Kiedy pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego

Zasiłek chorobowy przysługuje nie tylko pracownikowi niezdolnemu do pracy z powodu choroby. Otrzyma go także osoba, która nie może wykonywać pracy z powodu przebywania w stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu leczenia uzależnienia alkoholowego czy też w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej w celu leczenia uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych.

Na równi z niezdolnością do pracy z powodu choroby, uprawniającą do zasiłku chorobowego traktuje się także niemożność wykonywania pracy wskutek poddania się niezbędnym badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów, a także w przypadku podejrzenia o zakażenie lub chorobę zakaźną.

Pracownik, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby po raz pierwszy w danym roku kalendarzowym, ma prawo do wynagrodzenia za czas choroby. Jest ono wypłacane i finansowane przez pracodawcę i przysługuje za okres do 33 dni w roku kalendarzowym. Od 34 dnia niezdolności do pracy pracownik nabywa prawo do zasiłku chorobowego. Zasadę tę stosuje się do pracowników, którzy nie ukończyli 50 roku życia. Jeżeli pracownik ukończył 50 lat, to przysługuje mu wynagrodzenie za czas choroby łącznie do 14 dni w ciągu roku kalendarzowego, a od 15 dnia nabywa prawo do zasiłku chorobowego. 14-dniowy okres wypłaty wynagrodzenia za czas choroby dotyczy niezdolności do pracy z powodu choroby pracownika, przypadającej po roku kalendarzowym, w którym ukończył on 50 rok życia. Oznacza to, że w 2010 roku prawo do wynagrodzenia za czas choroby przez 14 dni przysługuje tym pracownikom, którzy 50 lat ukończyli do 31 grudnia 2009 r. włącznie.

Wynagrodzenie za czas choroby nie przysługuje za okresy niemożności wykonywania pracy z powodu przebywania w stacjonarnym zakładzie lecznictwa odwykowego w celu leczenia uzależnienia alkoholowego i w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej w celu leczenia uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych. Od początku niezdolności do pracy przysługuje wówczas zasiłek chorobowy.

Pracownik podlegający obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu nabywa prawo do zasiłku chorobowego po upływie 30 dni nieprzerwanego podlegania temu ubezpieczeniu. Te pierwsze 30 dni trwania ubezpieczenia chorobowego nazywa się okresem wyczekiwania. Zasadę dotyczącą okresu wyczekiwania stosuje się także do wynagrodzenia za czas choroby. Jeśli zatem pracownik (ma 22 lata), zatrudniony od 1 lutego 2010 r. chorował od 25 lutego do 12 marca 2010 r., to w chwili powstania niezdolności do pracy nie upłynął 30-dniowy okres ubezpieczenia chorobowego i dlatego pracodawca wypłacił mu wynagrodzenie tylko za czas choroby trwającej od 3 do 12 marca 2010 r. (10 dni). Okres od 25 lutego do 2 marca 2010 r. jest okresem usprawiedliwionej nieobecności w pracy, bez prawa do świadczeń.

Należy dodać, że do okresu wyczekiwania na prawo do zasiłku zalicza się poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni lub była spowodowana urlopem wychowawczym, bezpłatnym, albo odbywaniem czynnej służby wojskowej przez żołnierza niezawodowego.

Pracownica (ma 51 lat) zatrudniona od 1 marca 2010 r. zachorowała i otrzymała zwolnienie lekarskie od pracy od 22 do 26 marca 2010 r. Poprzednia umowa o pracę trwała od 1 stycznia 2007 r. do 31 stycznia 2010 r. Ze świadectwa pracy wynikało, że pracownica w 2010 roku chorowała w styczniu i lutym i otrzymała z tego tytułu wynagrodzenie chorobowe za 14 dni. Obecny pracodawca, mimo tak krótkiego okresu zatrudnienia (ubezpieczenia), wypłacił pracownicy zasiłek chorobowy za okres od 22 do 26 marca 2010 r. Przerwa w ubezpieczeniu chorobowym z tytułu poprzedniego i obecnego zatrudnienia trwała bowiem krócej niż 30 dni.

Od zasady, że zasiłek chorobowy przysługuje po upływie 30 dni zatrudnienia (ubezpieczenia), są wyjątki. Od pierwszego dnia ubezpieczenia chorobowego zasiłek chorobowy przysługuje:

● absolwentom szkół, jeżeli zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do niego w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły, tj. od daty podanej w świadectwie,

● absolwentom szkół wyższych, jeżeli zostali objęci ubezpieczeniem chorobowym lub przystąpili do niego w ciągu 90 dni od dnia złożenia egzaminu dyplomowego,

● gdy niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy,

● ubezpieczonym obowiązkowo, którzy mają wcześniejszy co najmniej dziesięcioletni okres obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego (do okresu tego zalicza się także okresy obowiązkowego ubezpieczenia społecznego przed 1 stycznia 1999 r., które uprawniało do świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, niezależnie od tego, jak długo trwały przerwy między okresami ubezpieczenia),

● posłom i senatorom, którzy przystąpili do ubezpieczenia chorobowego w ciągu 90 dni od ukończenia kadencji.

Zasiłek chorobowy przysługuje także pracownikowi, który zachorował w czasie zatrudnienia (ubezpieczenia) i jego niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie po jego ustaniu. Za okres niezdolności do pracy przypadającej w czasie trwania zatrudnienia przysługuje mu w takiej sytuacji wynagrodzenie za czas choroby lub zasiłek chorobowy, natomiast za okres po ustaniu zatrudnienia wyłącznie zasiłek chorobowy.

Prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego nabędzie także osoba, która stała się niezdolna do pracy:

● nie później niż w ciągu 14 dni od ustania zatrudnienia albo

● nie później niż w ciągu trzech miesięcy od ustania zatrudnienia - w razie choroby zakaźnej, której okres wylęgania jest dłuższy niż 14 dni lub innej choroby, której objawy chorobowe ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby.

Jeżeli osoba zachorowała dopiero po rozwiązaniu umowy, dodatkowym warunkiem przyznania prawa do zasiłku jest nieprzerwane trwanie niezdolności do pracy przez co najmniej 30 dni. Zasiłek chorobowy za okres po ustaniu zatrudnienia wypłaca oddział ZUS, właściwy według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do tego świadczenia.

28 lutego 2010 r. rozwiązano z pracownikiem umowę, a 10 marca 2010 r. zachorował. Otrzymał zwolnienie lekarskie od 10 do 26 marca 2010 r. (17 dni) i kolejne od 27 marca do 9 kwietnia 2010 r. (14 dni) - łącznie na 31 dni. Oddział ZUS ustalił, że niezdolność do pracy powstała w ciągu 14 dni od ustania zatrudnienia i trwała nieprzerwanie ponad 30 dni, a ponadto zostały spełnione wszystkie pozostałe warunki do przyznania zasiłku i dokonał jego wypłaty.

W razie niezdolności do pracy z powodu choroby spowodowanej wypadkiem przy pracy lub w razie choroby zawodowej pracownik ma prawo do zasiłku chorobowego z tytułu podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu. Zasiłek ten przysługuje bez tzw. okresu wyczekiwania - od pierwszego dnia ubezpieczenia. Pracownik nabywa do niego prawo od pierwszego dnia niezdolności do pracy, nawet gdy w danym roku kalendarzowym nie otrzymał wynagrodzenia za czas choroby na podstawie art. 92 k.p.

Pracownik zatrudniony od 1 kwietnia 2010 r. uległ wypadkowi przy pracy 6 kwietnia 2010 r. Otrzymał zwolnienie lekarskie na okres 21 dni, tj. do 26 kwietnia 2010 r. Do dnia wypadku pracownik nie korzystał ze zwolnienia lekarskiego z powodu choroby. Mimo że pracownik nie pobierał wynagrodzenia za czas choroby, na podstawie art. 92 k.p. za cały okres niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy otrzyma zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego.

Aneta Maj

gp@infor.pl

Art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 4 ust. 2 i 3, art. 6, art. 7, art. 8 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.).

Art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 8 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322).