Ulga na start: Sąd Najwyższy dał ubezpieczonym mocny oręż

Z ulgi na start, a więc całkowitego zwolnienia z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez pierwsze sześć miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, korzysta większość początkujących przedsiębiorców. Warunki do skorzystania z takiego zwolnienia określa art. 18 ust. 1 ustawy z 6 marca 2018 r. ‒ Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 162; ost.zm. Dz.U. z 2022 r. poz. 1570). Zgodnie z nim prawo do niego ma przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia. Warunkiem jest, aby nie była ona wykonywana na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym przedsiębiorca wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres prowadzonej działalności gospodarczej. Zwolnienie nie obejmuje jednak składki na ubezpieczenie zdrowotne, którą trzeba opłacać na zasadach ogólnych. Dlatego trzeba się do niego zgłosić w terminie siedmiu dni od rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej ‒ na formularzu ZUS ZZA z kodem 0540. Zdarza się jednak, że przedsiębiorcy omyłkowo zgłaszają się nie tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, lecz także od razu do ubezpieczeń społecznych, a to zdaniem ZUS pozbawia ich prawa do ulgi na start. Organ rentowy nie dopuszcza bowiem możliwości naprawienia błędu. Jednak z pomocą przychodzi przedsiębiorcom Sąd Najwyższy, kwestionując stanowisko ZUS. A wyraz tego dał w wyroku z 18 lipca 2023 r., sygn. akt III USKP 58/22, do którego niedawno opublikowano uzasadnienie.

Na czym polega problem

Niejasności i zamieszanie związane z ulgą na start wynikają w dużej mierze z tego, że nie jest ona regulowana przez przepisy ustawy systemowej, a jedynie, dość oszczędnie, przez prawo przedsiębiorców. Żadna z wymienionych ustaw nie stanowi, że warunkiem do skorzystania z ulgi na start jest zgłoszenie się do niej w ciągu siedmiu dni od dnia rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej z kodem 05 40 xx. Artykuł 36 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230; ost.zm. Dz.U. z 2023 r. poz. 1429; dalej: ustawa systemowa) dotyczy co prawda zgłoszeń do ubezpieczeń społecznych, ale stosuje się go odpowiednio do ubezpieczenia zdrowotnego. Gdy ktoś o tym zgłoszeniu zapomni albo się z tym spóźni, ZUS uznaje, że prawo do ulgi przepada.