Wspólnik, którego nadal ubezpiecza spółka, może spać spokojnie

Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej. Osoby te podlegają więc ubezpieczeniom społecznym i tym samym muszą zgłosić się do ZUS. Mimo że zmiana zasad dotyczących rozliczeń takich osób z ZUS obowiązuje już od 2009 roku, nadal są w tym zakresie wątpliwości.

Nie takie oczywiste

Problem dotyczy przede wszystkim dokonywania zgłoszeń do ubezpieczeń po zmianach. Nie ma wątpliwości, że obecnie osoby takie na bieżąco powinny być zgłoszone jako płatnicy składek. Jednak nie zawsze tak było. Inaczej sytuacja wyglądała do czasu zmiany przepisów ordynacji podatkowej, która spowodowała zniesienie odpowiedzialności wspólników za całość zobowiązań spółki. Tym samym zaczęto każdego z nich traktować jako odrębnego przedsiębiorcę.

Teraz powstaje więc wątpliwość, czy wspólników należy przerejestrowywać z datą wsteczną. Problem wynika stąd, że po wejściu w życie nowych przepisów różnie je interpretowano. Niektórzy uważali wówczas, że zmiana odnosi się wyłącznie do nowo powstałych spółek, a te dotychczas działające rozliczają się na starych zasadach. Tym samym część spółek była nadal rozliczana nieprawidłowo. W związku z tym obecnie w ZUS figurują nieprawidłowe zapisy na indywidualnych kontach płatników i ubezpieczonych, które powinny teoretycznie być zmienione od 2009 roku.

ZUS stoi jednak na stanowisku, że zmiana trybu rozliczeń powinna następować na bieżąco. Spółka na bieżąco musi wyrejestrować wspólnika, najlepiej od pierwszego dnia miesiąca. Następnie od tej samej daty wspólnik, który dotychczas zgłoszony był do ubezpieczeń przez spółkę, powinien przejść na indywidualne rozliczanie się z ZUS jako płatnik z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności. W takim przypadku spółka rozliczy za niego składki za okres do ostatniego dnia miesiąca poprzedniego, a wspólnik rozliczy je z tytułu własnych ubezpieczeń od pierwszego dnia miesiąca następnego.

Obecne rozwiązania

Na bieżąco sprawa jest oczywista - wspólnik zgłasza się odrębnie od spółki. Jest w takiej sytuacji płatnikiem składek na własne ubezpieczenia. Musi więc posługiwać się własnym NIP i odpowiada za swoje własne składki, nie innych wspólników. Na koncie spółki są natomiast zgłaszani inni ubezpieczeni, jak pracownicy lub zleceniobiorcy.

Obecnie wspólnik dokonuje zgłoszenia jako płatnik składek na formularzu ZUS ZFA, podając własne dane identyfikacyjne oraz zgłoszenia siebie do ubezpieczeń - bądź wyłącznie do zdrowotnego (na formularzu ZUS ZZA), bądź także społecznych (na formularzu ZUS ZUA). W ten sposób zakładane jest konto dla takiej osoby jako płatnika składek, chyba że takie już ma. Są na nim ewidencjonowane i rozliczane składki oraz dokumenty rozliczeniowe z tytułu bycia wspólnikiem spółki.

Techniczne zasady

Przerejestrowywanie polega na wyrejestrowaniu wspólnika z ubezpieczeń przez spółkę na druku ZUS ZWUA i następnie z tym samym dniem zgłoszeniu się tej osoby jako płatnika składek na formularzu ZUS ZFA i zgłoszeniu do ubezpieczeń (społecznych bądź tylko zdrowotnego) na własnym koncie z kodem tytułu ubezpieczenia 05 43 X X. Od tej daty spółka przestaje rozliczać składki za taką osobę, która rozlicza się indywidualnie. Wyliczone za siebie składki na poszczególne rodzaje ubezpieczeń wspólnicy spółek powinni rozliczać w deklaracji rozliczeniowej (formularz ZUS DRA).

Terminem płatności składek oraz przesyłania deklaracji i imiennych raportów miesięcznych za dany miesiąc jest 15. dzień następnego miesiąca. Jeżeli spółka nie zgłasza do ubezpieczeń żadnych osób (np. pracowników), to terminem płatności składek oraz składania deklaracji rozliczeniowej za dany miesiąc jest dla wspólnika 10. dzień następnego miesiąca.

Katarzyna Ukos

ekspert od ubezpieczeń społecznych

OPINIA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/137/i02.2014.137.03300020c.802.jpg@RY2@

Marta Nowakowicz-Jankowiak ekspert ds. płac

Zmiana przepisów ordynacji podatkowej z 2009 roku miała na celu zniesienie odpowiedzialności poszczególnych wspólników za całość zobowiązań spółki i traktowanie ich jako odrębnych przedsiębiorców. Celem odzwierciedlenia takiego stanu rzeczy w rejestrach ZUS było oddzielenie kont wspólników od spółki. Wobec tego w styczniu 2009 roku płatnicy dokonywali zmian poprzez wyrejestrowywanie wspólników spod płatnika, jakim jest spółka, oraz zgłaszały ich i rozliczały na indywidualnych kontach. Ponieważ w momencie zmiany przepisów interpretowano je różnie (np. interpretowano, że zmiana dotyczy tylko wspólników spółek cywilnych), część spółek była rozliczana nieprawidłowo. Dziś wiadomo, że zmiana dotyczy wszystkich wspólników jednoosobowych spółek z o.o., spółek jawnych, komandytowych i partnerskich i powinna zostać wprowadzona w życie od stycznia 2009 roku. Wobec tego powstaje pytanie, od kiedy dokonać zmiany. Wydawałoby się, że - jak to zwykle ma miejsce w przypadku stwierdzenia błędów w dokumentach rozliczeniowych - należy sporządzić zgłoszenie i korekty od 1 stycznia 2009 r. Jednak ZUS wydaje odmienne decyzje w tej sprawie. Stanowisko ZUS odnośnie wyrejestrowywania na bieżąco (przy założeniu, że nie dokonano tego od stycznia 2009 roku) jest dość zaskakujące, choć dla zainteresowanych na pewno korzystne. Gdyby konieczne było zgłoszenie wspólnika z datą wsteczną, to wymagałoby to korekty dotychczasowych dokumentów rozliczeniowych - raportów miesięcznych - za lata 2009-2013 i rok bieżący, do momentu wyrejestrowania poprzez wyzerowanie raportów za wspólnika. Należałoby również sporządzić za analogiczny okres deklaracje DRA dla osoby fizycznej będącej wspólnikiem. Zatem przy jednym wspólniku to ponad 120 deklaracji. Dodatkowo należałoby wystosować do ZUS pismo o przeksięgowanie nadpłat powstałych po sporządzeniu korekt na należności z tytułu deklaracji DRA. Może celem uniknięcia nadmiernej biurokracji lub może z uwagi na fakt niskiej szkodliwości czynu ZUS wydaje decyzje, w których zezwala na wyrejestrowanie wspólników na bieżąco spod płatnika, jakim była spółka. Uważam, że takie rozwiązanie jest bardzo dobre, gdyż ogranicza obowiązki płatnika (tj. sporządzanie deklaracji). Ponadto ZUS może z urzędu dokonać korekty dokumentów i zapewne zrobi to szybciej niż przedsiębiorca wspólnik.

Podstawa prawna

Art. 6 i 8 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

Ustawa z 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2008 r. nr 209, poz. 1318).