Czy warto zgłosić się dobrowolnie do ubezpieczenia chorobowego

Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu mogą podlegać tylko wymienione niżej osoby, jeśli objęte są obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Są to:

wykonujący pracę nakładczą,

wykonujący pracę na podstawie umowy agencyjnej lub zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osoby z nimi współpracujące,

prowadzący pozarolniczą działalność i osoby z nimi współpracujące,

wykonujący odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,

duchowni.

Wyjaśnić trzeba, że samo przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nie zapewnia prawa do zasiłków. Przysługują one dopiero wówczas, gdy składki na ubezpieczenia społeczne (w tym chorobowe, która wynosi 2,45 proc. podstawy wymiaru) są opłacane terminowo. Nabycie prawa do zasiłku chorobowego uzależnione jest zwykle od podlegania ubezpieczeniu chorobowemu przez ściśle określony czas.

Osoba ubezpieczona dobrowolnie nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Tak zwany okres wyczekiwania na zasiłek został skrócony od 1 stycznia 2009 r. ze 180 dni.

Powyższa zasada dotyczy tylko tych osób, które do ubezpieczenia chorobowego przystępują po raz pierwszy albo po przerwie w ubezpieczeniu trwającej ponad 30 dni. Pamiętać trzeba, że do wymaganego 90-dniowego okresu ubezpieczenia chorobowego zalicza się poprzednie okresy tego ubezpieczenia, zarówno obowiązkowego, jak i dobrowolnego, jeżeli przerwa między tymi okresami nie przekracza 30 dni.

Warto wiedzieć, że w pewnych przypadkach ubezpieczony ma prawo do zasiłku chorobowego bez tzw. okresu wyczekiwania. Od pierwszego dnia choroby zasiłek przysługuje:

absolwentom szkół lub szkół wyższych, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od dnia ukończenia szkoły lub uzyskania dyplomu ukończenia studiów wyższych,

gdy niezdolność do pracy jest spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,

byłym posłom lub senatorom, którzy po zakończeniu sprawowania mandatu przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji.

Istotne dla osób podejmujących decyzję o przystąpieniu do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego powinno być także to, że po spełnieniu określonych warunków prawo do zasiłku chorobowego może przysługiwać za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, np. po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej.

Zasiłek chorobowy przysługuje za okresy niezdolności do pracy z powodu choroby, nie dłużej jednak niż przez 182 dni. Dla osób, które zachorowały na gruźlicę albo których niezdolność do pracy występuje w trakcie ciąży, okres zasiłkowy jest znacznie dłuższy - wynosi 270 dni. Zasiłek chorobowy nie zawsze rekompensuje przychody ubezpieczonego w 100 proc., jednak wypłacany w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru zabezpiecza go przed całkowitym brakiem środków utrzymania w okresie, gdy nie może zarabiać z powodu choroby. Niższy zasiłek przysługuje natomiast za okres pobytu w szpitalu i wynosi 70 proc. podstawy wymiaru.

Na zasiłek w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru mogą liczyć (także za okres pobytu w szpitalu) tylko ci ubezpieczeni, których niezdolność do pracy przypada na okres ciąży albo jest spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy, a także gdy są kandydatami na dawców do przeszczepu komórek, tkanek i narządów albo poddali się zabiegowi ich pobrania.

Gdy ubezpieczony wykorzysta maksymalny okres zasiłkowy (182 dni albo 270 dni), a nadal choruje, może wystąpić z wnioskiem o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Przysługuje ono przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy.

Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres przewidziany w kodeksie pracy jako okres urlopu macierzyńskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Zapewnia zatem środki utrzymania przez czas konieczny do odzyskania całkowitej sprawności psychicznej i fizycznej po ciąży i porodzie, a także opieki nad dzieckiem w pierwszych miesiącach jego życia.

Warunkiem otrzymania zasiłku jest urodzenie dziecka lub przyjęcie dziecka na wychowanie w okresie trwania ubezpieczenia chorobowego. Warto podkreślić, że zasiłek ten przysługuje bez okresu wyczekiwania (tj. od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego) w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru.

Od 1 stycznia 2009 r. okres wypłaty zasiłku macierzyńskiego z tytułu urodzenia przy jednym porodzie jednego dziecka wynosi 20 tygodni, dwojga dzieci - 31 tygodni, trojga dzieci - 33 tygodni, czworga dzieci - 35 tygodni i pięciorga lub więcej dzieci - 37 tygodni.

Zasiłek macierzyński z tytułu przyjęcia dziecka na wychowanie, także w ramach rodziny zastępczej (z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, niespokrewnionej z dzieckiem), przysługuje za taki sam jak wymieniony wyżej okres zasiłku z tytułu urodzenia dziecka, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez dziecko siódmego roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, nie dłużej niż do ukończenia przez nie dziesiątego roku życia.

W razie przyjęcia dziecka do siódmego roku życia albo w sytuacji wskazanej wyżej do dziesiątego roku życia, zasiłek przysługuje przez okres nie krótszy niż dziewięć tygodni.

Zasiłek opiekuńczy przysługuje z tytułu konieczności osobistego sprawowania opieki nad dzieckiem (zdrowym w wieku do lat 8 w enumeratywnie wymienionych w ustawie chorobowej sytuacjach i chorym do lat 14) oraz nad chorym członkiem rodziny (m.in. mężem, matką, dzieckiem, które ukończyło 14 lat).

Świadczenie to przysługuje bez tzw. okresu wyczekiwania, w wysokości 80 proc. podstawy wymiaru, przez 60 dni w roku kalendarzowym z tytułu opieki nad dzieckiem, a przez okres 14 dni z tytułu opieki nad innym członkiem rodziny.

Niezależnie od zasiłku opiekuńczego przysługującego z tytułu opieki nad dziećmi i innymi członkami rodziny w wymiarze 60 dni w roku kalendarzowym, od 1 stycznia 2009 r. ubezpieczonemu przysługuje także dodatkowy zasiłek opiekuńczy. Jest wypłacany z tytułu opieki nad nowo urodzonym dzieckiem maksymalnie przez 56 dni, gdy matka dziecka po porodzie przebywa w szpitalu (korzysta ona wówczas z zasiłku macierzyńskiego).