Jak pracownik może sprawdzić wydane świadectwo pracy

Pracownik odbierając świadectwo pracy, powinien sprawdzić, czy pracodawca, wystawiając je, uwzględnił wszystkie okresy pracy w szczególnym charakterze. Od spełnienia bowiem warunków stażowych zależy prawo do wcześniejszej emerytury na tzw. starych zasadach. Ze świadectwa pracy powinno w sposób jednoznaczny wynikać, że osoba ubiegająca się o emeryturę na starych zasadach urodziła się po 31 grudnia 1948 r.

Jednocześnie przed 1 stycznia 1999 r. ma co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, czyli spełnia jeden z warunków przejścia na wcześniejszą emeryturę na starych zasadach. Dodatkowo rodzaj wykonywanej pracy wymienionej w świadectwie pracy musi się zgadzać z tymi wymienionymi w rozporządzeniu z 1983 roku. Praca mogła być także wykonywana na stanowiskach wymienionych w zarządzeniach resortowych. W takiej sytuacji pracodawca musi wskazać rodzaj pracy w szczególnych warunkach wymieniony w jednym z wykazów A albo B rozporządzenia z 1983 roku, zarazem wskazując odpowiedni dział i pozycję.

Pracownik, sprawdzając otrzymane od pracodawcy świadectwo, powinien także zwrócić uwagę, czy nazwa stanowiska w nim opisanego jest taka sama jak nazwa stanowiska wymienionego w powołanych dziale i pozycji resortowego wykazu. Jeśli więc w okresie od przyjęcia do pracy do czasu przejścia na emeryturę nastąpiła zmiana nazwy stanowiska, pracodawca musi podać obie nazwy, uzasadniając powód zmiany. Zapis taki dotyczy jednak takiej sytuacji, kiedy rodzaj faktycznie wykonywanej pracy nie uległ zmianie, ale zmieniła się nazwa stanowiska. Pracodawca powinien wpisać rodzaj pracy wymieniony w odpowiednim wykazie, powołując się na ten wykaz, dział w tym wykazie oraz pozycję w tym dziale.

Te same dane muszą się znaleźć w wystawianym zamiast świadectwa pracy zaświadczeniu. Zgodnie z obowiązującym wzorem świadectwa pracy dane dotyczące pracy w szczególnych warunkach powinny być zamieszczone w punkcie ósmym świadectwa pracy. Wpis w świadectwie pracy lub w zaświadczeniu musi być dokonany na podstawie dokumentacji osobowej pracownika. Jednocześnie w świadectwie pracy musi się znaleźć informacja, że pracownik był zatrudniony na stałe oraz w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Par. 1 - 2 oraz wykaz A i B rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

Prywatny pracodawca, potwierdzając okresy zatrudnienia pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach, nie musi wystawiać świadectwa pracy takiego samego jak przedsiębiorstwo państwowe. W dokumencie musi być informacja potwierdzająca okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach na danym stanowisku pracy. W świadectwie pracy musi się więc znaleźć wskazanie odpowiedniego wykazu, działu i pozycji rozporządzenia.

W przypadku osoby pracującej w garbarni w świadectwie pracy musi być informacja, że rodzaj wykonywanej pracy przez pracownicę jest tożsamy z tym wymienionym w pozycji 11 w dziale VII wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Pracownicy, odbierając taki dokument, powinni sprawdzić, czy został on wystawiony na podstawie pracowniczej dokumentacji osobowej. Wystawienie tych dokumentów potwierdzających wspomniane okresy jest możliwe także na podstawie dokumentacji płacowej.

Par. 1 - 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (Dz.U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

W świadectwie pracy pracodawca powinien podać tryb rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, a także inne informacje niezbędne do ustalenia uprawnień pracowniczych oraz uprawnień z ubezpieczenia społecznego. Dodatkowo muszą być wpisane informacje dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy oraz zajmowanych stanowisk.

Zgodnie rozporządzeniem ministra pracy i polityki socjalnej muszą w nim zostać zapisane także informacje dotyczące wymiaru czasu pracy pracownika w czasie trwania stosunku pracy. Pracodawca ma także obowiązek podać okres korzystania przez pracownika z urlopu bezpłatnego i podstawy prawnej jego udzielenia. Świadectwo ma także informować o wykorzystaniu urlopu wychowawczego, okresu odbytej czynnej służby wojskowej lub jej form zastępczych. Z dokumentu tego muszą wynikać okresy nieskładkowe przypadające w okresie zatrudnienia, którego dotyczy świadectwo pracy, uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury.

Natomiast na żądanie pracownika w świadectwie pracy są umieszczane informacje o kwotach wynagrodzeń w poszczególnych latach kalendarzowych, od których zostały opłacone składki na ubezpieczenie społeczne, a także wynagrodzeń za czas choroby oraz zasiłków chorobowych, opiekuńczych, macierzyńskich, wypłaconych pracownikowi w trakcie zatrudnienia, jak również świadczenia rehabilitacyjnego, zasiłku wychowawczego, świadczenia wyrównawczego oraz dodatku wyrównawczego.

Obowiązek umieszczenia w świadectwie pracy informacji mających wpływ na uzyskanie prawa do świadczeń emerytalno-rentowych powstał 2 czerwca 1996 r. Z tego też powodu świadectwa pracy wydane przed tym terminem mogą nie zawierać takich danych. Jeśli więc w świadectwie pracy nie ma takich informacji, to pracodawca ma obowiązek wydać dodatkowe zaświadczenie informujące o tych danych.

Par. 1 rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej pracy i trybu jego wydawania i prostowania (Dz. U. nr 60, poz. 282 z późm. zm.). Art. 97 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

W sytuacji kiedy pracodawca wystawił już pracownikowi świadectwo pracy, ale ten je straci, może mu wydać odpis tego świadectwa na podstawie kopii przechowywanej w aktach osobowych pracownika. ZUS uznaje taki odpis za wiarygodny tylko wówczas, gdy spełnia on określone wymogi formalne. W praktyce oznacza to, że zawiera informację, że jest to odpis poprzez użycie tego słowa przy tytule "świadectwo pracy".

Równocześnie musi mieć pieczęć zawierającą pełną nazwę firmy, REGON i NIP oraz podpis osoby wydającej odpis. Niezbędne jest także stwierdzenie, iż odpis jest zgodny z kopią świadectwa pracy znajdującą się w aktach osobowych pracownika.

Par. 4 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 15 maja 1996 r. w sprawie szczegółowej pracy i trybu jego wydawania i prostowania (Dz.U. nr 60, poz. 282 z późm. zm).

Pracodawca ma obowiązek pomóc pracownikom w zgromadzeniu dokumentów umożliwiających przejście na emeryturę oraz wypełnieniu wniosku emerytalnego. Pracodawca jest także zobowiązany do dostarczenia całości dokumentacji do organu rentowego.

Obowiązek ten dotyczy wszystkich pracowników bez względu na rodzaj świadczenia, o jakie się ubiegają. W praktyce więc na pomoc pracodawcy może liczyć zarówno emeryt ubiegający się o emeryturę w wieku powszechnym, jak i przechodzący na świadczenie kompensacyjne lub emeryturę pomostową.

Aby nie było żadnej wątpliwości, pracodawca ma ustawowy obowiązek wydać pracownikowi m.in. świadectwo pracy niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń i ich wysokości, przygotowania wniosku o emeryturę i przedłożenia go za zgodą pracownika organowi rentowemu nie później niż na 30 dni przed zamierzonym terminem przejścia pracownika na emeryturę.

Art. 125 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 z późn. zm.).

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl