Kiedy można uchylić się od oświadczenia woli
Podpisałam z pracodawcą porozumienie o rozwiązaniu ze mną stosunku pracy za odszkodowaniem. Po tym fakcie dowiedziałam się jednak, że w sytuacji rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem z przyczyn dotyczących pracodawcy uzyskałabym odszkodowanie w znacznie większej wysokości. Myślę, że pracodawca świadomie wprowadził mnie w błąd, żeby wypłacić niższe świadczenie. Zamierzam więc uchylić się od złożonego oświadczenia woli, ale tylko w zakresie dotyczącym kwoty odszkodowania, a nie rozwiązania stosunku pracy. Czy jest to możliwe?
ekspert z zakresu prawa pracy
Jeżeli całokształt okoliczności tej sprawy doprowadzi sąd do przekonania, że pracownica składając oświadczenie woli o rozwiązaniu stosunku pracy za porozumieniem stron działała pod wpływem błędu, to będzie się ona mogła skutecznie uchylić od skutków prawnych tego oświadczenia. Nie może jednak ograniczyć skuteczności tylko do części złożonego oświadczenia, gdyż podważenie istnienia określonej czynności prawnej powoduje unieważnienie jej w całości. Do oświadczeń woli i ich skuteczności mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego w związku z art. 300 k.p.
Zgodnie z treścią art. 84 par. 1 i 2 k.c. w razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Jeżeli jednak oświadczenie woli było złożone innej osobie, uchylenie się od jego skutków prawnych dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć. Ograniczenie to nie dotyczy czynności prawnej nieodpłatnej. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny). Porozumienie stron o rozwiązaniu umowy o pracę jest czynnością prawną dwustronną, a więc dla jej skuteczności wymagane jest ważnie istniejące oświadczenie woli obu stron.
Istota rozwiązania umowy o pracę na podstawie wzajemnego porozumienia sprowadza się do tego, że nie tylko sposób rozwiązania umowy objęty jest zgodną wolą stron, lecz także uzgodnione zostają inne okoliczności wiążące się ze stosunkiem pracy, np. termin rozwiązania umowy.
W powyższej sytuacji, jeżeli pracownik działał pod wpływem błędu, czynność prawna w postaci rozwiązania stosunku pracy za porozumieniem stron stała się bezskuteczna. Konsekwencją tego jest nieważność czynności prawnej z mocą wsteczną od dnia dokonania tej czynności. Nie można powoływać się na skutki prawne, wynikające z określonej czynności prawnej, jeśli ta czynność prawna zniweczona została na mocy art. 84 par. 1 i 2 k.c. i art. 88 par. 1 k.c. Wszystkie skutki, które powstały z mocy porozumienia - w tym skutek polegający na rozwiązaniu stosunku pracy - zostały zniweczone od tej daty. Powołanie się na wskazaną wadę oświadczenia, przewidzianą w art. 84 par. 1 i 2 k.c., nie służy do modyfikacji wadliwej czynności prawnej, lecz ma na celu jej unieważnienie. W konsekwencji strony nadal łączyłby stosunek pracy, a tym samym nie byłoby podstawy prawnej do świadczeń związanych z jego ustaniem (wyrok SN z 26 czerwca 2006 r., II PK 337/05, OSNP 2007/13-14/189).
Art. 30 par. 1 pkt 1, art. 300 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
Art. 84, art. 88 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu