Rosną jednorazowe odszkodowania

Za dwa dni zaczną obowiązywać wyższe kwoty jednorazowych odszkodowań przysługujących pracownikom poszkodowanym w wypadkach przy pracy. Dotyczy to także świadczeń należnych w związku z uszczerbkiem na zdrowiu poniesionym w wyniku choroby zawodowej.

Wyższe kwoty określono w obwieszczeniu ministra pracy w tej sprawie, wydanego na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Jednorazowe odszkodowania przysługują pracownikom objętym tą ustawą (ubezpieczonym), jeśli doznali oni stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Mają też do nich prawo członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty. Dla osób poszkodowanych z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przewidziane są też inne świadczenia, takie jak zasiłek chorobowy (gdy wypadek lub choroba były przyczyną niezdolności do pracy), świadczenie rehabilitacyjne (gdy ubezpieczony po wyczerpaniu zasiłku jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy) czy zasiłek wyrównawczy (dla ubezpieczonego pracownika, którego wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu). Wspomniana ustawa przyznaje ponadto prawa do rent. Renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu niezdolnemu do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, szkoleniowa - gdy orzeczono celowość przekwalifikowania zawodowego ze względu na niezdolność do pracy w dotychczasowym zawodzie spowodowaną wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, a renta rodzinna - dla członków rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty uprawnionego do renty z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, zaś dodatek do renty rodzinnej - dla sieroty zupełnej.

Przepisy przewidują też dodatek pielęgnacyjny oraz w określonych okolicznościach możliwość pokrycia kosztów leczenia z zakresu stomatologii i szczepień ochronnych oraz zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne.

Prawo do jednorazowych odszkodowań wypadkowych (jak i innych świadczeń) zależy przede wszystkim od tego, czy uszczerbek na zdrowiu był spowodowany zdarzeniem, które można uznać za wypadek przy pracy. Wypadek przy pracy ma rozbudowaną definicję. Zgodnie z nią za taki wypadek uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

● podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,

● podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,

● w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Na równi z wypadkiem przy pracy, w zakresie uprawnienia do świadczeń określonych w ustawie, traktuje się wypadek, któremu pracownik uległ:

● w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż określone wyżej, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,

● podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony,

● przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Za wypadek przy pracy uważa się również nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w okresie ubezpieczenia wypadkowego z danego tytułu podczas:

● uprawiania sportu w trakcie zawodów i treningów przez osobę pobierającą stypendium sportowe,

● wykonywania odpłatnie pracy na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,

● pełnienia mandatu posła lub senatora, pobierającego uposażenie,

● odbywania szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy przez osobę pobierającą stypendium w okresie odbywania tego szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego dorosłych lub przygotowania zawodowego w miejscu pracy na podstawie skierowania wydanego przez powiatowy urząd pracy lub przez inny podmiot kierujący,

● wykonywania przez członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych oraz przez inną osobę traktowaną na równi z członkiem spółdzielni w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych, pracy na rzecz tych spółdzielni,

● wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,

● współpracy przy wykonywaniu pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia,

● wykonywania zwykłych czynności związanych z prowadzeniem działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych,

● wykonywania zwykłych czynności związanych ze współpracą przy prowadzeniu działalności pozarolniczej w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych,

● wykonywania przez osobę duchowną czynności religijnych lub czynności związanych z powierzonymi funkcjami duszpasterskimi lub zakonnymi,

● odbywania służby zastępczej,

● nauki w Krajowej Szkole Administracji Publicznej przez słuchaczy pobierających stypendium,

● wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło, jeżeli umowa taka została zawarta z pracodawcą, z którym osoba pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje ona pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy,

● pełnienia przez funkcjonariusza celnego obowiązków służbowych.

Ustawa określa ponadto, że za śmiertelny wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiła śmierć w okresie nieprzekraczającym sześciu miesięcy od dnia wypadku. Natomiast za ciężki wypadek przy pracy uważa się wypadek, w wyniku którego nastąpiło ciężkie uszkodzenie ciała, takie jak: utrata wzroku, słuchu, mowy, zdolności rozrodczej lub inne uszkodzenie ciała albo rozstrój zdrowia, naruszające podstawowe funkcje organizmu, a także choroba nieuleczalna lub zagrażająca życiu, trwała choroba psychiczna, całkowita lub częściowa niezdolność do pracy w zawodzie albo trwałe, istotne zeszpecenie lub zniekształcenie ciała. Wreszcie za zbiorowy wypadek przy pracy uważa się wypadek, któremu w wyniku tego samego zdarzenia uległy co najmniej dwie osoby.

Jednorazowe odszkodowania przysługują z racji stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu spowodowanego wypadkiem bądź chorobą zawodową. Gdy mowa o stałym uszczerbku, chodzi o takie naruszenie sprawności organizmu, które skutkuje upośledzeniem czynności organizmu nierokującym poprawy. Natomiast długotrwały uszczerbek oznacza naruszenie sprawności, powodujące upośledzenie czynności organizmu na okres przekraczający 6 miesięcy, mogące ulec poprawie. O tym jednak, jakie skutki wyrządził w organizmie wypadek czy choroba, nie orzeka się tuż po takim zdarzeniu, ale po zakończeniu leczenia i rehabilitacji.

Do odszkodowań w przypadku śmierci pracownika są uprawnieni najbliżsi członkowie jego rodziny, czyli małżonek (jeżeli nie było orzeczenia separacji), dzieci własne, dzieci drugiego małżonka, dzieci przysposobione oraz przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, w tym również w ramach rodziny zastępczej, spełniające w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty warunki uzyskania renty rodzinnej, a także rodzice oraz osoby przysposabiające, macocha oraz ojczym. Warunkiem jest jednak, aby w dniu śmierci ubezpieczonego lub rencisty wymienione tu osoby prowadziły z nim wspólne gospodarstwo domowe lub jeżeli ubezpieczony lub rencista bezpośrednio przed śmiercią przyczyniał się do ich utrzymania albo jeżeli ustalone zostało wyrokiem lub ugodą sądową prawo do alimentów z jego strony.

O przyznaniu lub odmowie jednorazowego odszkodowania oraz jego wysokości decyduje Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Musi ją wydać w ciągu 14 dni od:

● otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej,

● wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Przyznane odszkodowanie jest wypłacane w ciągu 30 dni od wydania decyzji.

● 621 zł (do końca marca 2010 r. jest to 589 zł) za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,

● 621 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, z tytułu zwiększenia tego uszczerbku co najmniej o 10 punktów procentowych,

● 10 860 zł (do końca marca 2010 r. jest to 10 304 zł) z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego,

● 10 860 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji wskutek pogorszenia się stanu zdrowia rencisty,

● 55 853 zł (do końca marca 2010 r. jest to 52 990 zł), gdy do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty,

● 27 927 zł (do końca marca 2010 r. jest to 26 495 zł), gdy do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty inny niż małżonek lub dziecko,

● 55 853 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 10 860 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci,

● 55 853 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnionych jest równocześnie dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 10 860 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugie i każde następne dziecko,

● 10 860 zł, gdy obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są równocześnie inni członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, każdemu z nich niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom,

● 27 927 zł, gdy do jednorazowego odszkodowania uprawnieni są tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 10 860 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugiego i każdego następnego uprawnionego.

ZUS odmówi przyznania świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, jeżeli nie otrzyma protokołu powypadkowego lub karty wypadku, albo gdy w dokumentach tych nie uznano zdarzenia za wypadek przy pracy, lub gdy zawierają one stwierdzenia bezpodstawne

Iwona Jackowska

iwona.jackowska@infor.pl

Art. 2, 6, 11, 12, 14 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322).

Obwieszczenie ministra pracy i polityki społecznej z 17 lutego 2010 r. w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej (MP nr 10, poz. 103).