Mieszkanie dla pracownika to kłopot. Innych rozliczeń chcą ZUS i fiskus

Aby pracodawcy się nie nudzili, ustawodawca wprowadza różnice w zasadach naliczania podatku i składek ZUS od niektórych świadczeń na rzecz pracowników. Największa różnica występuje przy udostępnieniu pracownikom mieszkań. Niezależnie od tego, które zasady są korzystniejsze, istniejący dualizm powoduje, że pracodawca jako płatnik musi dokonywać podwójnych rozliczeń (odrębnie na użytek PIT, odrębnie na użytek składek ZUS), co stanowi niepotrzebne utrudnienie i stratę czasu.

Ustalenie przychodu

Przychodem ze stosunku pracy jest praktycznie każde świadczenie wypłacane pracownikowi w związku z wykonywaniem obowiązków pracowniczych, w tym także wartość świadczenia w postaci udostępnienia mieszkania przez pracodawcę. Przychód ten zaliczany jest do innych nieodpłatnych świadczeń, a jego wartość pieniężną ustala się według równowartości czynszu, jaki przysługiwałby w razie zawarcia umowy najmu tego lokalu lub budynku.

W praktyce zatem, jeżeli pracodawca zawarł umowę najmu lokalu, to przychodem pracownika jest czynsz płacony przez pracodawcę. Jednocześnie skorzystać można ze zwolnienia podatkowego. Wolna od podatku jest wartość świadczeń ponoszonych przez pracodawcę z tytułu zakwaterowania pracowników do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 500 zł. Zwolnienie to ma zastosowanie do pracowników, których miejsce zamieszkania jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie korzysta z podwyższonych kosztów uzyskania przychodów.

Podstawa wymiaru

Przychód w rozumieniu podatkowym jest także podstawą wymiaru składek ZUS. W zakresie składek obowiązuje jednak inny katalog zwolnień, a w przypadku udostępnienia mieszkania pracownikowi obowiązuje także inny sposób ustalania wartości świadczenia. Na użytek ZUS wartość pieniężną świadczeń w naturze ustala się w wysokości ekwiwalentu pieniężnego określonego w przepisach o wynagradzaniu.

Jeżeli ekwiwalent taki nie został określony, a przedmiotem świadczenia jest udostępnienie lokalu mieszkalnego, wartość świadczenia uwzględnianą w postawie wymiaru składek ustala się:

a) dla lokali spółdzielczych typu lokatorskiego i własnościowego - w wysokości czynszu obowiązującego dla tego lokalu w danej spółdzielni mieszkaniowej,

b) dla lokali komunalnych - w wysokości czynszu wyznaczonego dla tego lokalu przez gminę,

c) dla lokali własnościowych, z wyłączeniem wymienionych w lit. a, oraz domów stanowiących własność prywatną - w wysokości czynszu określonego według zasad i stawek dla mieszkań komunalnych na danym terenie, a w miastach - w danej dzielnicy,

d) dla lokali w hotelach - w wysokości kosztu udokumentowanego rachunkami wystawionymi przez hotel.

Ustawodawca nie przewidział w tym przypadku żadnego wyłączenia z podstawy wymiaru składek.

Zapewniając mieszkanie pracownikowi, mamy zatem inne zasady na użytek PIT i składek ZUS.

Co korzystniejsze

W przypadku PIT występuje zwolnienie do kwoty 500 zł, ale powyżej niej stosujemy w uproszczeniu ceny rynkowe w celu ustalenia wartości świadczenia. W odniesieniu do składek ZUS nie ma co prawda zwolnienia, ale stosuje się stawki czynszu spółdzielczego lub komunalnego (pomijamy hotele, w przypadku których mamy do czynienia z usługą zakupioną, a nie z udostępnieniem lokalu).

W szczególności w przypadku zastosowania czynszu komunalnego okazuje się zazwyczaj, że mimo braku zwolnienia podstawa wymiaru składek jest niższa niż podstawa opodatkowania (dzieje się tak z uwagi na niewielkie kwoty czynszu komunalnego).

Ważne

Zwolnienie podatkowe ma zastosowanie tylko wtedy, gdy pracownik, którego mieszkanie jest w innej miejscowości niż zakład pracy, nie korzysta z podwyższonych kosztów uzyskania przychodu

@RY1@i02/2014/137/i02.2014.137.033000100.803.jpg@RY2@

Paweł Ziółkowski specjalista w zakresie podatków i prawa pracy

Paweł Ziółkowski

specjalista w zakresie podatków i prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 11 ust. 1 i ust. 2a pkt 3, art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).

Art. 18 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Par. 3 pkt 3 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).