Czy porównanie kwalifikacji może stanowić kryterium do zwolnienia
Pracodawca w związku z redukcją zatrudnienia zwolnił z pracy pracownicę o najdłuższym stażu. Jako powód podał między innymi to, że nie znała ona biegle specjalistycznych programów komputerowych niezbędnych na zajmowanym przez nią stanowisku pracy. Pracownica twierdzi, że przyjęte kryterium zwolnienia jest niesprawiedliwe. Uważa także, że to na pracodawcy ciążył obowiązek zorganizowania szkolenia w zakresie niezbędnym do poznania nowych programów komputerowych. Czy rzeczywiście pracodawca miał taki obowiązek?
Na pracodawcy ciąży wyłącznie obowiązek polegający na ułatwianiu pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Wynika on z art. 94 pkt 6 k.p. Obowiązek ten nie oznacza jednak, że poszczególny pracownik może się domagać na tej podstawie od pracodawcy określonego udziału w podnoszeniu swoich zawodowych kwalifikacji, polegającego na przykład na zorganizowaniu i przeprowadzeniu szkolenia komputerowego. Takie stanowisko zostało wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z 25 maja 2000 r. (I PKN 657/99, OSNAPiUS 2001/22/660). W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy podkreślił, że pracodawca nie ma obowiązku szkolenia pracowników, ma natomiast ułatwiać im podnoszenie kwalifikacji zawodowych, jeżeli oni sami chcą te kwalifikacje podnosić.
Dbałość o zawodowe kwalifikacje jest, zdaniem Sądu Najwyższego, sprawą samych zainteresowanych, warunkującą ich funkcjonowanie na rynku pracy. To sam pracownik powinien być zainteresowany podwyższaniem swoich kwalifikacji, a w związku z tym przejawiać w tym kierunku inicjatywę i zaangażowanie. Pracodawca natomiast ma jedynie obowiązek mu to ułatwić.
W orzeczeniu wyrażono także pogląd, że przy dokonywaniu wyboru do zwolnienia decydujące znaczenie może mieć nie kryterium stażu pracy lub wykształcenia, lecz kryterium fachowości, wydajności i sprawności oraz samodzielności w wykonywaniu obowiązków pracowniczych.
Rozpatrywana powyżej sprawa przez Sąd Najwyższy dotyczyła zwolnienia pracownika, który nie znał biegle wymaganych w pracy w banku programów komputerowych (Word i Excel). Sąd Najwyższy, rozstrzygając zarzuty przedstawione w skardze kasacyjnej, stwierdził, że pracodawca, typując pracownika do zwolnienia, kierował się chęcią zapewnienia sprawnej organizacji pracy. Zwolniony pracownik nie przejawiał chęci zaznajomienia się z zasadami funkcjonowania urządzeń biurowych (np. kserokopiarki), nie wykazywał inicjatywy w kierunku zdobycia umiejętności obsługiwania dwóch stosowanych w banku programów komputerowych (Excel i Word), nie potrafił przygotować pism na komputerze. W tej sytuacji, zdaniem Sądu Najwyższego, pozostawienie pracownika na zajmowanym stanowisku i zwolnienie jednego z dwóch innych pracowników mogłoby zakłócić pracę banku z uwagi na brak wiedzy i umiejętności w obsłudze programów komputerowych przez pracownika, który został zwolniony. Dwie pozostałe osoby zatrudnione na takim samym stanowisku posiadały bowiem szerszą od tego pracownika wiedzę i większe umiejętności w zakresie pracy na komputerze.
W podobny sposób wypowiedział się także Sąd Najwyższy w wyroku z 7 grudnia 1999 r. (I PKN 417/99, OSNAPiUS 2001/8/273). W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy stwierdził, że wytypowanie do zwolnienia pracownika o dłuższym stażu, lecz niższych kwalifikacjach formalnych, nie może być oceniane jako nadużycie prawa do wypowiedzenia stosunku pracy.
@RY1@i02/2011/174/i02.2011.174.209.0008.001.jpg@RY2@
Krzysztof Chyba, ekspert z zakresu prawa pracy
Krzysztof Chyba
ekspert z zakresu prawa pracy
Art. 94 pkt 6 ustawy z 26 czerwca 1994 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu