Poradnia ubezpieczeniowa

Czy student na zleceniu podlega ubezpieczeniu jako współpracownik

Co można zrobić, jeśli ZUS uwzględni odwołanie tylko częściowo

Dlaczego pobieranie renty socjalnej nie wyłączy obowiązku opłacania składek

Kiedy wynagrodzenie dorabiającego emeryta nie będzie oskładkowane

Nasza spółka prowadzi działalność budowlano-remontową. Z okazji świąt zamierzamy wypłacać pracownikom dodatkowe świadczenia pieniężne. Planujemy w regulaminie ustalić kryterium dochodu uzyskiwanego z pensji i stażu pracy. Czy takie świadczenia będą wolne od składek ZUS?

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu uzależnia się od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z funduszu. W ust. 2 postanowiono zaś, że zasady i warunki korzystania z usług i świadczeń finansowanych z funduszu oraz zasady przeznaczania środków na poszczególne cele i rodzaje działalności socjalnej określa pracodawca w regulaminie. Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, uzgadnia regulamin z pracownikiem wybranym przez załogę do reprezentowania jej interesów.

Orzecznictwo sądowe akcentuje specyficzny status tych środków i warunki ich rozdysponowania przez pracodawcę. W wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 28 marca 2017 r., sygn. akt III AUa 875/16, podkreślono np., że fundusz świadczeń socjalnych jest instytucją prawną, która ma łagodzić różnice w poziomie życia pracowników i ich rodzin. Jest on wyrazem funkcji społecznej zakładu pracy, jego adresatem są zaś rodziny (a nie tylko pracownicy) o najniższych dochodach. Artykuł 8 ust. 1 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych powiązał zasady korzystania z ulgowych usług i świadczeń z sytuacją życiową, materialną i rodzinną osób uprawnionych, czyli z kryterium socjalnym. Przyjęcie tego kryterium prowadzi do wniosku, że przyznawanie świadczeń ogółowi zatrudnionych jedynie na podstawie wynagrodzenia brutto pracownika jest wykluczone.

Pracodawca musi więc tak ukształtować kryteria przyznawania świadczeń, aby obejmowały one nie tylko świadczenia pracowników wynikające z ich wynagrodzeń uzyskiwanych u pracodawcy, lecz także te uzyskiwane przez pozostałych członków rodziny. Można tu przytoczyć stanowisko podane w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 12 sierpnia 2015 r., sygn. akt III AUa 2235/14, gdzie wskazano, że określając sytuację materialną pracownika, zakład pracy powinien uwzględnić nie tylko wynagrodzenie otrzymywane przez pracownika w danym zakładzie, lecz także dochody osiągane poza zakładem pracy, a także dochody członków rodziny pozostających we wspólnym gospodarstwie z tym pracownikiem. W przeciwnym razie z wysokim prawdopodobieństwem ZUS uzna je za przychody stanowiące podstawę wymiaru składek.

Stanowisko pracodawcy spółki nie jest więc właściwe. Musi on uwzględnić również dochody innych członków rodziny, aby uzyskać możliwie pełne informacje o sytuacji materialnej osoby uprawnionej do środków funduszu.©℗

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 1 i 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1316 ze zm.).

Prowadzę działalność gospodarczą w zakresie wynajmu pokoi dla turystów. Z racji sezonowości chciałbym zatrudnić na zlecenie syna (studenta) w celu zapewnienia dowozu gości w różne miejsca w zależności od ich potrzeb. Czy w takiej sytuacji od tej umowy trzeba opłacić składki? Syn jest studentem, ale czy ZUS nie uzna go za współpracownika?

Zgodnie z art. 734 par. 1 kodeksu cywilnego przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Jeżeli ani z umowy, ani z okoliczności nie wynika, że przyjmujący zlecenie zobowiązał się wykonać je bez wynagrodzenia, za wykonanie zlecenia należy się wynagrodzenie. Te same przepisy stosuje się do świadczenia usług. Dowóz gości, jak w opisywanej sytuacji, mieści się więc w tej definicji.

Z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które wykonują pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia oraz osoby z nimi współpracujące. Uzupełnieniem tych regulacji jest art. 13 pkt 2 tej ustawy, gdzie postanowiono, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają zleceniobiorcy od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym ci zleceniobiorcy, którzy są uczniami szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat.

ZUS w stanowisku zawartym w piśmie z 6 marca 2019 r., znak WPI/200000/43/83/2019, oceniał, czy umowa zlecenia zawarta z synem-studentem korzysta z wyłączenia z oskładkowania. ZUS to potwierdził, ale podkreślił, że uznał, iż będzie tak tylko do ukończenia przez tę osobę 26. roku życia. Stanowiska tego nie zmienia to, że strony pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym i, co oczywiste, w bliskich relacjach rodzinnych.

Podsumowując, można uznać, że umowa zlecenia (o świadczenie usług) zawarta ze studentem do 26. roku życia nie będzie podlegała obowiązkom składkowym nawet wówczas, gdy zleceniobiorcą będzie syn przedsiębiorcy.©℗

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 4, art. 13 pkt 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.).

ZUS wydał decyzję ustalającą wysokość mojego kapitału początkowego. Nie zgadzam się z nią, bo nie uwzględnia pracy aż w dwóch zakładach. Złożyłam odwołanie, ale ZUS, wydając nową decyzję, uwzględnił je tylko częściowo. Nie zaliczył mi pełnego stażu z tych zakładów. Powiedziano mi, że ZUS nie przekaże odwołania do sądu, bo je uwzględniono. Co mogę zrobić w takiej sytuacji? Czy mogę odwołać się od kolejnej decyzji? To przedłuża całe postępowanie.

Zgodnie z art. 83 ust. 7 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli odwołanie nie zostało w całości lub w części uwzględnione, ZUS przekazuje niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wniesienia odwołania, sprawę do sądu wraz z uzasadnieniem. Wynikałoby z niego, że ZUS nie musi przekazywać odwołania do sądu, jeśli chociażby częściowo przychylił się do stanowiska odwołującego. W praktyce ZUS powinien przekazać do sądu odwołanie w całości, jednocześnie wskazując w odpowiedzi na odwołanie lub w toku procesu, w jakim zakresie uwzględnia odwołanie i uznaje argumenty odwołującego. Dzięki temu sąd wydałby wyrok i rozstrzygnął sprawę zarówno w części spornej, jak i uwzględnionej już przez ZUS.

Czasami jednak ZUS wydaje decyzje częściowo uwzględniające odwołanie ubezpieczonego (płatnika). To komplikuje sytuację. Przekazanie odwołania do sądu oznaczałoby, że po wydaniu wyroku w obrocie prawnym istniałyby i wyrok, i nowa decyzja w tej samej sprawie. W takim przypadku najlepiej byłoby więc zaskarżyć drugą decyzję ZUS. Zwłaszcza że w opisywanej sytuacji sprawa dotyczy kapitału początkowego, a nie świadczenia, którego opóźniona wypłata mogłaby narazić ubezpieczonego na brak środków utrzymania. Gdyby sprawa dotyczyła np. prawa do emerytury lub renty, a sąd finalnie uznał wszystkie roszczenia ubezpieczonego, to sankcją dla ZUS za przedłużanie postępowania w ten sposób mogłaby być zapłata odsetek od nieprzyznanego i niewypłaconego w terminie świadczenia. ©℗

Podstawa prawna

Art. 83 ust. 7 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.).

Przyznano mi rentę socjalną. Zamierzam otworzyć działalność gospodarczą. Czy będę musiał płacić składki? Słyszałem, że pobieranie renty z ZUS pozwala ich nie płacić. Czy naprawdę tak jest?

Renta socjalna jest świadczeniem specyficznym, które jest przyznawane przez ZUS na warunkach określonych w ustawie o rencie socjalnej. Przysługuje ono wybranym kategoriom osób, tj. pełnoletnim, całkowicie niezdolnym do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

• przed ukończeniem 18. roku życia;
• w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25. roku życia;
• w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Aby odpowiedzieć na pytanie, czy rodzi to obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, należy zwrócić uwagę na art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z jego reguł wynika, że przedsiębiorcy mający ustalone prawo do renty podlegają dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

ZUS w piśmie z 27 lutego 2019 r., znak WPI/200000/43/169/201, uznał, że art. 9 ust. 5 ustawy wprowadzający dobrowolność oskładkowania emerytów i rencistów nie obejmuje jednak renty socjalnej. Wskazał, że w rozumieniu art. 9 ust. 5 ustawy nie jest rentą renta socjalna przyznawana na podstawie ustawy o rencie socjalnej. ZUS przyjął, że osoba pobierająca rentę socjalną będzie zobowiązana z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, a ubezpieczenie chorobowe może być dla niej dobrowolne – jak dla każdego przedsiębiorcy. ©℗

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 9 ust. 4c i 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.).

Ustawa z 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1340 ze zm.).

Zakładam firmę sprzątającą. Zamierzam zatrudnić na umowy o dzieło emerytów. Czy pozwoli to na uniknięcie obciążeń składkowych? Emeryci mają minimalne świadczenia (1100 zł) i nigdzie nie dorabiają.

Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że zawarcie umów o dzieło pozwoli uniknąć obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. Wykonywanie usług sprzątania z wysokim prawdopodobieństwem zostanie uznane przez ZUS za wykonywanie usług, do których stosuje się przepisy o umowie zleceniu. A to będzie oznaczać konieczność zapłaty składek, w tym zaległych.

Z art. 9 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że osoby wykonujące umowy zlecenia (inne umowy o świadczenie usług) mające ustalone prawo do emerytury lub renty podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli równocześnie nie pozostają w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2c i 4b. Z tych wyjątków wynika z kolei, że (ust. 2c) zleceniobiorca, którego podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w danym miesiącu jest niższa niż minimalne wynagrodzenie za pracę, spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom również z innych tytułów. Zasady tej się nie stosuje, jeżeli łączna podstawa wymiaru składek z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia lub z innych tytułów osiąga tę kwotę. Zgodnie zaś z ust. 4b podlegają oni obowiązkowo ubezpieczeniom, jeżeli umowę zawarli z obecnym pracodawcą lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na jego rzecz.

W opisywanym przypadku nie zachodzą wspomniane wyjątki. Emeryci bowiem nie uzyskują żadnych dodatkowych świadczeń, a ich emerytury są na najniższym poziomie. Oznacza to, że będą oni podlegali ubezpieczeniom społecznym. W podobnym stanie faktycznym zbliżone stanowisko zajął Sąd Okręgowy w Legnicy w wyroku z 17 marca 2014 r., sygn. akt V U 457/13.©℗

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 4a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.).