Zasiłek wyrównawczy rekompensuje niższe zarobki

Zasiłek wyrównawczy to świadczenie pieniężne przysługujące pracownikom z tytułu podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, a jeżeli konieczność poddania się rehabilitacji zawodowej spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową i wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu - z ubezpieczenia wypadkowego.

Prawo do zasiłku wyrównawczego z ubezpieczenia chorobowego przysługuje pracownikowi ze zmniejszoną sprawnością do pracy, wykonującemu ją w zakładowym lub międzyzakładowym ośrodku rehabilitacji zawodowej albo u pracodawcy na wyodrębnionym stanowisku pracy, dostosowanym do potrzeb adaptacji lub przyuczenia do określonej pracy. Zasiłek ten jest wypłacany, jeżeli uzyskiwane w tym czasie wynagrodzenie uległo obniżeniu w stosunku do wynagrodzenia uzyskiwanego przed rehabilitacją.

O potrzebie rehabilitacji zawodowej pracownika orzeka wojewódzki ośrodek medycyny pracy lub lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS pracownikowi przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu do komisji lekarskiej ZUS, w ciągu 14 dni od daty otrzymania orzeczenia. Zarzut wadliwości orzeczenia lekarza orzecznika ZUS może zgłosić również prezes ZUS w terminie do 14 dni od daty wydania orzeczenia.

Prawo do zasiłku wyrównawczego przysługuje od dnia podjęcia przez pracownika pracy w ramach rehabilitacji zawodowej, a ustaje z dniem jej zakończenia i przesunięcia do innej pracy, nie dłużej jednak niż przez 24 miesiące. Prawo do tego zasiłku ustaje również wtedy, gdy lekarz orzecznik ZUS stwierdzi, że z uwagi na stan zdrowia ubezpieczonego pracownika rehabilitacja stała się niecelowa.

Zasiłek wyrównawczy nie przysługuje pracownikowi:

● uprawnionemu do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy albo nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego,

● za okresy niezdolności do pracy z powodu choroby, sprawowania opieki lub pobierania zasiłku macierzyńskiego, a także za okresy usprawiedliwionych nieobecności w pracy z innych przyczyn, za które pracownik nie otrzymuje wynagrodzenia,

● który w okresie rehabilitacji zawodowej osiąga wynagrodzenie równe albo wyższe od wynagrodzenia pobieranego poprzednio.

Rehabilitacja zawodowa pracownika następuje na podstawie orzeczenia:

● wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy lub

● lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych albo

● komisji lekarskiej ZUS, w przypadku wniesienia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS lub zgłoszenia zarzutu wadliwości tego orzeczenia przez prezesa ZUS.

Jeżeli zasiłek wypłacany jest przez ZUS, do jego wypłaty niezbędne jest zaświadczenie płatnika składek wystawione na druku ZUS Z-3. Zasiłek wyrównawczy wypłaca się na podstawie listy wypłat wynagrodzeń lub na podstawie listy płatniczej zasiłków sporządzonej na druku ZUS Z-19.

Wypłatę zasiłku wyrównawczego ewidencjonuje się w karcie zasiłkowej na druku ZUS Z-17 (ewidencja ta może być prowadzona także w formie elektronicznej).

Zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem, które pracownik pobierał w okresie 12 miesięcy przed powstaniem prawa do zasiłku wyrównawczego, a miesięcznym wynagrodzeniem, które uzyskuje on podczas pracy w nowych warunkach. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie sprzed rehabilitacji ustala się na zasadach określonych dla podstawy wymiaru zasiłku chorobowego.

Za miesiąc, w którym pracownik nie przepracował pełnego miesiąca z przyczyn usprawiedliwionych, zasiłek wyrównawczy przysługuje w wysokości różnicy między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem pobieranym w okresie 12 miesięcy przed powstaniem prawa do zasiłku wyrównawczego (ustalonym na zasadach obowiązujących przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego), zmniejszonym o jedną trzydziestą część za każdy dzień tej nieobecności, a wynagrodzeniem osiągniętym w tym miesiącu.

Prawo do zasiłku wyrównawczego ustaje:

● z dniem zakończenia rehabilitacji zawodowej i przesunięcia do innej pracy, nie później jednak niż po 24 miesiącach od dnia, w którym ubezpieczony będący pracownikiem podjął rehabilitację,

● jeżeli z uwagi na stan zdrowia ubezpieczonego będącego pracownikiem rehabilitacja zawodowa stała się niecelowa.

Od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. pracownik odbywał pracę w ramach rehabilitacji zawodowej. Przed rehabilitacją zarabiał 3,6 tys. zł, a obecnie otrzymuje 2,5 tys. zł. Z tego tytułu ma jednak prawo do zasiłku wyrównawczego.

Zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem, które pracownik pobierał w okresie 12 miesięcy przed powstaniem prawa do zasiłku wyrównawczego, a miesięcznym wynagrodzeniem, które uzyskuje podczas pracy w nowych warunkach. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie otrzymywane przed rehabilitacją ustala się w sposób określony do obliczenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. W analizowanej sytuacji przeciętne miesięczne wynagrodzenie należy obliczyć z okresu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym pracownik rozpoczął rehabilitację zawodową, tj. od października 2008 r. do września 2009 r. Należy zatem uwzględnić przychody pomniejszone o kwotę składek na ubezpieczenia społeczne finansowane przez ubezpieczonego, czyli wynoszące 3106,44 zł [3600 zł - 3600zł x 13,71 proc. = 3600 - 493,56]. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie za okres od października 2008 r. do września 2009 r. wyniosło 3106,44 zł [(3106,44 zł x 12) : 12]. Wynagrodzenie w ramach rehabilitacji zawodowej wyniosło 2157,25 zł [2500 zł - 342,75 zł (13,71 proc. z kwoty 2500 zł)]. Różnica między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem przed rehabilitacją zawodową a wynagrodzeniem otrzymywanym w ramach rehabilitacji zawodowej wynosi 949,19 zł. Kwota ta stanowi kwotę zasiłku wyrównawczego.

W lipcu 2009 r. pracownik nie przepracował pełnego miesiąca w ramach rehabilitacji zawodowej, ponieważ przez 14 dni opiekował się chorą żoną i otrzymał z tego tytułu zasiłek opiekuńczy. Przychód pracownika za 13 dni pracy w ramach rehabilitacji zawodowej wyniósł 1214 zł. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie przed podjęciem rehabilitacji za okres 12 miesięcy wyniosło 3055,44 zł. Zatem zasiłek wyrównawczy za lipiec 2009 r. wyniósł 581,98 zł. Został obliczony w następujący sposób:

● przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracownika wynoszące 3055,44 zł zostało pomniejszone o jedną trzydziestą część za każdy dzień nieobecności pracownika w pracy z powodu sprawowania opieki, tj. o kwotę 1425,90 zł (3055,44 zł : 30 = 101,85 zł; 101,85 zł x 14 dni sprawowanej opieki) i wyniosło 1629,54 zł (3055,44 zł - 1425,90 zł),

● wynagrodzenie w ramach rehabilitacji zawodowej wyniosło 1047,56 zł [1214 zł - 166,44 zł (13,71 proc. z kwoty 1214 zł)],

● zasiłek wyrównawczy za lipiec 2009 r. wynosi 581,98 zł (1629,54 zł - 1047,56 zł).

Aneta Maj

Gp@infor.pl

Art. 23-25, art. 39, art. 47 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.).