Czy sąd musi oddalić pozew

Czytelniczka, zatrudniona na stanowisku sprzątaczki, została zwolniona za wypowiedzeniem. Wniosła pozew o przywrócenie do pracy. Zażądała jednak, aby sąd przywrócił ją na stanowisko lżejsze niż dotychczasowe. Pracodawca twierdzi, że jest to niedopuszczalne. Czy sąd musi oddalić taki pozew?

Nie. Jeżeli żądanie czytelniczki jest merytorycznie uzasadnione, sąd może uwzględnić jedno z roszczeń, jakie przysługiwały jej zgodnie z kodeksem pracy. W takim przypadku może więc przywrócić ją do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku albo przyznać jej odszkodowanie.

Co do zasady sąd nie może przywrócić zatrudnionego do pracy na stanowisko inne niż poprzednio zajmowane lub na stanowisko, na którym ta osoba nigdy nie pracowała.

W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że ocena żądania sformułowanego przez pracownika powinna być dość liberalna. Z tego względu zawarte w pozwie żądanie przywrócenia do pracy na lżejszym stanowisku powinno zostać ocenione przez sąd pracy z punktu widzenia roszczeń przysługujących pracownikowi zgodnie z przepisami prawa pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 marca 2011 r., II PK 225/10, LEX 898423). Zakres żądania pracownika rozpoznawanego przez sąd wynika bowiem nie tylko z określenia roszczenia dochodzonego przez tę osobę, ale także ze wskazanej przez nią podstawy tego roszczenia (wyrok SN z 18 maja 2010 r., III PK 73/09, LEX 602060).

Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie, sąd pracy może - a nawet powinien - przyznać pracownikowi należne mu od pracodawcy świadczenia wynikające ze wskazanej przez pracownika (choćby nieudolnie) podstawy faktycznej i prawnej, jeżeli odpowiada to woli pracownika ujawnionej wyraźnie lub w dorozumiany sposób (wyrok SN z 26 października 1978 r., I PRN 102/78, Służba Pracownicza 1979/3/30).

Związanie granicami żądania zawartego w pozwie nie oznacza więc, że sąd jest w bezwzględny sposób ograniczony samym sformułowaniem rozpoznawanego żądania. Co więcej, zwłaszcza w świetle zasady wzmożonej procesowej ochrony interesów pracownika, sąd ma obowiązek tłumaczyć żądanie sformułowane przez pracownika niepoprawnie zgodnie z jego rzeczywistym zamiarem i rzeczywistym pojmowaniem tego żądania przez pracownika. Dotyczy to także przypadku, gdy jest widoczne, czego właściwie żąda pracownik, choćby literalne brzmienie jego żądania mogło być tłumaczone inaczej (por. wyrok SN z 16 lipca 2009 r., II PK 1/09, OSNP 2011/5-6/71).

Należy również uznać, że w żądaniu przywrócenia do pracy na lżejszym stanowisku mieści się roszczenie o przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach. Przyjmijmy, że pracownik rzeczywiście zgłosił żądanie przywrócenia do pracy na lżejszym stanowisku. Przywrócenie go do pracy na poprzednich warunkach albo orzeczenie o odszkodowaniu nie byłoby w tych okolicznościach orzeczeniem o innym żądaniu niż zgłoszone przez pracownika, lecz tylko uwzględnieniem zgłoszonego przez niego żądania w mniejszym zakresie.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 45 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).