Zamiarem ustawodawcy była jedna umowa

W swoim założeniu ustawa z 1 lipca 2009 r. o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego (Dz.U. nr 125, poz. 1035 z późn. zm.) zwana ustawą antykryzysową miała ułatwić przedsiębiorcom przezwyciężenie kryzysu ekonomicznego. Ustawa ta, obowiązująca od 22 sierpnia 2009 r. do 31 grudnia 2011 r., dawała im prawo zawierania nieograniczonej liczby umów na czas określony. Warunkiem było, aby łączny okres zatrudnienia na ich podstawie nie przekroczył 24 miesięcy. Tym samym w stosunku do przedsiębiorców, ustawa zawiesiła czasowo obowiązywanie art. 25 1 par. 1 k.p.

Nie oceniając tego, czy cel ustawy antykryzysowej został osiągnięty, niedoskonałość przepisów przejściowych jest nadal powodem wielu wątpliwości, dotyczących umów na czas określony zawartych w trakcie obowiązywania tej ustawy. Ustawodawca jasno uregulował tylko dwie sytuacje, zapominając o klarownym rozstrzygnięciu problemu, który pojawił się po 1 stycznia 2012 r.

Art. 35 ust. 3 stanowi, że jeżeli termin rozwiązania umowy o pracę na czas określony, zawartej przed wejściem w życie ustawy, przypada po 31 grudnia 2011 r., umowa rozwiązuje się z upływem czasu, na który została zawarta. Z regulacji tej wynika, że ustawa antykryzysowa nie dotyczy w ogóle pracowników, z którymi zawarto umowę na czas określony przed 22 sierpnia 2009 r., zaś umowa ulegała rozwiązaniu po 31 grudnia 2011 r. Druga uregulowana ustawą sytuacja ma miejsce, gdy umowę o pracę na czas określony zawarto wprawdzie przed 22 sierpnia 2009 r., ale termin jej rozwiązania upłynął w trakcie obowiązywania ustawy antykryzysowej. Stanowi ona, że do umów o pracę zawartych na czas określony, trwających w dniu wejścia w życie ustawy, nie stosuje się art. 25¹ par. 1 k.p. Stosuje się natomiast przepis stanowiący, że okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie kolejnych takich umów między tymi samymi stronami stosunku pracy nie może przekraczać 24 miesięcy. Oznaczało to, że przedsiębiorcy mogli zawrzeć z pracownikiem dowolną liczbę umów na czas określony, byleby łączny okres zatrudnienia pracownika na ich podstawie nie przekroczył dwóch lat.

Niestety, ustawodawca nie udzielił jasnej odpowiedzi na pytanie, co w sytuacji, gdy przedsiębiorca jeszcze pod rządami ustawy antykryzysowej zawarł wiele umów o pracę na czas określony z tym samym pracownikiem, zaś termin rozwiązania ostatniej z nich przypada na dzień 31 grudnia 2011 r. lub po tym dniu. Wiadomo tylko, że z dniem 1 stycznia 2012 r. powróciła zasada z art. 25¹ par. 1 k.p., zgodnie z którą trzecia umowa o pracę na czas określony jest umową na czas nieokreślony, a w okresie od 22 sierpnia 2009 r. do 31 grudnia 2011 r. nieważna była liczba zawieranych umów na czas określony. Ustawodawca przeszedł zatem z reguły nakazującej badanie liczby zawieranych umów na czas określony na regułę stanowiącą, że nieistotna jest ich liczba, a ważny jest łączny okres zatrudnienia na ich podstawie. Następnie ustawodawca powrócił do starych zasad. Nie dał jednak jasnej odpowiedzi, jakie reguły stosować, przechodząc z jednego kryterium na drugie. Odpowiedzi na to pytanie nie daje wprost art. 34 ust. 2 ustawy, stanowiący, że do umów o pracę zawartych na czas określony, trwających 1 stycznia 2012 r., stosuje się art. 25¹ par. 1 k.p.

Regulację tę należy odczytywać jako nakaz powrotu do kryterium liczby umów. Jednak zgodnie z regułą, że prawo nie działa wstecz, nie można jej stosować do umów trwających w trakcie ustawy antykryzysowej, czyli przed 31 grudnia 2011 r. Aby pogodzić te dwie sprzeczne ze sobą reguły: okresu trwania umów i ich liczby, po 1 stycznia 2012 r. wszelkie umowy zawarte podczas trwania ustawy antykryzysowej na czas określony potraktować należy jako jedną umowę na czas określony, niezależnie od ich faktycznej liczby. Wówczas nie była istotna ich liczba, ale czas trwania. Taka wykładnia jest zgodna z celem ustawy antykryzysowej.

@RY1@i02/2012/018/i02.2012.018.217000200.802.jpg@RY2@

Paweł Kisiel radca prawny, specjalista prawa pracy, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna

Paweł Kisiel

radca prawny, specjalista prawa pracy, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna