Zasiłki macierzyńskie dla przedsiębiorczych mam

Świadczenie przysługujące młodej matce po urodzeniu dziecka związane jest z pracą na etacie, ale jeśli kobieta, która prowadzi działalność gospodarczą, także chce być zabezpieczona finansowo, ma taką możliwość. Osoby pracujące na własny rachunek poza obowiązkowymi odpisami mogą także dobrowolnie odprowadzać składkę tytułem ubezpieczenia chorobowego. Zasiłek macierzyński przysługuje kobiecie, która przystąpiła do tego ubezpieczenia. W obecnym stanie prawnym obowiązuje zależność - im wyższa zadeklarowana podstawa, tym wyższe będą wypłaty po urodzeniu dziecka (w wyznaczonych widełkach). Podstawą wyliczenia wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe jest 60 proc. przeciętnego prognozowanego wynagrodzenia brutto (w 2014 r. jest to kwota 2247,60 zł), natomiast najwyższa podstawa naliczania składek nie może przekraczać 250 proc. tego prognozowanego wynagrodzenia (9365 zł). Comiesięczna składka wynosi 2,45 proc. podstawy.

Zasiłek macierzyński przysługuje kobiecie, która w okresie podlegania pod ubezpieczenie chorobowe urodziła dziecko lub przyjęła na wychowanie dziecko do lat 7 (10, jeśli miało odroczony obowiązek szkolny). Obecnie prawo do świadczenia otrzymuje się po opłaceniu przynajmniej jednej składki na ubezpieczenie chorobowe. Kobieta prowadząca działalność gospodarczą może sama zdecydować o podwyższeniu swoich zobowiązań wobec ZUS. Aby mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego, wystarczy opłacić składkę praktycznie tylko przez 1-2 miesiące przed porodem, a okres pobierania świadczenia może wynosić do 52 tygodni po urodzeniu dziecka. Przy najwyższej zadeklarowanej podstawie zasiłek będzie wynosić ponad 6 tys. zł (po odjęciu obowiązkowych obciążeń i wyliczeniu 80 proc. z podstawy dla najdłuższego wymiaru urlopu). ZUS nie zakwestionuje takiego ruchu, o ile sama działalność gospodarcza nie została założona pozornie.

Nowe prawo zakłada, że aby młodej mamie przysługiwał zasiłek w kwocie wyższej niż naliczona od najniżej podstawy, musi składki chorobowe płacić przez co najmniej 12 miesięcy przed porodem. Jeśli prawo do zasiłku powstanie wcześniej niż po roku opłacania składek, podstawą naliczania świadczenia nie będzie zadeklarowana wysoka podstawa, a suma najniższej podstawy oraz kwota stanowiąca 1/12 kwot ponad najniższą podstawę za każdy miesiąc opłacania składki. W praktyce oznacza to, że przyszłe matki, które prowadzą działalność gospodarczą, nie zyskają na podniesieniu podstawy naliczania składki chorobowej tuż przed porodem. Planować wyższe świadczenie macierzyńskie trzeba będzie znacznie wcześniej i dłużej opłacać wyższe składki. Tym samym przedsiębiorcy będą traktowani tak jak pracownicy etatowi i korzystali ze świadczeń, które faktycznie opłacili, a nie tylko zadeklarowali. Nie ma też większego celu zakładanie firmy tuż przed porodem i opłacenie jednej czy dwóch wysokich składek na ubezpieczenie chorobowe z nadzieją na wysoki zasiłek.

@RY1@i02/2014/123/i02.2014.123.00700030c.803.jpg@RY2@

SHUTTERSTOCK

Danuta Pawłowska

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 29, art. 31, art. 48-49 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 ze zm.).

PORADA EKSPERTA

@RY1@i02/2014/123/i02.2014.123.00700030c.804.jpg@RY2@

Janusz Sejmej rzecznik prasowy Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej

13 czerwca 2014 r. pod obrady Stałego Komitetu Rady Ministrów został skierowany projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz niektórych innych ustaw, który przewiduje m.in. zmiany w zakresie zasad obliczania podstawy wymiaru zasiłku w przypadku krótszego niż 12 miesięcy podlegania ubezpieczeniu chorobowemu osób prowadzących pozarolniczą działalność oraz innych grup osób, dla których podstawę wymiaru składek stanowi kwota zadeklarowana. Proponuje się, aby przy opłacaniu składki od wyższej niż najniższa podstawa wymiaru składek, podstawę wymiaru zasiłku stanowiła najniższa podstawa wymiaru składki, jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego. Jeżeli powstała później, zgodnie z proponowanym brzmieniem art. 48a ust. 1 podstawą wymiaru byłaby suma najniższej podstawy wymiaru składki i kwota stanowiąca 1/12 kwot nadwyżek ponad najniższą podstawę za każdy kolejny miesiąc ubezpieczenia. Proponowane rozwiązanie ma na celu uśrednienie podstawy wymiaru składki i w konsekwencji podstawy wymiaru zasiłku przy krótkim okresie ubezpieczenia chorobowego i zadeklarowanym przychodzie przekraczającym najniższą podstawę wymiaru składki. Ograniczy ono skalę występujących nadużyć, a jednocześnie pozwoli na uwzględnienie w podstawie wymiaru zasiłku pełnego zadeklarowanego przychodu przekraczającego najniższą podstawę wymiaru, z tym, że uśrednionego na okres 12 miesięcy kalendarzowych.

Jednocześnie w art. 48a ust. 2 i 3 proponuje się, aby przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku dla ubezpieczonych, dla których podstawę wymiaru stanowi kwota zadeklarowana, podlegających ubezpieczeniu chorobowemu przez okres krótszy niż 12 miesięcy, uwzględniany był okres ubezpieczenia z poprzedniego tytułu, jeżeli przerwa nie przekraczała 30 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu. Wówczas miesiące ubezpieczenia z poprzedniego tytułu brakujące do uzyskania 12-miesięcznego okresu przypisywane byłyby do okresu ubezpieczenia z bieżącego tytułu.

Konsekwencją projektowanych zmian w art. 48a jest również proponowany ust. 3 w art. 49, z którego wynika, że zmiany wprowadzone w art. 48a będą miały zastosowanie do ubezpieczonych, których niezdolność do pracy powstanie przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia chorobowego, a okres ubezpieczenia rozpoczął się po przerwie nieprzekraczającej 30 dni od ustania ubezpieczenia chorobowego z innego tytułu. Przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego przyjęta będzie miesięczna najniższa podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe i kwota zadeklarowana w przeliczeniu na pełny miesiąc kalendarzowy ubezpieczenia w części przewyższającej najniższą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe za miesiąc kalendarzowy, w którym powstała niezdolność do pracy. W liczbie pełnych miesięcy kalendarzowych uwzględniony będzie również miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy. Projektowana regulacja ma wejść w życie 1 stycznia 2015 r., z tym że zmiany dotyczące zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłku dla ubezpieczonych deklarujących podstawy wymiaru składek mają wejść w życie z pierwszym dniem czwartego miesiąca następującego po miesiącu ogłoszenia ustawy. Górna granica świadczeń dla osób prowadzących pozarolniczą działalność - tak jak dotychczas - będzie wynikała z ograniczenia podstawy wymiaru składek wynikających z treści art. 20 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.