Rok w ubezpieczeniu wypadkowym rozpoczyna się 1 kwietnia

Prawidłowe ustalenie wysokości stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe na początku roku składkowego jest bardzo istotne. Płatnik będzie ją bowiem stosował przy obliczaniu i opłacaniu składek za okres do 31 marca 2011 r. Stopa procentowa składki obowiązuje w takiej samej wysokości przez cały rok składkowy, niezależnie od stanu zatrudnienia, i używana jest do wyliczania należnych składek za wszystkich zatrudnionych podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu, bez względu na tytuł tego ubezpieczenia, m.in. za pracowników i zleceniobiorców.

W odróżnieniu od ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych czy też chorobowego, składka na ubezpieczenie wypadkowe nie jest jednakowa dla wszystkich płatników.

Dla potrzeb różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe płatnicy zostali podzieleni na:

● niepodlegających wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON,

● zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż dziewięciu ubezpieczonych, podlegających wpisowi do rejestru REGON,

● zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej dziesięciu ubezpieczonych, podlegających wpisowi do rejestru REGON.

Stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe uzależniona jest od liczby osób zgłaszanych do niego. Wpływ na wysokość obowiązującej płatnika stopy procentowej ma również rodzaj prowadzonej przez niego działalności. Nie ma on jednak żadnego znaczenia, gdy płatnik opłaca składki na ubezpieczenie wypadkowe za nie więcej niż dziewięć osób. Wówczas obowiązuje go bowiem składka w ryczałtowej wysokości. Składkę w ryczałtowej wysokości opłacają także płatnicy niepodlegający wpisowi do krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej REGON. W okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2011 r. ryczałtowa stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe wynosi 1,67 proc. (50 proc. x 3,33 proc.). O zasadach jej ustalania piszemy na następnej stronie.

W celu ustalenia właściwej stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe płatnik składek musi ustalić liczbę ubezpieczonych, czyli osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu. Ustala się ją jako iloraz sumy ubezpieczonych podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku kalendarzowego i liczby miesięcy, przez które płatnik składek był w poprzednim roku kalendarzowym zgłoszony w ZUS co najmniej jeden dzień.

Przypomnieć trzeba, że ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają wyłącznie osoby, które z danego tytułu podlegają obowiązkowo albo dobrowolnie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Ubezpieczenie wypadkowe nie występuje więc jako samodzielne ryzyko ubezpieczeniowe. Dana osoba nie może więc podlegać tylko ubezpieczeniu wypadkowemu.

W liczbie ubezpieczonych płatnik powinien uwzględniać wszystkie osoby, które w ciągu danego miesiąca podlegały co najmniej jeden dzień ubezpieczeniu wypadkowemu. Gdy ubezpieczony w ciągu danego miesiąca podlegał u tego samego płatnika ubezpieczeniu wypadkowemu z dwóch tytułów, do liczby ubezpieczonych jest wliczany raz.

Ustalając liczbę ubezpieczonych, trzeba pamiętać, że gdy płatnik wypłacał pracownikowi wynagrodzenie w następnym miesiącu po wyrejestrowaniu go z ubezpieczeń, to w tym miesiącu osoba ta nie powinna być wliczana do liczby osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu. Jeśli przykładowo pracodawca z końcem listopada 2009 r. rozwiązał z pracownikiem umowę o pracę, złożył formularz ZUS ZWUA i wyrejestrował go z ubezpieczeń, ale wynagrodzenie wypłacił mu w grudniu (rozliczenie tego wynagrodzenia nastąpiło w raporcie ZUS RCA z kodem 30 00 XX złożonym za grudzień), to w związku z tym, iż pracownik w grudniu nie podlegał już ubezpieczeniom, w miesiącu tym nie powinien zostać wliczany do liczby osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu.

Przy ustalaniu liczby ubezpieczonych nie bierze się pod uwagę osób, które:

● podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, ale nie podlegają ubezpieczeniu wypadkowemu, np. zleceniobiorców wykonujących pracę poza siedzibą lub miejscem prowadzenia działalności przez płatnika, którzy do 31 grudnia 2009 r. nie podlegali ubezpieczeniu wypadkowemu,

● z danego tytułu podlegają tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu, np. zleceniobiorców zatrudnionych w innej firmie w pełnym wymiarze czasu pracy, którzy z umowy zlecenia nie przystąpili do dobrowolnego ubezpieczenia emerytalnego i rentowych,

● nie podlegają ubezpieczeniom społecznym i w konsekwencji ubezpieczeniu zdrowotnemu, np. studentów, którzy nie ukończyli 26 lat, zatrudnionych na podstawie umowy zlecenia,

● przez cały miesiąc pobierały zasiłek macierzyński, przebywały na urlopie wychowawczym, bezpłatnym.

W liczbie ubezpieczonych nie uwzględnia się także osób, za które za dany miesiąc rozlicza się składki lub wykazuje świadczenia po ustaniu tytułu do ubezpieczeń (tj. gdy w miesiącu, za który składany jest imienny raport miesięczny za daną osobę, nie podlegała ona ubezpieczeniu wypadkowemu nawet przez jeden dzień).

Liczba ubezpieczonych podlega zaokrągleniu do jedności w górę, jeżeli końcówka jest większa lub równa 0,5 lub w dół, jeśli jest mniejsza od 0,5.

Odmienne zasady ustalania liczby ubezpieczonych obowiązują, gdy płatnik zgłaszany jest w ZUS w okresie od 1 stycznia danego roku do 31 marca następnego roku. W takiej sytuacji ustala się ją na podstawie liczby ubezpieczonych podlegających zgłoszeniu do ubezpieczenia wypadkowego w ciągu miesiąca, od którego płatnik składek został zgłoszony w ZUS. Zasada ta ma zastosowanie tylko do:

● płatników, którzy są zgłaszani po raz pierwszy w ZUS, przy czym przy ustalaniu liczby ubezpieczonych bierze się pod uwagę miesiąc, w którym pierwsza osoba podlegała ubezpieczeniu wypadkowemu,

● płatników, którzy w poprzednim roku kalendarzowym nie opłacali składek na ubezpieczenie wypadkowe, tj. byli zarejestrowani w ZUS, ale w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku nie zgłaszali ani jednej osoby do tego ubezpieczenia,

● płatników, którzy byli skreśleni z krajowego rejestru podmiotów gospodarki narodowej REGON na dzień 31 grudnia poprzedniego roku.

Osoba prowadząca działalność gospodarczą podlegająca z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu zgłosiła się do nich od 10 czerwca 2009 r. W czerwcu zgłosiła do ubezpieczenia wypadkowego tylko jedną osobę, a zatem opłacała składkę na ubezpieczenie wypadkowe według stopy ryczałtowej. Liczba ubezpieczonych w poszczególnych miesiącach 2009 roku była następująca: w lipcu - 1, sierpniu - 3, we wrześniu - 3, w październiku - 4, listopadzie - 4, grudniu - 4. W celu ustalenia składki wypadkowej w roku obowiązującym od 1 kwietnia 2010 r. do 31 marca 2011 r. płatnik ustalił, że zgłaszał do ubezpieczenia wypadkowego w 2009 roku średnio trzech ubezpieczonych [20 (liczba ubezpieczonych z poszczególnych miesięcy od czerwca do grudnia 2009 r.): 7 (liczba miesięcy, w których prowadzący działalność był w 2009 roku zgłoszony w ZUS jako płatnik składek) = 2,86, a po zaokrągleniu 3]. W nowym roku składkowym płatnik musi również stosować stopę ryczałtową.

Płatnik składek zatrudniał Marię M. w listopadzie 2009 r. najpierw na podstawie umowy zlecenia, a od połowy miesiąca na podstawie umowy o pracę. Maria M. była zgłoszona z umowy zlecenia do ubezpieczeń społecznych (w tym wypadkowego) i zdrowotnego. Z uwagi, że po zakończeniu wykonywania umowy zlecenia płatnik zawarł z tą samą osobą umowę o pracę, to w listopadzie powinien ją raz wliczyć do liczby osób podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu.

Pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym od 2 do 30 listopada 2009 r. Przy ustalaniu liczby ubezpieczonych w listopadzie płatnik musi uwzględnić tego pracownika. Podlegał on bowiem w tym miesiącu przez jeden dzień ubezpieczeniu wypadkowemu, nawet gdy w tym dniu nie wykonywał pracy.

Spółka zatrudnia na podstawie umowy zlecenia studenta, który nie ukończył 26 lat. Zleceniobiorca nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i w konsekwencji ubezpieczeniu wypadkowemu. Za takiego zleceniobiorcę nie należy opłacać także składki na ubezpieczenie zdrowotne. Ustalając liczbę ubezpieczonych w celu obliczenia stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, płatnik nie będzie uwzględniał zleceniobiorcy studenta, gdyż nie podlegał on ubezpieczeniom społecznym, w tym wypadkowemu.

Michał Jarosik

gp@infor.pl