytuacja nie jest aż tak zła i mogę spłacać zadłużenie. Czy decyzja może być tak uzasadniona?

O umorzeniu składek decyduje ZUS, a może to zrobić tylko wtedy, jeśli stwierdzi, że są one całkowicie nieściągalne. W art. 28 ustawy systemie ubezpieczeń społecznych wskazano zamknięty katalog przypadków, w której składki można uznać za całkowicie nieściągalne. Istnieje jednak furtka, która pozwala ZUS umorzyć składki przy braku nieściągalności w bardzo trudnej sytuacji majątkowo-rodzinnej zobowiązanego. Zgodnie bowiem z par. 3 ust. 1 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ZUS może umorzyć należności płatnikowi składek zobowiązanemu do opłacania należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ miałoby to zbyt dotkliwe skutki dla zobowiązanego i jego rodziny.

W opisywanej sytuacji ZUS nie stwierdził całkowitej nieściągalności, skupił się na badaniu sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Stwierdził, że skoro opieka społeczna nie przyznała jej świadczeń, to oznacza, że sytuacja nie jest taka zła. Takie uzasadnienie nie jest prawidłowe. ZUS samodzielnie powinien przeprowadzić postępowanie w tej sprawie, a nie posiłkować się, i to pośrednio, zdaniem opieki społecznej. Na takim stanowisku stanął też Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z 21 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Po 772/18. ©℗

Podstawa prawna

Art. 28 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300).

Par. 3 rozporządzenia ministra gospodarki, pracy i polityki społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365).

Nasza spółka złożyła wniosek o umorzenie składek do ZUS już kilka miesięcy temu. Nie otrzymaliśmy jednak żadnej zwrotnej informacji. Interweniowaliśmy telefonicznie, ale wciąż bez efektu. Czy mogę zaskarżyć zaniechania ZUS?

Z art. 52 par. 1 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika z niego, że skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, rzecznik praw obywatelskich lub rzecznik praw dziecka. Z kolei w par. 2 postanowiono, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Zgodnie zaś z par. 2b skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.

Zgodnie z art. 37 par. 1 kodeksu postępowania administracyjnego stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli zachodzi:

• bezczynność (nie załatwiono sprawy w terminie),
• przewlekłość (postępowanie jest prowadzone dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy).

Ponaglenie musi zawierać uzasadnienie. Wnosi się je do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie albo do organu prowadzącego postępowanie ‒ jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Ponaglenie jest rozpatrywane w terminie siedmiu dni od dnia jego otrzymania w formie postanowienia. W postanowieniu rozstrzygającym powinno znaleźć się stwierdzenie, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a jeśli tak, to czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości postanowienie zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone. Powinno również zarządzać wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości.

Warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu administracji lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest uprzednie, czyli jeszcze przed złożeniem skargi, wniesienie ponaglenia. To założenie dotyczy również zaniechania w działaniu ZUS.

Spółka powinna więc najpierw skierować do ZUS ponaglenie. W przeciwnym wypadku w razie złożenia skargi do sądu administracyjnego sąd odrzuci ją z przyczyn formalnych. ©℗

Podstawa prawna

Art. 52, art. 53 par. 2b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. ‒ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).

Art. 37 ustawy z 14 czerwca 1960 r. ‒ Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.).

Zamierzam skorzystać z ulgi na start jako przedsiębiorca. Jestem właścicielem kilku hektarów gruntów rolnych. Jednak nie prowadzę działalności rolniczej ani nie należę do KRUS. Czy będę mógł skorzystać z ulgi?

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy (w pewnym okresie), nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez sześć miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. Przepisu tego nie stosuje się do przedsiębiorców spełniających warunki określone w art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, czyli rolników. ZUS w piśmie z 27 marca 2019 r., znak WPI/200000/43/289/2019, wskazał m.in., że posiadanie przez przyszłego przedsiębiorcę gruntów rolnych i opłacanie z tego tytułu podatku rolnego nie stanowi negatywnej przesłanki do zastosowania ww. preferencji. ZUS przywołał art. 5a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Wynika z niej, że rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy nieprzerwanie przez co najmniej trzy lata, rozpocznie prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej lub rozpocznie współpracę przy prowadzeniu tej działalności, podlega nadal temu ubezpieczeniu, jeżeli spełnia jednocześnie następujące warunki:

• złoży w KRUS oświadczenie o kontynuowaniu tego ubezpieczenia w terminie 14 dni od dnia rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej lub współpracy przy tej działalności;
• jednocześnie nadal prowadzi działalność rolniczą lub stale pracuje w gospodarstwie rolnym, obejmującym obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego, lub w dziale specjalnym;
• nie jest pracownikiem i nie pozostaje w stosunku służbowym;
• nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty albo do świadczeń z ubezpieczeń społecznych;
• kwota należnego podatku dochodowego za poprzedni rok podatkowy od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej nie przekracza 2528 zł.

Z pisma ZUS wynika ponadto, że skoro przyszły przedsiębiorca nie prowadzi gospodarstwa rolnego, nie osiąga żadnych przychodów, nie podlega ubezpieczeniu w KRUS, a jest tylko właścicielem gruntów rolnych, to może skorzystać z ulgi na start. ©℗

Podstawa prawna

Art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300).

Art. 5a ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 299 ze zm.).

Art. 18 ustawy z 6 marca 2018 r. ‒ Prawa przedsiębiorców (Dz.U. z poz. 646 ze zm.).

W naszej firmie mieliśmy problem z obliczeniem zasiłku chorobowego dla jednego z pracowników. Jego zdaniem wypłaciliśmy mu zdecydowanie zbyt niską kwotę, o czym zawiadomił ZUS. Nie chcemy długo czekać na rozstrzygnięcie i ewentualnie płacić duże odsetki. Czy możemy w takim przypadku wystąpić o interpretację do ZUS?

Interpretacje indywidualne zostały określone w art. 34 prawa przedsiębiorców. Zgodnie z nim przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu lub właściwej państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie wyjaśnienia co do zakresu i sposobu stosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Wniosek może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Uszczegółowienie zasad wydawania interpretacji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych znajduje się w art. 83d ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Na mocy ust. 1 tego artykułu ZUS wydaje interpretacje w sprawach dotyczących:

• obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym,
• zasad obliczania składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych,
• podstawy wymiaru tych składek.

Ustawodawca nie pozwala więc przedsiębiorcy (płatnikowi) zapytać ZUS w tym trybie o wysokość zasiłków wypłacanych pracownikom. Może to zrobić jedynie po prostu zadając pytanie ZUS, co będzie skutkowało wszczęciem postępowania wyjaśniającego.

Na przeszkodzie do złożenia wniosku o interpretację stoi także art. 83 d ust. 2. Zgodnie z nim nie wydaje się interpretacji indywidualnych co do tych elementów stanu faktycznego, które w dniu złożenia wniosku o interpretację są przedmiotem toczącego się postępowania wyjaśniającego lub kontroli albo gdy w tym zakresie sprawa została rozstrzygnięta co do jej istoty w decyzji. A w tym przypadku sprawa zasiłku jest właśnie przedmiotem takiego postępowania. Przedsiębiorcy nie pozostaje nic innego, jak tylko czekać na rozstrzygnięcie ZUS. ©℗

Podstawa prawna

Art. 83d ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300).

Art. 34 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz.U. poz. 646 ze zm.).

ZUS odmówił mi prawa do wcześniejszej emerytury, bo rzekomo nie wykonywałem pracy w szczególnych warunkach. Byłem kierowcą ciężarówki, ale w kółku rolniczym, a podobno emerytura przysługuje tylko wtedy, gdy pracowało się w transporcie. Czy ZUS miał rację?

Prawo od wcześniejszej emerytury określonej w art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje osobie, która ma 20 (25) lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz 15 lat stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Szczególnie ta druga przesłanka jest często przedmiotem sporu między ubezpieczonym a ZUS. Chodzi o stwierdzenie, czy obowiązki wykonywane na danym stanowisku można uznać za pracę w tych warunkach. Wykaz takich stanowisk określony został w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Podobną do opisywanej sprawę rozpatrywał Sąd Apelacyjny w Lublinie. ZUS twierdził, że pracy wnioskodawcy wykonywanej w spornych okresach w charakterze kierowcy ciągnika nie można zaliczyć do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach, ponieważ wykonywał ją w resorcie rolnictwa, a więc nie w dziedzinie transportu i łączności. W wyroku z 6 marca 2019 r., sygn. akt III AUa 781/18, SA w Lublinie stwierdził jednak, że pracą w szczególnych warunkach jest praca wykonywana przy takim samym oddziaływaniu szkodliwych czynników niezależnie od branży, w jakiej jest świadczona, chyba że właśnie ze specyfiki tej branży wynika szkodliwość i uciążliwość warunków pracy. Warto więc złożyć odwołanie do sądu i zakwestionować decyzję ZUS. ©℗

Podstawa prawna

Art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 ze zm.).