Od czego zależy wysokość zasiłku chorobowego dla pracownika

Zasiłek chorobowy nie zawsze zrekompensuje pracownikowi ostatnio osiągane wynagrodzenie. Jest on bowiem obliczany od tzw. podstawy wymiaru. Nie stanowi jej wynagrodzenie z miesiąca, w którym pracownik zachorował, lecz przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Należy wyjaśnić, że za wynagrodzenie pracownika uważa się jego przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po pomniejszeniu o kwotę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe sfinansowanych z jego środków. Łączna kwota tych składek wynosi od 1 stycznia 2008 r. 13,71 proc.

Jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 12 miesięcy przed zachorowaniem, to podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za pełne kalendarzowe miesiące zatrudnienia.

Z powyższego wynika, że gdy pracownik otrzymuje stałą miesięczną pensję, która nie ulegała zmianie w okresie ostatnich 12 miesięcy przed jego chorobą, to można wówczas mówić, że podstawą wymiaru zasiłku jest ostatnio osiągane przez niego wynagrodzenie. Gdy jednak w okresie, z którego ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku, wynagrodzenie pracownika uległo podwyższeniu lub obniżeniu (wskutek zmiany stanowiska pracy lub zmiany warunków wynagradzania ustalonych w umowie o pracę lub w innym akcie nawiązującym stosunek pracy), to przeciętne miesięczne wynagrodzenie przyjmowane do podstawy wymiaru zasiłku będzie różniło się od wynagrodzenia ostatnio otrzymywanego.

Należy pamiętać, że do podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się wyłącznie wynagrodzenie uzyskane przez pracownika u tego pracodawcy, u którego powstała niezdolność do pracy z powodu choroby. Nie uwzględnia się natomiast wynagrodzenia otrzymywanego u innego pracodawcy, nawet gdy między zatrudnieniem w jednym i drugim zakładzie pracy nie było żadnej przerwy. Trzeba jednak pamiętać, że do podstawy wymiaru zasiłku przyjmuje się wynagrodzenie przysługujące z tytułu zatrudnienia w tym samym zakładzie pracy, na podstawie następujących po sobie bezpośrednio umów. Jeśli przykładowo pracownik był zatrudniony u tego samego pracodawcy od 1 września 2008 do 31 grudnia 2008 r. na czas określony, a następnie od 1 stycznia 2009 r. na czas nieokreślony, to w przypadku choroby w czerwcu 2009 r. do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego należy przyjąć przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone mu za okres od września 2008 do maja 2009 r.

Podkreślić trzeba, że nie zawsze podstawą wymiaru zasiłku chorobowego będzie przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres przypadający bezpośrednio przed miesiącem, w którym zachorował. Nie ustala się bowiem na nowo podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli nie ma przerwy albo jest ona krótsza niż trzy miesiące kalendarzowe w stosunku do zasiłku pobieranego poprzednio. Zasadę tę stosuje się bez względu na rodzaj pobieranego świadczenia z tytułu choroby lub macierzyństwa.

Obliczając wynagrodzenie pracownika, które stanowi podstawę wymiaru zasiłku chorobowego, należy uwzględnić te jego składniki, od których opłacono składkę na ubezpieczenie chorobowe. Pominąć należy te składniki, do których w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu pracownik zachowuje prawo za okresy pobierania zasiłków. Uwzględnia się zatem w podstawie wymiaru zasiłku premie, dodatki i nagrody, pod warunkiem że są one pomniejszane za okresy pobierania zasiłków. Jeśli przykładowo pracownik otrzymuje stałe miesięczne wynagrodzenie w wysokości 3,5 tys. zł oraz premię miesięczną w wysokości 10 proc. wynagrodzenia określonego w umowie o pracę bez względu na to, czy w danym miesiącu przepracuje cały miesiąc, czy będzie przez część tego miesiąca nieobecny w pracy z przyczyn usprawiedliwionych (np. z powodu choroby), to premii nie należy wliczać do podstawy wymiaru zasiłku. Jeżeli natomiast pracownik otrzymywałby premię tylko za czas faktycznie przepracowany, wówczas oznaczałoby to, że premia jest pomniejszana za okresy pobierania zasiłku i jest uwzględniana w podstawie jego wymiaru.

W podstawie wymiaru zasiłku chorobowego uwzględnia się także oskładkowane składniki wynagrodzenia, których zasady przyznawania i wypłaty nie określają wewnętrzne przepisy, a pracodawca nie jest w stanie udokumentować, że pracownik zachowuje do nich prawo za okresy pobierania zasiłków.

Zasiłek chorobowy wynosi 80 proc. podstawy jego wymiaru. Przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy z powodu choroby, nie wyłączając dni ustawowo wolnych od pracy. Stawka dzienna zasiłku to 1/30 ustalonej podstawy wymiaru. Gdy przykładowo pracownik choruje od 9 – 16 czerwca (przez osiem dni), a otrzymuje stały miesięczny przychód w wysokości 4 tys. zł, to podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętne miesięcy wynagrodzenie wypłacone mu za okres od czerwca 2008 do maja 2009 r. wynoszące 3451,60 zł (4000 – 4000 x 13,71 proc. = 4000 – 548,40 zł = 3451,60 zł; 3451,60 zł x 12 miesięcy = 41 419,20 zł; 31 419,20 zł : 12 miesięcy = 3451,60 zł). Po obliczeniu 80 proc. podstawy wymiaru zasiłku (80 proc. x 3451,60 = 2761,28 zł) należy ustalić stawkę dzienną zasiłku (2761,28 zł : 30 = 92,04 zł), a następnie zasiłek za osiem dni czerwca 2009 r. Wynosi on 736,32 zł (92,04 zł x 8 dni).

Pamiętać trzeba, że zasiłek chorobowy za okres pobytu w szpitalu wynosi 70 proc. podstawy wymiaru, a 100 proc. tej podstawy, jeżeli niezdolność do pracy (w tym także za okres pobytu w szpitalu):

● przypada w okresie ciąży,

● powstała wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów lub poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i narządów,

● powstała wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy.

Pracownik musi dostarczyć zaświadczenie lekarskie (ZUS ZLA) pracodawcy nie później niż w ciągu siedmiu dni od daty jego otrzymania. Jeżeli płatnikiem zasiłku jest ZUS, to pracodawca przekazuje to zaświadczenie niezwłocznie do oddziału ZUS, podając datę jego dostarczenia przez pracownika.

Gdy pracownik dostarczy zwolnienie lekarskie po wskazanym terminie, to zasiłek chorobowy ulega obniżeniu o 25 proc. za okres od ósmego dnia orzeczonej niezdolności do pracy do dnia dostarczenia tego zwolnienia włącznie. Termin siedmiu dni liczy się od następnego dnia po dacie jego wystawienia. Jeśli przykładowo lekarz wystawił ZUS ZLA 1 czerwca 2009 r. na okres od 2 do 12 czerwca, a pracownik dostarczył to zaświadczenie pracodawcy 11 czerwca 2009 r., to siódmy dzień na dostarczenie zwolnienia upłynął 8 czerwca 2009 r. Zatem zasiłek chorobowy ulega obniżeniu o 25 proc. za okres od 9 do 11 czerwca 2009 r., tj. od ósmego dnia orzeczonej niezdolności do pracy do dnia dostarczenia zwolnienia włącznie.