Jak ustalić podstawę wymiaru zasiłku dla zleceniobiorcy

Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia podlegają ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie. Jeżeli przystąpią do tego ubezpieczenia, mogą nabyć z tego tytułu prawo do świadczeń w razie choroby i macierzyństwa. Ich podstawę wymiaru ustala się, uwzględniając kwoty stanowiące podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, po odliczeniu kwoty odpowiadającej 13,71 proc. podstawy wymiaru składek na to ubezpieczenie.

Okres do ustalenia podstawy wymiaru

Podstawę wymiaru zasiłków przysługujących zleceniobiorcy stanowi przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, poprzedzających miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku. Jeżeli ubezpieczenie trwa krócej niż 12 miesięcy kalendarzowych, podstawę wymiaru zasiłku stanowi przeciętny miesięczny przychód z faktycznego okresu ubezpieczenia - za pełne kalendarzowe miesiące tego ubezpieczenia. Jeśli przykładowo ze zleceniobiorcą zawarto umowę zlecenia od 16 marca 2009 r. i z tytułu tej umowy podlega on ubezpieczeniu chorobowemu, to jeśli chorował od 6 do 14 sierpnia 2009 r., do ustalenia podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjmuje się przychód za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia, tj. za okres od kwietnia do lipca 2009 r. Przeciętny miesięczny przychód stanowiący podstawę wymiaru zasiłku chorobowego oblicza się w tym przypadku dzieląc przychód za wymieniony wyżej okres przez cztery.

Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłków przysługujących zleceniobiorcy uwzględnia się przychód uzyskany za okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, z tytułu którego przysługuje zasiłek.

Za okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego uważa się także kolejne okresy podlegania ubezpieczeniu chorobowemu z tego samego tytułu, tj. kolejne umowy zlecenia zawarte z tym samym zleceniodawcą. Przerwy przypadającej na dni ustawowo wolne od pracy nie traktuje się jako przerwy w ubezpieczeniu chorobowym.

Choroba na początku ubezpieczenia

Jeżeli niezdolność do pracy zleceniobiorcy powstanie w pierwszym miesiącu kalendarzowym ubezpieczenia chorobowego, to przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku ważne jest to, czy dla tej osoby ustalono najniższą podstawę wymiaru składek.

Jeżeli zachoruje zleceniobiorca, dla którego jest określona najniższa podstawa wymiaru składek, to podstawę wymiaru zasiłku stanowi najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc, w którym powstało prawo do zasiłku, po odliczeniu 13,71 proc. tej podstawy wymiaru.

Jeżeli zachoruje zleceniobiorca, dla którego nie określono najniższej podstawy wymiaru składek, wówczas podstawę wymiaru zasiłku, po odliczeniu 13,71 proc. stanowi:

● kwota przychodu określona w umowie zlecenia przypadająca na pierwszy miesiąc kalendarzowy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli odpłatność za wykonywanie umowy zlecenia określono kwotowo,

● kwota przeciętnego miesięcznego przychodu dla innych ubezpieczonych, z którymi płatnik składek zawarł takie same lub podobne umowy z miesiąca, w którym powstało prawo do zasiłku, jeżeli odpłatność za wykonywanie umowy określono w kwotowej stawce godzinowej, akordowej albo prowizyjnie.

Wyłączenie przychodu za niektóre miesiące

Jeżeli w okresie, z którego ustalana jest podstawa wymiaru zasiłku, przychód ubezpieczonego uległ zmniejszeniu wskutek niewykonywania działalności w okresie pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego albo odbywania ćwiczeń wojskowych, przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego:

● wyłącza się przychód za miesiące, w których zleceniobiorca wykonywał umowę zlecenia przez mniej niż połowę miesiąca,

● przyjmuje się przychód za miesiące, w których zleceniobiorca wykonywał umowę zlecenia przez co najmniej połowę miesiąca.

Ponowne ustalanie podstawy wymiaru

Podstawy wymiaru zasiłku nie ustala się na nowo, jeżeli między okresami pobierania zasiłków zarówno tego samego, jak i innego rodzaju, nie było przerwy albo przerwa była krótsza niż trzy miesiące kalendarzowe. Jeśli przykładowo zleceniobiorca podlegający ubezpieczeniu chorobowemu był niezdolny do pracy z powodu choroby od 20 kwietnia do 15 maja 2009 r. i ponownie zachorował 10 sierpnia 2009 r., to ponieważ przerwa między okresami pobierania zasiłku chorobowego trwała krócej niż trzy miesiące kalendarzowe, podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przysługującego mu od 10 sierpnia 2009 r. nie ustala się na nowo. Podstawę tę stanowi przeciętny miesięczny przychód obliczony dla zasiłku chorobowego przysługującego za okres od 20 kwietnia do 15 maja 2009 r.

Przykład: Nieprzerwane ubezpieczenie

Zleceniobiorca wykonywał umowy zlecenia na rzecz tego samego zleceniodawcy w okresach: od 1 września 2007 r. do 30 września 2008 r., od 1 listopada 2008 r. do 31 sierpnia 2009 r. Z tytułu umowy zlecenia osoba ta podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W okresie od 4 do 12 sierpnia 2009 r. zleceniobiorca był niezdolny do wykonywania umowy z powodu choroby. Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego ustalana jest z uwzględnieniem nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego. Ponieważ w wykonywaniu umowy zlecenia była miesięczna przerwa (październik 2008 r.), do podstawy wymiaru nie można przyjąć przychodu za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, tj. okresu od sierpnia 2008 r. do lipca 2009 r., a jedynie przychód za okres nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, tj. od listopada 2008 r. do lipca 2009 r. i podzielić go przez 9.

Przykład: Sumowanie okresów pracy

Zleceniobiorca wykonywał umowy zlecenia na rzecz tego samego zleceniodawcy w następujących okresach: od 1 lutego do 30 kwietnia 2008 r., od 2 maja do 31 lipca 2008 r., od 1 sierpnia do 31 października 2008 r., od 3 listopada do 31 grudnia 2008 r., od 2 stycznia do 30 kwietnia 2009 r., od 2 maja do 31 lipca 2009 r., od 1 sierpnia do 31 sierpnia 2009 r. Z tytułu każdej z wymienionych umów zlecenia osoba ta podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W okresie od 10 do 21 sierpnia 2009 r. zleceniobiorca chorował. Podstawa wymiaru zasiłku chorobowego została ustalona z uwzględnieniem przychodu za nieprzerwany okres ubezpieczenia chorobowego, tj. od sierpnia 2008 r. do lipca 2009 r., mimo przerw. Były to jednak przerwy przypadające na dni ustawowo wolne od pracy.

Przykład: Wyłączenie niektórych okresów

Zleceniobiorca podlegający ubezpieczeniu chorobowemu dobrowolnie chorował w okresie od 3 do 14 sierpnia 2009 r. Do podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjęto przeciętny miesięczny przychód za okres 12 miesięcy kalendarzowych ubezpieczenia poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy, tj. za okres od sierpnia 2008 r. do lipca 2009 r. Ubezpieczony pobierał zasiłek chorobowy od 7 września do 20 listopada 2008 r. oraz od 5 stycznia do 28 lutego 2009 r. Podstawę wymiaru zasiłku stanowi kwota przychodu za sierpień i grudzień 2008 roku oraz za marzec, kwiecień, maj, czerwiec i lipiec 2009 r., podzielona przez 7. Nie uwzględnia się przychodu za październik 2008 r. i luty 2009 r., w których ubezpieczony przez cały miesiąc nie wykonywał działalności i otrzymał zasiłek chorobowy oraz za wrzesień i listopad 2008 r. oraz za styczeń 2009 r., w których wykonywał działalność przez mniej niż połowę miesiąca.

Aneta Maj

gp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 48, 49, 50 i 52 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 31, poz. 267 z późn. zm.).