Poradnia ubezpieczeniowa

● Czy emeryt wykonujący zlecenie może wybrać sobie tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych

● Jestem jednym z dwóch wspólników spółki cywilnej. ZUS wydał przeciwko spółce decyzję nakazującą zapłatę zaległych składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za czterech podwładnych w łącznej kwocie ok. 80 tys. zł. Odwołanie od tej decyzji przed sądem okręgowym nie przyniosło żadnego rezultatu. Mam wątpliwość, czy ZUS, a następnie sąd słusznie wskazały na spółkę, a nie jej wspólników jako adresata decyzji nakazującej płatność składek. Czy moje wątpliwości są słuszne (uważam, że to wspólnicy powinni być adresatami), a jeżeli tak, to jakie argumenty mam podnieść w dalszym toku postępowania sądowego?

adwokat

W orzecznictwie Sądu Najwyższego jest już utrwalony pogląd, w świetle którego spółka prawa cywilnego nie ma osobowości prawnej ani zdolności prawnej w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej (np. wyrok z 28 października 2003 r., sygn. akt I CK 201/02, LEX nr 151608).

Za zobowiązania spółki wszyscy jej wspólnicy odpowiadają solidarnie. Tak stanowi art. 864 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.). Jest to uzasadnione ich wspólną sytuacją prawną, której źródłem jest wspólnie realizowany przez uczestników tejże spółki cel gospodarczy.

Wspólnicy są więc solidarnie płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne pracowników. To oni powinni być, w konsekwencji, adresatami decyzji ZUS nakazującej płatność ww. zaległych składek na rzecz organu rentowego. W tym kontekście na uwagę zasługuje wyrok SN z 17 lipca 2007 r., sygn. akt II UK 278/06 (OSNP 2008/17-18/268), zgodnie z którym zobowiązania spoczywające na wspólnikach spółki cywilnej jako płatniku składek na ubezpieczenia społeczne zatrudnionych pracowników nie są zobowiązaniami spółki, ponieważ ta nie jest wyposażona w podmiotowość prawną i nie ma własnego wyodrębnionego majątku, lecz są one zobowiązaniami wspólników, regulowanymi z ich majątku wspólnego i osobistego. Pogląd ten znalazł również odzwierciedlenie w postanowieniu SN z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II UZ 34/14 (LEX nr 1487088).

Słusznym stanowiskiem jest zatem, że adresatem decyzji nakazującej płatność składek określonych w pytaniu powinny być wszystkie osoby wchodzące w skład spółki cywilnej, nie zaś - spółka. Z uwagi więc na brak po stronie spółki cywilnej przymiotu pracodawcy (płatnika składek), nie przysługuje jej w postępowaniu sądowym status strony (spółka cywilna jako nieposiadająca podmiotowości prawnej w zdolność sądową i procesową mogłaby zostać wyposażona tylko jako pracodawca - art. 460 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego, dalej: k.p.c.). Zgodnie natomiast z art. 379 pkt 2 k.p.c., nieważność postępowania zachodzi, gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej. Może więc, choć nie jest to oblig (bo sąd odwoławczy powinien uwzględnić nieważność postępowania z urzędu bez względu na to, czy wskazano na nią w apelacji), podnieść w apelacji zarzut nieważności postępowania z powołaniem się na obrazę art. 379 pkt 2 k.p.c., czyli brak zdolności sądowej i procesowej po stronie spółki cywilnej.

Podstawa prawna

Art. 378 par. 1, art. 379 pkt 2 oraz art. 460 par. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 101 ze zm.).

Art. 864 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121).

● Zatrudniliśmy na podstawie umowy-zlecenia osobę, która pobiera emeryturę i prowadzi działalność gospodarczą. Umowa-zlecenie nie jest wykonywana w ramach działalności gospodarczej, a za wykonaną pracę zleceniobiorca otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 2400 zł. Czy z tytułu umowy-zlecenia powinniśmy opłacać tylko składkę zdrowotną, czy wszystkie składki? Czy emeryt może wybrać sobie tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Zleceniobiorca, który równocześnie prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i posiada ustalone prawo do emerytury, z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy-zlecenia podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i zdrowotnemu, a dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu.

Zasadniczo zleceniobiorca prowadzący jednocześnie pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (z wyjątkiem ubezpieczenia chorobowego) z tytułu tej działalności. Jeżeli praca wykonywana jest na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest niższa od obowiązującej tę osobę najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.

W przypadku gdy podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej, umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług jest co najmniej równa obowiązującej zleceniobiorcę najniższej podstawie wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tego tytułu, który powstał najwcześniej, ale może również zmienić tytuł do tych ubezpieczeń. Przez pojęcie "najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność" rozumie się 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego albo 30 proc. minimalnego wynagrodzenia za pracę, w zależności od tego, czy przedsiębiorca spełnia warunki do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne na preferencyjnych warunkach.

Nie dotyczy to jednak osób posiadających ustalone prawo do emerytury lub renty innej niż renta z tytułu niezdolności do pracy, która jest wypłacana przez ZUS, gdyż dla takich osób pozarolnicza działalność gospodarcza stanowi tytuł tylko do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Jeżeli więc emeryt prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą wykonuje pracę na podstawie umowy-zlecenia, obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym (z wyjątkiem ubezpieczenia chorobowego, które jest dla zleceniobiorcy dobrowolne) podlega tylko z tej umowy.

Inaczej rzecz się ma ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, która należna jest również w związku z pobieranym świadczeniem emerytalnym oraz pozarolniczą działalnością gospodarczą. Składka na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej nie jest jednak należna, jeżeli świadczenie emerytalne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia i jednocześnie emeryt uzyskuje dodatkowe przychody z tej działalności w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50 proc. kwoty najniższej emerytury bądź opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Podstawa prawna

Art. 9 ust. 2, 2a, 4c i 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i e oraz art. 82 ust. 1 i 8 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).