Czy można wypłacić wyższe odprawy pracownikom

Syndyk masy upadłości spółki z o.o. domaga się zasądzenia od czytelniczki (oraz kilkudziesięciu innych byłych pracowników spółki) kwot stanowiących część wypłaconych im przez nią odpraw. Jego zdaniem były to świadczenia nienależne. Swoje żądania uzasadnia tym, że wypłacone kwoty były wyższe niż odprawy przewidziane w ustawie o zwolnieniach grupowych.

- Czy pracownicy mogli legalnie otrzymać takie odprawy - pyta pani Anita z Nowej Wsi.

Tak. Art. 8 ustawy o zwolnieniach grupowych ogranicza wysokość odpraw przysługujących na podstawie tej ustawy. Nie stoi on jednak na przeszkodzie wprowadzeniu w zakładzie pracy - w drodze zawartych porozumień zbiorowych lub w umowach o pracę - odpraw w wysokości przekraczającej tę granicę (por. wyrok SN z 24 lipca 2009 r., I PK 41/09, LEX nr 523550).

Zasadność żądania syndyka należy zatem oceniać przez pryzmat tego, czy pracodawca miał podstawę prawną do wypłacenia pracownikom odpraw w wysokości wyższej, niż przewidywała to ustawa. Podstawą do takiej wypłaty jest najczęściej zbiorowy zakładowy (lub ponadzakałdowy) układ pracy. Może nim być także porozumienie z działającymi w zakładzie związkami zawodowymi, w tym porozumienie zawarte w toku przeprowadzania zwolnień grupowych. Porozumienie zawarte w oparciu o art. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych stanowi bowiem źródło prawa pracy - art. 9 par. 1 k.p. (por. wyrok SN z 26 września 2000 r., I PKN 56/00, OSNAP 2002/9/207).

Zakładowe normy prawa pracy mogą kształtować sytuację prawną pracowników w sposób korzystniejszy, niż wynika to z ustawy. Nie mogą tylko jej pogarszać. Jeśli zatem wypłacone pracownikom odprawy znajdowały oparcie w zakładowym prawie pracy, to brak jest podstaw do uznania, że stanowiły one świadczenie nienależne. Powództwa wytoczone przez syndyka powinny więc zostać oddalone.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 9 par. 1 i art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 405 - 414 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 3 i art. 8 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.).