Wniosek o świadczenie rehabilitacyjne należy złożyć przed upływem okresu zasiłkowego

Pracodawca będący płatnikiem świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wypłaca pracownikowi zasiłek chorobowy przez okres trwania niezdolności do pracy nie dłużej jednak niż do wyczerpania okresu zasiłkowego (182 albo 270 dni). Gdy w tym okresie pracownik nie odzyska zdolności do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują jej odzyskanie, może się on starać o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. Musi w tej sprawie złożyć wniosek do ZUS. Z wystąpieniem o to świadczenie nie powinien zwlekać do upływu okresu zasiłkowego. Procedura kończąca się przyznaniem świadczenia może bowiem trwać nawet ponad miesiąc i wówczas występujący o nie może zostać bez prawa do świadczeń pieniężnych. Zaleca się, by wniosek o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego został złożony w oddziale ZUS na co najmniej sześć tygodni przed zakończeniem pełnego okresu zasiłkowego (182 albo 270 dni). Jeśli jednak termin ten nie zostanie dochowany, nie będzie miało to wpływu na przyznanie świadczenia i jego wysokość, ale może opóźnić wydanie decyzji, a tym samym jego wypłatę.

Nie później niż na 60 dni przed zakończeniem okresu zasiłkowego lekarz prowadzący leczenie powinien przeprowadzić badanie pracownika i ocenić, czy stan jego zdrowia uzasadnia zgłoszenie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego lub ewentualnie renty z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz wystawia zaświadczenie na druku ZUS N-9. Jeżeli lekarz stwierdzi, że po zakończonym okresie zasiłkowym dalsze leczenie lub rehabilitacja prowadzone przez maksymalny okres do 12 miesięcy rokują odzyskanie przez pracownika zdolności do pracy, powinien go poinformować o potrzebie złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Druk wniosku pracownik może otrzymać w każdej terenowej jednostce organizacyjnej ZUS albo wydrukować go ze strony internetowej ZUS (www.zus.pl). Jest to formularz oznaczony jako ZUS Np-7.

Warto wiedzieć, że przedstawiona wyżej procedura związana z przekazaniem pracownikowi informacji o potrzebie złożenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne przez lekarza prowadzącego nie zawsze jest możliwa do zrealizowania. Jeżeli bowiem w okresie zasiłkowym pracownik leczy się u dwóch lub więcej lekarzy i każdego z nich nie informuje o okresach niezdolności do pracy, to wówczas możliwe jest, że żaden z tych lekarzy nie wie, kiedy zostanie wyczerpany okres zasiłkowy. Żaden z nich nie dokona zatem oceny stanu zdrowia pracownika w stosownym czasie i nie poinformuje go o potrzebie złożenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne.

W praktyce najbardziej zorientowany w kwestii okresu zasiłkowego jest zatem pracodawca wypłacający pracownikowi zasiłek chorobowy. Jednak żaden przepis nie nakłada na niego obowiązku poinformowania pracownika o konieczności złożenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne, co wydaje się uzasadnione, z uwagi na to, że nie jest uprawniony do oceny stanu zdrowia pracownika. Nie ma jednak żadnych przeszkód, aby pracodawca zawiadomił pracownika, że w związku z kończącym się okresem zasiłkowym, powinien się udać do lekarza leczącego, aby ten dokonał oceny stanu jego zdrowia pod kątem ewentualnego złożenia wniosku o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego.

Jeżeli stan zdrowia pracownika uzasadnia złożenie wniosku o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego, powinien on wypełnić jego pierwszą część i przedłożyć pracodawcy do wypełnienia część drugą. Pracodawca musi wypełnić tę część wniosku. Dotyczy ona okresu niezdolności do pracy pracownika i pobieranych w tym okresie świadczeń (wynagrodzenia za czas choroby i/lub zasiłku chorobowego). Płatnik musi też określić, kiedy kończy się okres zasiłkowy (tj. po 182 lub 270 dniach).

Na pracodawcy ciąży także obowiązek wypełnienia wywiadu zawodowego z miejsca pracy (na druku ZUS N-10).

Pracownik musi dołączyć do wniosku zaświadczenie o stanie zdrowia, wywiad zawodowy, a także protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku - w przypadku niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem albo decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej wydaną przez inspektora sanitarnego - w przypadku choroby zawodowej.

Gdy wniosek o świadczenie rehabilitacyjne wpłynie do terenowej jednostki organizacyjnej ZUS, zostaje wyznaczony termin badania przez lekarza orzecznika ZUS. Na podstawie orzeczenia ZUS wydaje decyzję, która stanowi podstawę do wypłaty świadczenia.

Pracodawca będący płatnikiem zasiłków dla pracowników w czasie trwania ich zatrudnienia ma obowiązek, na podstawie decyzji ZUS, dokonać wypłaty świadczenia od dnia określonego w decyzji. Wypłata świadczenia rehabilitacyjnego może być przez pracodawcę realizowana przez cały okres wskazany w decyzji, a przynajmniej przez trzy miesiące. Po trzech miesiącach wypłaty przyznanego pracownikowi świadczenia rehabilitacyjnego pracodawca ma bowiem prawo (z ograniczeniami wynikającymi z k.p.) rozwiązać z nim stosunek pracy. W myśl art. 53 k.p. pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia (gdy pracownik był u niego zatrudniony co najmniej sześć miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową), jeśli niezdolność pracownika do pracy trwa dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze trzy miesiące.

Jeżeli pracownikowi przyznano świadczenie rehabilitacyjne na okres dłuższy niż trzy miesiące, a po trzech miesiącach pracodawca rozwiąże z nim stosunek pracy, dalszą wypłatę świadczenia rehabilitacyjnego będzie realizował ZUS.

Może się zdarzyć, że w związku z wyczerpaniem okresu zasiłkowego pracodawca nie może wypłacać już zasiłku chorobowego, a nie otrzymał jeszcze decyzji o przyznaniu pracownikowi świadczenia rehabilitacyjnego, np. ze względu na zbyt późno złożony wniosek. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2007 r. ochrona stosunku pracy pracownika niezdolnego do pracy wskutek choroby obejmuje okres pierwszych trzech miesięcy pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, choćby pracownik nie mógł wobec pracodawcy wykazać korzystania z tego świadczenia bezpośrednio po okresie pobierania zasiłku chorobowego (II PK 263/06, LEX nr 469990).

Pracownik był niezdolny do pracy z powodu choroby bez przerwy od 2 grudnia 2009 r. do 20 kwietnia 2010 r. 21 kwietnia przedstawił kolejne zwolnienie lekarskie. Jeżeli pracownik nadal będzie chorował, to okres zasiłkowy (182 dni) zakończy się 1 czerwca 2010 r. Jeśli chce wystąpić o świadczenie rehabilitacyjne, powinien niezwłocznie złożyć do terenowej jednostki organizacyjnej ZUS stosowny wniosek. Może w ten sposób uniknąć przerwy w wypłacie świadczeń z ubezpieczenia chorobowego.

Aneta Maj

gp@infor.pl

Art. 18 ust. 1-3 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31 poz. 267 z późn. zm.).

Art. 53 par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego i zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. nr 65, poz. 741 z późn. zm.).