Jakie są przesłanki wystąpienia mobbingu

Mobbing oznacza działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

W praktyce mają miejsce sytuacje, w których pracownicy stawiają pracodawcy nieuzasadniony zarzut stosowania mobbingu. Bywa tak nie tylko wskutek złego zamiaru pracownika, ale także dlatego, że pracownicy niewłaściwie interpretują niektóre zachowania pracodawcy, uznając je za mobbing. Pracodawca wobec takich niezasadnych zarzutów nie jest całkowicie bezbronny. Takie niezasadne zarzuty mogą - w określonych okolicznościach faktycznych - stanowić naruszenie dóbr osobistych pracodawcy. Dotyczy to zarówno - będącej pracodawcą - osoby fizycznej, jak i prawnej.

Pracodawca w takiej sytuacji może skorzystać przede wszystkim z przewidzianych w prawie cywilnym środków o charakterze niemajątkowym o zaniechanie przez pracownika działań zagrażających dobru osobistemu pracodawcy, a w razie dokonanego naruszenia - o dopełnienie czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków (w szczególności złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie, np. żądanie zamieszczenia przez pracownika w prasie, w gazecie zakładowej lub też czasopiśmie poświęconym danej branży oświadczenia przepraszającego pracodawcę za niezasadny zarzut stosowania mobbingu). Możliwie są też roszczenia majątkowe z tytułu naruszenia dóbr osobistych - o zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę lub o zasądzenie odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny albo - jeśli wskutek działania naruszającego dobro osobiste powstała szkoda - o odszkodowanie

Ponadto, jeśli pracownik w sposób nieuzasadniony rozwiązał umowę o pracę w trybie natychmiastowym (podana przez pracownika przyczyna w postaci stosowania przez pracodawcę mobbingu okazała się nieuzasadniona), wówczas pracodawca może wystąpić przeciwko pracownikowi z roszczeniem o odszkodowanie. Przysługuje ono w wysokości wynagrodzenia pracownika za okres wypowiedzenia, a w przypadku rozwiązania umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni.

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Podstawa prawna:

Art. 61¹, art. 61² par. 1, art. 94³ par. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 23, art. 24, art. 415, art. 448 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93).