Menedżer podlega ubezpieczeniom jak zleceniobiorca albo pracownik

Gdy kontrakt menedżerski jest traktowany jak stosunek pracy, to menedżer podlega ubezpieczeniom jak pracownik. Trzeba za niego wówczas obowiązkowo opłacać wszystkie składki na ubezpieczenia społeczne, tj. emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz składkę na ubezpieczenie zdrowotne. Obowiązek ubezpieczeń powstaje od dnia nawiązania kontraktu, a ustaje z dniem wygaśnięcia albo rozwiązania tego stosunku prawnego.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód w rozumieniu przepisów podatkowych, z wyjątkiem:

● wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną,

● zasiłków z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego,

● przychodów wymienionych w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Obowiązek zgłoszenia menedżera wykonującego umowę traktowaną jak stosunek pracy do ubezpieczeń społecznych, a także ubezpieczenia zdrowotnego spoczywa na zatrudniającym. Musi on także co miesiąc rozliczać i opłacać należne składki.

Zgłoszenie do ubezpieczeń odbywa się na formularzu ZUS ZUA (z kodem tytułu do ubezpieczeń 01 10 XX), natomiast należne składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne są wykazywane w imiennym raporcie miesięcznym ZUS RCA.

W przypadku gdy umowa menedżerska nie ma charakteru umowy o pracę, traktuje się ją jako umowę o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Menedżer podlega wówczas ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu jak zleceniobiorca.

Umowa zlecenia stanowi, w myśl ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i zdrowotnego. Dobrowolne jest tylko ubezpieczenie chorobowe.

Obowiązek ubezpieczeń emerytalnego i rentowych istnieje od dnia oznaczonego w umowie jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy. Natomiast objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tym ubezpieczeniem, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony. Trzeba jednak pamiętać, że menedżer podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie złożone w terminie siedmiu dni od daty zawarcia umowy.

Oczywiście, osoba, która nie przystąpiła do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, rozpoczynając wykonywanie umowy, może to zrobić w późniejszym terminie. Wówczas jednak objęcie tym ubezpieczeniem nastąpi na bieżąco, tj. od daty złożenia formularza ZUS ZUA.

Płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne jest zatrudniający menedżera. Na nim ciążą obowiązki zgłoszeniowe i rozliczeniowe wobec ZUS. Zgłoszenie odbywa się na formularzu ZUS ZUA z kodem tytułu do ubezpieczeń 04 11 XX. Oczywiście gdy menedżer (traktowany jak zleceniobiorca) podlega z umowy zlecenia dobrowolnym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i do nich nie przystąpił, zgłaszany jest tylko do ubezpieczenia zdrowotnego na druku ZUS ZZA.

Za każdy miesiąc podlegania ubezpieczeniom należne składki są wykazywane w raporcie ZUS RCA (gdy menedżer podlega ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu) lub ZUS RZA (gdy podlega wyłącznie ubezpieczeniu zdrowotnemu).

Pamiętać trzeba, że tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych nie stanowi umowa zlecenia wykonywana przez menedżera, który nie ukończył 26 lat i jest studentem bądź uczniem. Natomiast posiadanie przez menedżera będącego zleceniobiorcą ustalonego prawa do emerytury lub renty wyłącza obowiązek ubezpieczeń społecznych tylko wówczas, gdy jednocześnie pozostaje on w stosunku pracy z innym podmiotem niż zleceniodawca.

Dla menedżerów, którzy podlegają ubezpieczeniom jako zleceniobiorcy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi przychód w rozumieniu przepisów podatkowych otrzymywany z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, jeżeli odpłatność w umowie zlecenia została ustalona kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej, akordowej albo prowizyjnie. Jeżeli odpłatność została ustalona w inny sposób (co w praktyce nie występuje), podstawę stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż kwota minimalnego wynagrodzenia. Należy podkreślić, że do zleceniobiorców nie stosuje się rozporządzenia wyłączającego niektóre przychody z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.

Ustalając podstawę wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe, należy pamiętać, że nie może ona przekraczać miesięcznie 250 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale (w marcu, kwietniu i maju 2010 roku nie może przekraczać miesięcznie kwoty 8109 zł).

Bez względu na to, czy menedżer będzie ubezpieczony jak pracownik czy jak zleceniobiorca, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy (w 2010 roku wynosi 94 380 zł). Ograniczenie to nie dotyczy podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotne.

Menedżer zatrudniony na podstawie umowy traktowanej jak umowa o pracę albo zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Obowiązek ten istnieje także wówczas, gdy menedżer ma inny tytuł do ubezpieczenia, np. oprócz wykonywania obowiązków członka zarządu w ramach stosunku pracy, pobiera równocześnie emeryturę lub rentę. Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pracownika, a także zleceniobiorcy stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (bez stosowania ograniczenia podstawy do trzydziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia) wraz z wynagrodzeniem za czas choroby (w przypadku pracownika), po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne finansowanych ze środków ubezpieczonego.

Za menedżera należy opłacać składkę na Fundusz Pracy, jeżeli podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym i jego wynagrodzenie w przeliczeniu na okres miesiąca jest równe co najmniej minimalnemu. Należna jest też za niego składka na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, gdy jest pracownikiem lub zleceniobiorcą obowiązkowo podlegającym ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a swoje obowiązki wykonuje u przedsiębiorcy albo w oddziale banków zagranicznych, instytucji kredytowych, zagranicznych zakładów ubezpieczeń, w oddziale lub przedstawicielstwie przedsiębiorców zagranicznych. Pamiętać trzeba, że gdy zatrudniony menedżer ukończył 55 lat w przypadku kobiet albo 60 lat w przypadku mężczyzn, nie należy opłacać za niego zarówno składki na FP, jak i na FGŚP.

Składka na FP wynosi 2,45 proc., a na FGŚP 0,10 proc. Składki te są naliczane od podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bez stosowania ograniczenia do rocznej podstawy wymiaru. Składki finansuje płatnik.

Tomasz W. został wybrany przez radę nadzorczą spółki z o.o. na członka jej zarządu. W związku z tym wyborem spółka z o.o. zawarła z nim umowę kontraktu menedżerskiego o charakterze umowy o pracę. Spółka z o.o. powinna zgłosić Tomasza W. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego jako pracownika.

Grzegorz N. został wybrany 1 lutego na członka zarządu. Od tego dnia została z nim zawarta umowa o świadczenie usług o charakterze umowy zlecenia. Z umowy tej Grzegorz N. obowiązkowo podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu. W przypadku gdy zgłoszenie do ubezpieczeń na formularzu ZUS ZUA zostało przekazane w terminie siedmiu dni (tj. do 8 lutego) i na druku tym zaznaczono przystąpienie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 1 lutego, to od tej daty Grzegorz N. został objęty również tym ubezpieczeniem.

Janusz L. rozpoczął wykonywanie kontraktu menedżerskiego od 1 sierpnia 2009 r. Został zgłoszony jako zleceniobiorca do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Nie przystąpił do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Janusz L. poinformował płatnika składek, że od 1 kwietnia chce być również objęty tym ubezpieczeniem. W takiej sytuacji płatnik będzie musiał złożyć formularz ZUS ZWUA i wyrejestrować go ze wszystkich ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego, do których był zgłoszony, wpisując w pole data ustania ubezpieczeń 1 kwietnia 2010 r. Następnie powinien złożyć formularz ZUS ZUA i zgłosić go do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, wpisując w pole data objęcia ubezpieczeniem 1 kwietnia 2010 r. Jeżeli płatnik złoży formularz ZUS ZUA 1 kwietnia albo wcześniej, to od 1 kwietnia Janusz L. będzie podlegał ubezpieczeniu chorobowemu.

Tomasz W. jest zatrudniony w spółce z o.o. na podstawie kontraktu menedżerskiego o charakterze umowy zlecenia, z której podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu. 26 lutego 2010 r. Tomasz W. ukończył 60 lat, zatem od przychodów wypłaconych mu w marcu płatnik nie powinien opłacać za niego zarówno składki na FP, jak i na FGŚP.

Michał Jarosik

gp@infor.pl

Art. 353¹ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4, art. 18 ust. 1 - 3, art.

18 ust. 7, art. 19, art. 20 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r.

nr 205, poz. 1585 z późn. zm.).

Art. 104, art. 104b ust. 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 z późn. zm.).

Art. 9, art. 9b ust. 2, art. 10 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Par. 2 ust. 1 pkt 1-32 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 z późn. zm.).