Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy dorosłe dziecko może być zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego przez matkę

● Jakie składki dla prowadzącego niepubliczne przedszkole

● Pobierałem rentę z tytułu niezdolności do pracy do 30 kwietnia 2013 r. Następnie stan mojego zdrowia uległ poprawie i ZUS odmówił prawa do renty na dalszy okres. Po upływie pół roku ponownie zachorowałem i zamierzam wystąpić do ZUS z wnioskiem o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy. Czy mam obecnie szansę na uzyskanie tej renty mimo że ostatnio nie pracowałem?

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Osoba, która utraciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy z powodu poprawy stanu zdrowia, może ponownie uzyskać do niej prawo, jeśli w ciągu 18 miesięcy znów stała się niezdolna do pracy. Dla uzyskania renty nie mają wówczas zastosowania inne warunki konieczne do otrzymania tego świadczenia.

Z ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ustawa emerytalna) wynika, że renta przysługuje osobie, która jest niezdolna do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy, a jej niezdolność do pracy powstała w okresach wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej lub w czasie 18 miesięcy od ustania tych okresów.

Prawo do renty, które ustało z powodu ustąpienia niezdolności do pracy, podlega jednak przywróceniu, jeżeli w ciągu 18 miesięcy od ustania prawa do renty ubezpieczony ponownie stał się niezdolny do pracy. Wskazuje na to art. 61 ww. ustawy. Jeśli więc stan zdrowia ubezpieczonego pogorszył się i ponownie stał się on niezdolny do pracy, to może odzyskać prawo do renty. Istotne jest jedynie, aby powstanie tej ponownej niezdolności do pracy miało miejsce w ciągu 18 miesięcy od daty ustania renty. Ubezpieczony nie musi natomiast w tym przypadku wykazywać spełnienia innych warunków koniecznych do jej uzyskania. Nie musi więc udowadniać wymaganego okresu składkowego lub nieskładkowego oraz wykazywać, że do powstania niezdolności do pracy doszło w czasie wskazanym w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy. Przywrócenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy charakteryzuje się więc pewnym automatyzmem polegającym na tym, że jedyną przesłanką podlegającą ocenie jest kwestia niezdolności do pracy i jej powstanie w ciągu 18 miesięcy. Stanowi to znaczne ułatwienie dla ubezpieczonego. Przy czym prawo do przywrócenia renty powstaje w dniu zaistnienia ponownej niezdolności do pracy. Tak też wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 20 lutego 2006 r. (sygn. akt I UK 170/05, OSNP 2007/1-2/30).

Nie ma przy tym znaczenia, czy dochodzi do przywrócenia tego samego stopnia niezdolności do pracy (częściowa lub całkowita niezdolność do pracy). Jeżeli przywróceniu prawa do renty towarzyszy zmiana stopnia niezdolności do pracy w stosunku do pierwotnie przyznanego świadczenia, to ZUS dokonuje tylko odpowiedniej korekty wysokości renty. Zauważyć również należy, iż sam moment ustalania przywrócenia prawa do renty nie jest istotny w tym sensie, że może do niego dojść także po upływie 18 miesięcy od ustania prawa do renty. Ważne jest tu tylko, by ponowna niezdolność do pracy powstała w ciągu 18 miesięcy od ustania tego prawa. Tak też podnosił Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 5 lutego 2014 r. (sygn. akt III AUa 975/13).

Podstawa prawna

Art. 57 ust. 1 pkt 3, art. 61 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).

● Moja 22-letnia córka nie pracuje i nie uczy się. Wprawdzie zaczęła studia, ale je przerwała, w wyniku czego - 5 miesięcy temu - skreślono ją z listy słuchaczy. Czy mogę ją zgłosić do swojego ubezpieczenia zdrowotnego jako dziecko osoby ubezpieczonej? Dodam, że jestem zatrudniona na podstawie bezterminowej umowy o pracę, a córka mieszka w Polsce.

adwokat

Ubezpieczonym jako dziecko osoby ubezpieczonej można być do ukończenia 18. roku życia, a jeżeli kontynuuje się naukę - do ukończenia 26. roku życia (chyba że legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub innym traktowanym na równi - wówczas limit wieku nie obowiązuje). Prawo do bezpłatnego korzystania ze świadczeń zdrowotnych przysługuje jeszcze przez 4 miesiące od daty zakończenia nauki w szkole wyższej lub skreślenia z listy studentów. W opisanej sytuacji córka nie jest studentką. Żadne z rodziców nie może więc zgłosić jej do ubezpieczenia zdrowotnego.

Ubezpieczenie to nabędzie ona jedynie w przypadku podjęcia pracy, rejestracji w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna, lub gdy zdecyduje się na skorzystanie z opcji określonej w art. 68 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Mianowicie: osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1 (a więc m.in. córka czytelniczki), pracownik przebywający na urlopie bezpłatnym, poseł do Parlamentu Europejskiego wybrany w Rzeczypospolitej Polskiej lub osoba niewymieniona w art. 66 ust. 1, do której ma zastosowanie art. 11 ust. 3 lit. e rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, może ubezpieczyć się dobrowolnie na podstawie pisemnego wniosku złożonego w Funduszu Zdrowia, jeżeli ma miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Podstawa prawna

Art. 5 pkt 3 lit. a, art. 66 ust. 1, art. 67 ust. 5 pkt 2 oraz art. 68 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1004).

● Od 1 września 2014 r. prowadzę niepubliczne przedszkole wpisane do ewidencji szkół i placówek niepublicznych prowadzonej przez gminę. Z tytułu tej działalności podlegam obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Czy z uwagi na to, że wcześniej nie prowadziłem żadnej pozarolniczej działalności mogę opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Nie. Osoba prowadząca niepubliczne przedszkole nie ma prawa opłacać składek na ubezpieczenia społeczne od kwoty 30 proc. minimalnego wynagrodzenia.

Prowadzenie niepublicznego przedszkola nie jest działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Dla potrzeb ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego osoba prowadząca taką działalność jest jednak traktowana tak, jak osoba prowadząca pozarolniczą działalność.

Nie oznacza to jednak, że osoba prowadząca niepubliczne przedszkole ma prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Należy bowiem zauważyć, że nie wszystkie osoby, które prowadzą pozarolniczą działalność w rozumieniu przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, mają prawo opłacać składki na ubezpieczenia społeczne na preferencyjnych warunkach. Prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na preferencyjnych warunkach przysługuje bowiem tylko ubezpieczonym, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a więc osobom prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

Do tych osób nie należy osoba prowadząca niepubliczne przedszkole na podstawie przepisów ustawy o systemie oświaty. Osoba prowadząca niepubliczne przedszkole nie może zatem opłacać składek na ubezpieczenia społeczne od kwoty 30 proc. minimalnego wynagrodzenia. Taka osoba powinna opłacać składki na ubezpieczenia społeczne od zadeklarowanej kwoty, nie niższej jednak niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia.

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 6 pkt 1 i 5, art. 18 ust. 8 i art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 3 pkt 1 i art. 83a ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.).