Dyrektor może stracić zasiłek

Osoba nieobjęta ubezpieczeniem chorobowym może być zobowiązana oddać zasiłek chorobowy za cały okres niezdolności do pracy, jeśli uzyskiwała przychody za przewodniczenie radzie nadzorczej w czasie, gdy przebywała na zwolnieniu lekarskim. Tak orzekł Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej byłego dyrektora banku, któremu ZUS nakazał zwrócić całe świadczenie, gdyż w czasie kiedy był on na zwolnieniu lekarskim, zarabiał, przewodnicząc dwóm radom nadzorczym w spółkach.

W przedmiotowej sprawie ubezpieczony stał się niezdolny do pracy, zanim nastąpił ostatni dzień jego pracy w banku. Po rozwiązaniu umowy o pracę nie był objęty ubezpieczeniem chorobowym i przebywał na zwolnieniu przez prawie siedem miesięcy na podstawie kilku zwolnień lekarskich. W tym czasie co miesiąc otrzymywał wynagrodzenie za to, że przewodniczył radzie nadzorczej w dwóch spółkach: akcyjnej i z ograniczoną odpowiedzialnością. ZUS wydał mu decyzję, że ma oddać zasiłek chorobowy za cały okres zwolnienia, z uwagi na to, iż w tym czasie zarabiał.

Sąd rejonowy oddalił odwołanie byłego dyrektora od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Uznał on, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm., dalej: ustawa o świadczeniach pieniężnych) skarżący powinien oddać świadczenie. Tak samo orzekł sąd okręgowy po apelacji byłego pracownika. Ale sędziowie w II instancji wydali swój wyrok na podstawie art. 17, a nie 13 powołanej ustawy. Wskazali na wyrok Sądu Najwyższego z 20 stycznia 2005 r. (I UK 154/04, OSNP 2005/19/307), który został wydany właśnie na podstawie art. 17 ww. ustawy. Sąd w 2005 roku stwierdził, iż samo członkostwo w radzie nadzorczej spółki i otrzymywanie z tego tytułu comiesięcznego wynagrodzenia w formie ryczałtu jest świadczeniem pracy w rozumieniu ustawy zasiłkowej. A to powinno skutkować odebraniem zasiłku.

Sąd Najwyższy po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez byłego dyrektora uchylił jednak wyrok sądu okręgowego i nakazał mu ponownie zająć się sprawą z uwagi na to iż sąd ten wydał wyrok, powołując się na niewłaściwy przepis art. 17, a powinien na art. 13 ustawy o świadczeniach pieniężnych. Pierwszy dotyczy pobierania zasiłku chorobowego w czasie trwającego ubezpieczenia chorobowego, a drugi - w okresie, kiedy świadczeniobiorca nie jest ubezpieczony. Sędziowie uznali, iż sąd II instancji powinien rozstrzygnąć, czy osoba zasiadająca w radzie nadzorczej musi czy może się ubezpieczyć chorobowo albo czy może w ogóle nie jest objęta tym ubezpieczeniem. Artykuł 13 przewiduje bowiem, że ubezpieczony traci zasiłek chorobowy pobierany w czasie prowadzenia działalności zarobkowej obligatoryjnie lub dobrowolnie objętej ubezpieczeniem chorobowym. Jeśli z mocy prawa osoba zasiadająca w radzie byłaby poza ubezpieczeniem chorobowym, to nie oddawałaby ona zasiłku.

Sędziowie stwierdzili także, iż taka osoba traci zasiłek za cały okres niezdolności do pracy, a nie za okres zwolnienia lekarskiego, kiedy zasiadała w radzie nadzorczej. Tak wynika bezpośrednio z treści art. 13 ww. ustawy.

Paweł Jakubczak

pawel.jakubczak@infor.pl

z 9 stycznia 2012 roku, sygn. akt I UK 212/11.