Emeryci i renciści, którzy w 2008 roku osiągnęli dodatkowe przychody, muszą rozliczyć się z ZUS

Ustalenie przez ZUS uprawnień do wcześniejszej emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy czy renty rodzinnej nie musi wiązać się z zakończeniem aktywności zawodowej. Po przyznaniu świadczenia można nadal pracować. Aby jednak emerytura lub renta nie została zawieszona lub zmniejszona, osiągany przychód nie może przekroczyć określonej wysokości. Wśród uprawnionych do świadczeń z ZUS są jednak i tacy, którzy mogą dorabiać bez ograniczeń.

Możliwość osiągania przychodu z jakiejkolwiek działalności i bez żadnych limitów mają przede wszystkim emeryci, którzy ukończyli powszechny wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Uprawnienie to przysługuje im bez względu na to, czy pobierają świadczenie emerytalne przyznane w związku z ukończeniem tego wieku, czy też np. wcześniejszą emeryturę. Mogą oni dorabiać bez ograniczeń również wtedy, gdy pobierają jako świadczenie korzystniejsze, na przykład rentę z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną (w takiej sytuacji emerytura jest zawieszona, gdyż co do zasady nie można pobierać dwóch świadczeń jednocześnie, a renta wypłacana jest bez względu na wysokość uzyskiwanego przez świadczeniobiorcę przychodu).

Ograniczenie możliwości zarobkowania nie dotyczy też osób uprawnionych do rent dla inwalidów wojennych i rent rodzinnych po tych inwalidach, rent dla inwalidów wojskowych, których niezdolność do pracy pozostaje w związku ze służbą wojskową, a także rent rodzinnych po żołnierzach, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą wojskową.

Na wysokość emerytury lub renty nie mają również wpływu przychody uzyskiwane z tytułu działalności niepodlegającej obowiązkowi ubezpieczeń społecznych. Na zawieszenie lub zmniejszenie emerytury lub renty nie wpływa więc przychód (bez względu na jego wysokość) m.in. z tytułu:

umów o dzieło zawartych z innym podmiotem niż własny pracodawca (jeżeli nie były wykonywane na rzecz własnego pracodawcy),

praw autorskich i patentowych,

wynajmu lub dzierżawy nieruchomości albo lokali (chyba że wynajem lub dzierżawa stanowią przedmiot działalności gospodarczej),

honorariów za działalność twórczą lub artystyczną,

umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, wykonywanej przez uczniów gimnazjów, szkół ponadgimnazjalnych, szkół ponadpodstawowych, a także studentów, do ukończenia przez nich 26 roku życia.

Osoby, których nie obowiązują ograniczenia w osiąganiu przychodów, nie muszą informować ZUS o ich osiąganiu ani też rozliczać się z nich po zakończeniu roku kalendarzowego. Obowiązek rozliczenia z ZUS nie dotyczy także osób, które miały zawieszone świadczenie z innych powodów niż osiąganie przychodu. Chodzi o osoby, które:

zgłosiły wniosek o zawieszenie świadczenia,

kontynuowały zatrudnienie na podstawie tego samego stosunku pracy i na rzecz tego samego pracodawcy, u którego pracowały przed przejściem na emeryturę.

Na zawieszenie lub zmniejszenie emerytury bądź renty wpływa osiąganie przychodu z tytułu wykonywania działalności podlegającej obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Za taką działalność uważa się zatrudnienie, służbę lub inną pracę zarobkową albo prowadzenie pozarolniczej działalności. Zatem emeryt lub rencista musi powiadomić ZUS o:

pracy wykonywanej w ramach stosunku pracy,

pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę nakładczą,

pracy wykonywanej w rolniczej spółdzielni produkcyjnej lub spółdzielni kółek rolniczych,

pracy wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, lub współpracy przy wykonywaniu tych umów,

pracy wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej, zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, o dzieło - jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym emeryt lub rencista pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy (zawartej z innym pomiotem) wykonuje pracę na rzecz pracodawcy,

prowadzeniu pozarolniczej działalności oraz współpracy przy jej wykonywaniu,

wykonywaniu odpłatnie pracy, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,

pobieraniu stypendium sportowego.

Należy podkreślić, że nie ma znaczenia, czy przychód osiągnięty ze wspomnianych tytułów został faktycznie oskładkowany. Zasady dotyczące zawieszania i zmniejszania świadczenia stosuje się bowiem także wtedy, gdy składki na ubezpieczenia społeczne nie były opłacone z uwagi na ustalone prawo do emerytury lub renty albo z uwagi na podleganie obowiązkowi ubezpieczeń z innego tytułu.

Na zawieszenie lub zmniejszenie emerytury lub renty wpływ ma również przychód z tytułu służby pełnionej w tzw. służbach mundurowych, m.in. w Wojsku Polskim, Policji, Służbie Więziennej, Państwowej Straży Pożarnej, Służbie Celnej, Straży Granicznej, Urzędzie Ochrony Państwa, Biurze Ochrony Rządu.

Ustawa o emerytach i rentach z FUS przewiduje dwie kwoty graniczne (progi zarobkowe), których przekroczenie powoduje zawieszenie albo zmniejszenie emerytury bądź renty. Pierwsza z nich stanowi 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy ostatnio ogłoszonego przez prezesa GUS (obecnie 2078 zł, a od 1 marca 2009 r. - 2167,60 zł), a druga - 130 proc. tego wynagrodzenia (obecnie 3859,20 zł, a od 1 marca 2008 r. - 4025,60 zł).

Jeśli przychód osoby uprawnionej do emerytury lub renty przekroczył niższą kwotę graniczną, ale nie jest wyższy od drugiej kwoty granicznej, świadczenie podlega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia tego limitu, nie więcej jednak niż o maksymalną kwotę zmniejszenia ustaloną dla emerytury lub renty w danym okresie. Natomiast przekroczenie progu zarobkowego stanowiącego 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia powoduje zawieszenie emerytury lub renty.

Kwoty maksymalnych zmniejszeń zostały powiązane z kwotą bazową obowiązującą przy ostatniej waloryzacji w 1998 r. i stanowią, w zależności od rodzaju świadczenia, określony procent tej kwoty (24 proc. wspomnianej kwoty bazowej dla emerytury i renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, 18 proc. tej kwoty dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy oraz 20,4 proc. tej kwoty dla renty rodzinnej, do której jest uprawniona jedna osoba). Kwoty maksymalnych zmniejszeń podwyższane są przy zastosowaniu wskaźnika waloryzacji emerytur i rent w kolejnych terminach ich waloryzacji.

Należy wyjaśnić, że w przypadku renty rodzinnej przyznanej kilku członkom rodziny, przychód osiągany przez każdego z uprawnionych wpływa jedynie na ewentualne zmniejszenie lub zawieszenie tej części świadczenia, która mu przysługuje. Nie ulegają natomiast zmianie kwoty świadczenia przysługujące innym członkom rodziny. Kwota maksymalnego zmniejszenia ustalana jest proporcjonalnie do liczby uprawnionych, np. gdy do renty rodzinnej uprawnione są dwie osoby, stanowi połowę pełnej kwoty.

Kwoty graniczne oraz kwoty maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent zostały wymienione w tabelach na stronie C8.

Na osobach uprawnionych do emerytury lub renty, które podejmują działalność zarobkową objętą obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, ciążą obowiązki informacyjne wobec ZUS. Pierwszy z nich powinien być zrealizowany niezwłocznie po podjęciu tej działalności w trakcie roku kalendarzowego. Emeryci i renciści muszą bowiem powiadomić o tym fakcie właściwą jednostkę ZUS wypłacającą świadczenie, wypełniając w tym celu specjalnie do tego przeznaczony druk ZUS Rw-73. W oświadczeniu tym nie podają konkretnej wysokości przychodu, a jedynie wskazują, czy będzie on na tyle wysoki, że spowoduje zawieszenie lub zmniejszenie świadczenia, czy też na tyle niski, że nie spowoduje takich skutków. Na podstawie takiego oświadczenia ZUS zawiesza bądź zmniejsza emeryturę lub rentę albo wypłaca ją w pełnej wysokości. Każda zmiana wysokości przychodu, która wpływa na zawieszenie lub zmniejszenie emerytury bądź renty, powinna być zgłoszona do ZUS poprzez ponowne wypełnienie oświadczenia na druku ZUS Rw-73.

Osoby, które ubiegają się o emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy i chcą osiągać dodatkowe przychody, nie wypełniają oświadczenia na odrębnym formularzu ZUS Rw-73. Informację o zamiarze osiągania przychodu muszą natomiast podać we wniosku o świadczenie składanym odpowiednio na formularzu ZUS Rp-1 E lub ZUS Rp-1 R. Z kolei osoby ubiegające się o rentę rodzinną, które zamierzają podjąć lub kontynuować działalność zarobkową, muszą zarówno wypełnić odpowiednią rubrykę we wniosku o to świadczenie (na formularzu ZUS Rp-2), jak również dołączyć do wniosku oświadczenie na formularzu ZUS Rw-73.

Drugi obowiązek informacyjny związany z osiąganiem dodatkowych przychodów musi być zrealizowany po zakończeniu roku kalendarzowego. W terminie do końca lutego następnego roku należy bowiem poinformować ZUS o konkretnej wysokości przychodu osiągniętego w całym poprzednim roku kalendarzowym. W tym terminie dorabiający emeryci i renciści powinni nadesłać odpowiednie zaświadczenie wystawione przez płatnika składek (np. przez pracodawcę) lub oświadczenie (jeśli sami opłacają za siebie składki). Z uwagi, że w tym roku ostatni dzień lutego wypada w sobotę, informację o dodatkowych przychodach należy przesłać do ZUS do 2 marca.

Powyższe obowiązki informacyjne ciążą nie tylko na uprawnionych do świadczeń z ZUS, lecz także na płatnikach składek. W praktyce wystarczy jednak, gdy płatnicy składek dopilnują, by wykonali je ubezpieczeni. Jeśli więc pracownik złożył w ZUS oświadczenie na druku ZUS Rw-73, wówczas jego pracodawca nie musi dodatkowo powiadamiać ZUS o podjęciu przez emeryta lub rencistę działalności zarobkowej i osiąganiu przychodu. Natomiast po zakończeniu roku kalendarzowego płatnik składek powinien wystawić zaświadczenie o kwocie przychodu w całym roku i dopilnować, aby ubezpieczony dostarczył je do jednostki ZUS wypłacającej świadczenie.

Podkreślić trzeba, że z obowiązku dostarczenia zaświadczenia lub oświadczenia o wysokości przychodu za poprzedni rok kalendarzowy zwolnione są wymienione wcześniej grupy osób, których świadczenia nie podlegają zawieszeniu ani zmniejszeniu, a także emeryci i renciści wykonujący działalność niepodlegającą obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Obowiązek rozliczenia przychodu nie dotyczy również osób, które:

przed 1 stycznia rozliczanego roku miały ustalone prawo do emerytury, jeśli przed tą datą ukończyły powszechny wiek emerytalny wynoszący 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn lub też wiek ten ukończyły wprawdzie już w roku podlegającym rozliczeniu, ale przed podjęciem działalności zarobkowej, lub

przez cały poprzedni rok miały zawieszone prawo do świadczenia z innych powodów, niż osiąganie przychodu (tj. na wniosek lub w związku z kontynuowaniem zatrudnienia w ramach tego samego stosunku pracy i na rzecz tego samego pracodawcy, u którego pracowali przed przejściem na emeryturę).

Jak wyżej wspomniano każdy emeryt lub rencista, który w ciągu minionego roku osiągał przychody z działalności podlegającej obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, musi nadesłać zaświadczenie od płatnika składek (oświadczenie - gdy sam jest płatnikiem składek) o wysokości osiągniętego przychodu do ostatniego dnia lutego (w 2009 roku wyjątkowo do 2 marca). Obowiązek ten spoczywa na nim także, gdy w ciągu roku kalendarzowego informował ZUS o rozpoczęciu lub zaprzestaniu wykonywania działalności zarobkowej.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie opracował specjalnego wzoru zaświadczenia i oświadczenia. Jednak jak każdy tego typu dokument, powinien odpowiadać pewnym wymogom, które pozwolą na zidentyfikowanie emeryta lub rencisty oraz dokonanie poprawnego rozliczenia osiąganego przychodu. Płatnik składek powinien podać w zaświadczeniu własne dane, jak również dane osobowe osoby ubezpieczonej (jej imię, nazwisko, adres zamieszkania, nr dokumentu tożsamości, nr PESEL). Warto podać numer emerytury lub renty.

Przychód ubezpieczonego powinien być wykazany nie tylko w łącznej kwocie za cały rok, ale również z wyszczególnieniem kwot osiągniętych w kolejnych miesiącach roku. Jest to bardzo istotne dla wyboru korzystnej formy rozliczenia.

Przychód osiągany przez emeryta lub rencistę powinien być wykazany w zaświadczeniu w wysokości stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W przypadku gdy świadczeniobiorca nie jest zobowiązany do opłacania składek, przychód przyjmuje się w takiej wysokości, w jakiej zostałby ustalony w celu ich opłacenia, gdyby osoba uprawniona obowiązkowo podlegała ubezpieczeniom społecznym.

W przypadku emerytów lub rencistów zatrudnionych na podstawie umowy o pracę pracodawca wykazuje w zaświadczeniu przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (a więc m.in. wynagrodzenie zasadnicze, za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody czy też ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy). Musi on również uwzględnić przychody z tytułu umowy agencyjnej, zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące umowy zlecenia lub umowy o dzieło - jeżeli umowę taką zawarł z własnym pracownikiem albo jest ona wykonywana na jego rzecz. W zaświadczeniu pracodawca nie powinien natomiast uwzględnić składników przychodu, od których nie opłaca składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w myśl rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Chodzi m.in. o nagrody jubileuszowe przysługujące nie częściej niż co pięć lat, odprawy pieniężne przysługujące w związku z przejściem na emeryturę lub rentę, zapomogi losowe czy też świadczenia z funduszu świadczeń socjalnych.

Emeryci i renciści prowadzący pozarolniczą działalność w oświadczeniu składanym do ZUS wykazują przychód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Jeśli osoba prowadząca taką działalność nie opłaca składek, informuje ZUS o kwocie przychodu w takiej wysokości, w jakiej dla danego okresu ustalona została, w myśl ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, minimalna podstawa wymiaru tych składek. Gdy natomiast przystąpiła dobrowolnie o ubezpieczeń jako przychód wskazuje podstawę wymiaru przyjętą do obliczenia składek.

Informując ZUS o kwotach przychodów, nie można zapomnieć o wynagrodzeniu za czas choroby, zasiłkach: chorobowym, macierzyńskim, opiekuńczym, wyrównawczym, świadczeniu rehabilitacyjnym, wyrównawczym oraz dodatku wyrównawczym. Są to także przychody, z których należy rozliczyć się z ZUS.

Po otrzymaniu informacji o wysokości przychodu w całym poprzednim roku ZUS dokonuje rozliczenia przychodu emeryta lub rencisty. Możliwe są dwa warianty takiego rozliczenia. Pierwszy z nich to rozliczenie w stosunku rocznym. Polega ono na porównaniu kwoty przychodu osiągniętego w poprzednim roku z kwotami granicznymi przychodu ustalonymi dla tego roku.

Wyższa roczna kwota graniczna stanowi sumę kwot przychodu odpowiadających 130 proc. przeciętnego wynagrodzenia w każdym z kolejnych miesięcy rozliczanego roku. Za 2008 rok wynosi ona 45 345,60 zł, a jej przekroczenie powoduje zawieszenie emerytury lub renty za cały rozliczany rok. Jeśli przychód świadczeniobiorcy nie przekroczył wyższej rocznej kwoty granicznej, ZUS porównuje ten przychód do niższego progu zarobkowego ustalonego dla roku podlegającego rozliczeniu. Niższa kwota graniczna to suma granicznych kwot przychodu odpowiadających 70 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w kolejnych miesiącach roku. Za 2008 rok wynosi 24 416,90 zł. Przekroczenie tej kwoty powoduje zmniejszenie świadczenia za cały rozliczany rok. Roczne zmniejszenie świadczenia nie może być większe od maksymalnej kwoty zmniejszenia obowiązującej w danym roku, która jest sumą kwot maksymalnych zmniejszeń obowiązujących w kolejnych miesiącach kalendarzowych rozliczanego roku.

Podkreślić trzeba, że gdy prawo do emerytury lub renty powstało lub ustało w trakcie rozliczanego roku (w 2008 roku) albo w trakcie tego roku emeryt ukończył powszechny wiek emerytalny, wyższą i niższą roczną kwotę graniczną ustala się z odpowiednio krótszego okresu.

Druga forma rozliczenia przychodu emeryta i rencisty to rozliczenie w stosunku miesięcznym. Polega ona na porównaniu kwot przychodu emeryta lub rencisty osiągniętego w poszczególnych miesiącach poprzedniego roku z granicznymi kwotami przychodu w każdym z tych miesięcy. Taki wariant rozliczenia ZUS może zastosować tylko wówczas, gdy z dokumentu potwierdzającego wysokość przychodu wynika, jakie kwoty tego przychodu zostały uzyskane w poszczególnych miesiącach rozliczanego roku. Dlatego tak ważne jest, aby podmiot wystawiający zaświadczenie wskazał kwoty przychodu osoby ubezpieczonej wypłacone w kolejnych miesiącach rozliczanego roku.

W wyniku rozliczenia przychodu przez ZUS może się okazać, że emeryt lub rencista musi zwrócić określoną kwotę ZUS. Może też wystąpić sytuacja odwrotna - to ZUS będzie musiał wypłacić określoną kwotę świadczenia osobie uprawnionej. Pierwsza sytuacja może mieć miejsce wówczas, gdy:

w całym roku lub w określonych jego miesiącach emerytura lub renta była zmniejszana, a po dokonaniu rozliczenia okazuje się, że powinna być zawieszona,

w całym roku lub w określonych miesiącach tego roku świadczenie było wypłacane w pełnej wysokości, podczas gdy okazuje się, że powinno ono jednak podlegać zmniejszeniu lub zawieszeniu.

Natomiast ZUS zobowiązany jest do wypłaty emerytury lub renty, która nie była wypłacana lub też wypłacana w zmniejszonej wysokości, jeśli:

w całym roku lub w określonych miesiącach świadczenie było zmniejszone, a w wyniku rozliczenia okazuje się, że powinno być wypłacane w pełnej wysokości,

w całym roku lub w określonych miesiącach emerytura lub renta była zawieszona, a po rozliczeniu okazuje się, że powinna być jedynie zmniejszana albo wypłacana w pełnej kwocie.

ZUS, rozliczając dodatkowe przychody po zakończeniu roku kalendarzowego, wybiera sposób najkorzystniejszy dla emeryta lub rencisty. Obliczeń według wariantu miesięcznego i rocznego dokonuje nie tylko wtedy, gdy świadczeniobiorca nie określił formy rozliczenia, ale także wówczas gdy sprecyzował żądanie, lecz z nadesłanej dokumentacji wynika możliwość zastosowania obu sposobów rozliczenia. Jedynie wówczas, gdy w zaświadczeniu lub oświadczeniu został wskazany przychód wyłącznie za cały rok (a więc bez rozbicia na poszczególne miesiące), można zastosować tylko formę rozliczenia rocznego.

Analizując, który wariant rozliczenia jest korzystny, można zauważyć pewne prawidłowości. Rozliczenie w formie rocznej korzystne jest dla emeryta lub rencisty m.in. wówczas, gdy w niektórych miesiącach rozliczanego roku osiągał on przychód o małą kwotę przekraczający niższą kwotę graniczną, a w pozostałych miesiącach przychód w wysokości nieprzekraczającej tej kwoty. W wyniku dokonania rozliczenia według takiego sposobu może się okazać, że świadczenie przysługiwało za wszystkie miesiące w pełnej wysokości. Rozliczenie w stosunku rocznym jest również korzystniejsze, gdy świadczeniobiorca w określonych miesiącach roku osiągał przychód powodujący zawieszenie świadczenia (ale o niewielką kwotę przekraczający wyższą kwotę graniczną), a w pozostałych nie osiągał przychodu lub osiągał go, ale w wysokości powodującej jedynie zmniejszenie świadczenia. W takiej sytuacji, w wyniku dokonania rozliczenia w formie rocznej, może się okazać, że świadczenie powinno być jedynie zmniejszane za cały rok albo że przysługiwało za wszystkie miesiące roku w pełnej wysokości.

Z kolei miesięczny wariant rozliczenia korzystny jest, gdy emeryt lub rencista w niektórych miesiącach roku osiągał przychód znacznie przekraczający niższą kwotę graniczną (niewiele niższy od wyższego progu zarobkowego), a w pozostałych miesiącach przychód w kwocie nieprzekraczającej niższego progu zarobkowego. Dokonując rozliczenia w stosunku rocznym, mogłoby się okazać, że świadczenie podlegałoby zmniejszeniu również za te miesiące, w których emeryt lub rencista nie osiągnął żadnego przychodu lub niski przychód. Według miesięcznego wariantu powinien być rozliczony emeryt lub rencista, który w niektórych miesiącach roku osiągał przychód znacznie przekraczający wyższą kwotę graniczną, a w pozostałych miesiącach przychód nieprzekraczający tej kwoty. W tej sytuacji dokonanie rozliczenia w wariancie rocznym mogłoby spowodować zawieszenie świadczenia również za te miesiące, w których nie uzyskiwał w ogóle przychodu albo osiągał go w wysokości powodującej jedynie zmniejszenie emerytury bądź renty.

Emeryci i renciści otrzymujący z ZUS wysokie świadczenia, których miesięczny lub roczny przychód o niewielką kwotę przekroczył wyższą kwotę graniczną (miesięczną lub roczną), mogą skorzystać z pewnego szczególnego rozwiązania. Chodzi o tzw. dobrowolną wpłatę na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. W razie dokonania wpłaty na FUS w wysokości równej kwocie przekroczenia wyższej rocznej (lub miesięcznej) kwoty granicznej, pomniejszonej o zaliczkę na podatek dochodowy, ZUS uznaje, że za okres, za który została ona dokonana, przychód emeryta lub rencisty był równy wyższej kwocie granicznej, a świadczenie podlegało za ten okres jedynie maksymalnemu zmniejszeniu.

Rozważmy powyższe na podstawie następującego stanu faktycznego. Maria D. przez cały 2008 rok była uprawniona do wcześniejszej emerytury (przed waloryzacją od 1 marca 2008r. - w kwocie 1800 zł, a po waloryzacji marcowej - w kwocie 1917 zł) i pozostawała w stosunku pracy. Z tytułu zatrudnienia osiągała przychód w stałej miesięcznej wysokości - 4 tys. zł. Przychód za cały 2008 rok wyniósł 48 tys. zł i przekroczył wyższą roczną kwotę graniczną (45 345,60 zł) o 2654,40 zł. Przychód osiągany w poszczególnych miesiącach również był wyższy od kwot granicznych dla tych miesięcy. Zarówno więc w przypadku rozliczenia w stosunku rocznym, jak i stosunku miesięcznym emerytura za wszystkie miesiące 2008 roku podlegałaby zawieszeniu (łącznie na kwotę 22 770 zł). Jeśli Maria D. wpłaci na FUS kwotę przekroczenia wyższego progu, tj. 2654,40 zł pomniejszoną o zaliczkę na podatek dochodowy, uniknie zawieszenia świadczenia. Wówczas ZUS stwierdzi, że emerytura podlegała zmniejszeniu za cały rok o maksymalną roczną kwotę zmniejszenia ustaloną dla 2008 roku, tj. o 5229,14 zł.

Zasady dorabiana do renty socjalnej zostaną omówione w kolejnym Tygodniku Prawa Pracy i Ubezpieczeń.