Interwencja ZUS w warunki płacowe ma charakter wyjątkowy
Jest ona dopuszczalna wyłącznie wtedy, gdy ustalona między stronami wysokość pensji w sposób oczywisty narusza zasadę ekwiwalentności pracy i wynagrodzenia. W razie sporu ocena ta wymaga odwołania się do obiektywnych kryteriów, uwzględniających realia rynkowe, strukturę płac, rzeczywisty zakres obowiązków pracownika oraz ekonomiczne uwarunkowania zatrudnienia.
Jeśli ZUS po przeprowadzeniu kontroli w danym przedsiębiorstwie uzna, że umowa o pracę miała charakter pozorny, to wydaje decyzję stwierdzającą, że dana osoba nie podlegała ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu, a w konsekwencji odmawia zaakceptowania związanych z nim świadczeń lub zobowiązuje do zwrotu nienależnie pobranych kwot. Natomiast w razie zakwestionowania przez ZUS wysokości wynagrodzenia pracownika wydaje decyzję ustalającą podstawę wymiaru składek, co przekłada się również na kwoty świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Granice ingerencji
W praktyce sytuacje te często dotyczą umów zawieranych z kobietami w ciąży i wpływają na wysokość przysługujących im zasiłków chorobowych i macierzyńskich. Kompetencja ZUS do wydawania tego rodzaju rozstrzygnięć nie budzi obecnie wątpliwości – przyjmuje się bowiem, że organ jest uprawniony do weryfikowania i korygowania zawyżonych podstaw wymiaru składek z każdego tytułu ubezpieczenia w celu zapobieżenia uzyskiwaniu świadczeń nienależnych lub zawyżonych, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na świadome obejścia przepisów lub zasad systemu ubezpieczeń społecznych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 listopada 2024 r., sygn. akt I USK 497/23).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.