Poradnia ubezpieczeniowa

● Jak ustalić podstawę składek dla osoby przebywającej na wychowawczym

● Urodziłam się w lutym 1949 r. W 1999 r. przystąpiłam do OFE. Od kilku lat jestem uprawniona do emerytury z I filaru oraz do okresowej emerytury kapitałowej. Jednak niedługo, w związku z ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzn, utracę prawo do tego drugiego świadczenia. Z tego, co mi wiadomo, środki, które zgromadziłam w OFE oraz na subkoncie, zostaną uwzględnione do ponownego obliczenia emerytury z I filaru. Czy w związku z przeliczeniem tego świadczenia należy wskazać również osoby uprawnione do otrzymania wypłaty gwarantowanej?

ekspert od emerytur i rent

Tak. Okresowa emerytura kapitałowa przysługuje nie dłużej niż do dnia poprzedzającego dzień ukończenia powszechnego wieku emerytalnego przewidzianego dla mężczyzny, który urodził się w tym samym roku i kwartale, co kobieta uprawniona do tego świadczenia (a więc w omawianym przypadku - wieku 65 lat i 5 miesięcy). Ustawa z 6 grudnia 2013 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z określeniem zasad wypłaty emerytur ze środków zgromadzonych w otwartych funduszach emerytalnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1717) reformująca system emerytalny wprowadziła zasadę, że po osiągnięciu tego wieku ZUS dokona przeliczenia emerytury z FUS, uwzględniając dodatkowo w podstawie obliczenia tej emerytury środki zgromadzone na subkoncie (w tym również te, które zostały przeniesione z otwartego funduszu emerytalnego), z których ustalona była dotychczas okresowa emerytura kapitałowa.

Jednocześnie ustawa ta przewiduje, że gdy osoba, której ZUS przeliczył emeryturę z uwzględnieniem środków zgromadzonych na subkoncie, umrze w ciągu pierwszych 3 lat od miesiąca, od którego po raz pierwszy wypłacono jej emeryturę w przeliczonej wysokości, osoby przez nią uposażone nabędą prawo do wypłaty gwarantowanej ustalanej w oparciu o środki, które były zewidencjonowane na jej subkoncie. W tym też celu ZUS zobowiązany jest poinformować osoby, po których może zostać ustalona wypłata gwarantowana, o możliwości wskazania imiennie jednej lub kilku osób fizycznych jako osób uposażonych, na rzecz których taka wypłata ma nastąpić.

Co do zasady osobami uposażonymi powinni być najbliżsi krewni danej osoby, tj. członkowie rodziny, którzy mogą po niej uzyskać prawo do renty rodzinnej (w szczególności dzieci, małżonek oraz rodzice). Osoby spoza tego kręgu mogą być wskazane jako uposażone, ale tylko wtedy, gdy pisemną zgodę na to wyrazi współmałżonek osoby uprawnionej do emerytury. Jeśli wskaże ona kilka osób uposażonych, ale nie określi ich udziału w wypłacie gwarantowanej, ZUS uzna z mocy ustawy, że udziały tych osób są równe. W przypadku zaś, gdy świadczeniobiorca nie wskaże żadnej osoby uposażonej, z mocy ustawy taką osobą będzie małżonek, o ile w chwili śmierci będzie pozostawał z nim we wspólności majątkowej. W pozostałych przypadkach wypłata gwarantowana wejdzie w skład spadku.

Osoba uprawniona do emerytury w każdym czasie będzie mogła zmienić swoją dyspozycję, wskazując inne osoby uposażone zamiast lub oprócz osób poprzednio wskazanych, jak również oznaczając w inny sposób udział osób uposażonych w wypłacie gwarantowanej. Będzie ona mogła również w każdej chwili odwołać poprzednią dyspozycję, nie wskazując żadnych innych osób.

W przypadku, gdy osoba uposażona umrze przed śmiercią świadczeniobiorcy, wskazanie, którego on dokonał, stanie się bezskuteczne. W takim przypadku udział, który był przeznaczony dla zmarłej osoby uposażonej przypadnie w równych częściach pozostałym osobom uposażonym, chyba że świadczeniobiorca zadysponuje tym udziałem w inny sposób.

Podstawa prawna

Art. 9 i art. 17a ustawy z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych (Dz.U. nr 228, poz. 1507 ze zm.).

Art. 25b oraz art. 26c ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).

● Od 23 czerwca br. nasza pracownica przebywa na urlopie wychowawczym. W okresie 12 miesięcy poprzedzających ten urlop była niezdolna do pracy i z tego tytułu pobierała wynagrodzenie i zasiłek, a następnie pobierała zasiłek macierzyński. W żadnych z tych miesięcy pracownica nie wykonywała pracy. Jak w takim przypadku ustalić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym?

ekspert od ubezpieczeń społecznych

W przypadku, gdy w każdym z 12 miesięcy poprzedzających ten, w którym rozpoczął się urlop wychowawczy, pracownik z przyczyn usprawiedliwionych przepracował mniej niż połowę obowiązującego czasu pracy, przy ustalaniu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe bierze się pod uwagę wynagrodzenia za wszystkie te miesiące po odpowiednim uzupełnieniu.

Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej oraz ZUS stoją na stanowisku, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie, wypłacone za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop wychowawczy - co do zasady - powinno być ustalone przy zastosowaniu tych samych reguł, które obowiązują przy ustalaniu przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku chorobowego. W konsekwencji ustala się je, dzieląc osiągnięte wynagrodzenie przez liczbę miesięcy kalendarzowych, w których zostało ono osiągnięte. Oznacza to, że w przypadku, gdy w każdym z 12 miesięcy poprzedzających urlop wychowawczy pracownik z przyczyn usprawiedliwionych (np. niezdolność do pracy wskutek choroby, urlop macierzyński) przepracował mniej niż połowę obowiązującego go czasu pracy, bierze się pod uwagę wynagrodzenia za wszystkie te miesiące po uzupełnieniu.

Uzupełnienie wynagrodzenia polega na przyjęciu, że w danym miesiącu pracownik osiągnął: 1) wynagrodzenie określone w umowie o pracę lub w innym akcie nawiązującym stosunek pracy, jeżeli przysługuje w stałej wysokości,

2) wynagrodzenie, które osiągnąłby, gdyby przepracował pełny miesiąc kalendarzowy, jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie zmienne.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 19, art. 9 ust. 6, art. 18 ust. 5b i 14 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).