Czy wymierzyć karę za odmowę udziału w szkoleniu

Pracodawca czytelnika skierował wszystkich swoich pracowników na szkolenia prowadzone przez zaprzyjaźnionego z nim organizatora. Są one częściowo dofinansowane ze środków unijnych i konieczna jest obecność uczestników na szkoleniu. Odbywają się jednak w soboty i niedziele, poza czasem pracy. Pracodawca zagroził pracownikom, że za nieobecność na szkoleniu będzie wymierzał kary porządkowe.

- Czy ma do tego prawo - pyta pan Andrzej z Tarnowa.

Nie. Pracodawca może zastosować wobec pracowników kary porządkowe tylko wtedy, gdy naruszą oni obowiązki określone w art. 108 kodeksu pracy.

Pracownik odpowiada za nieprzestrzeganie: ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bhp i przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy. Za te przewinienia pracodawca może stosować wobec niego kary niemajątkowe: upomnienia i nagany. Za nieprzestrzeganie przepisów bhp i przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy można zastosować także karę pieniężną.

Zdaniem Sądu Najwyższego wymierzenie kary upomnienia uzasadnione jest nawet w przypadku niewielkiego stopnia winy (por. wyrok SN z 1 lipca 1999 r., I PKN 86/99, OSNP 2000/18/683). Wina musi dotyczyć jednak naruszenia wskazanych wyżej obowiązków wyraźnie określonych w kodeksie pracy - związanych z wykonywaniem stosunku pracy. Nieobecność na szkoleniu odbywającym się poza godzinami pracy nie stanowi naruszenia żadnego z tych obowiązków, co uniemożliwia pracodawcy wymierzenie za takie zachowanie kary porządkowej - bez względu na to, jaki związek ma temat szkolenia z pracą wykonywaną przez pracownika. Inaczej sytuacja przedstawiałaby się w sytuacji, gdyby szkolenie odbywało się w czasie pracy.

Nieobecność na szkoleniu lub spóźnienie na nie można byłoby wówczas uznać za opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia lub nieprzestrzeganie ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, co daje podstawy do zastosowania kary porządkowej.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 108 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).