Firmie opłaca się umowa o wspólnej odpowiedzialności

Prowadzę sklep, zatrudniam cztery osoby na zmianie, całkowita obsada to sześć osób. Pytanie dotyczy odpowiedzialności pracowników za towar w sklepie, w którym klienci mają dostęp do towarów. W sklepie nie ma żadnych środków ochrony oprócz kamer. W jaki sposób mogę objąć wspólną odpowiedzialnością pracowników w takiej sytuacji? Czy muszę wprowadzić dodatkowe zabezpieczenia przed kradzieżą?

Pracodawcy powinno zależeć na zawarciu z czterema pracownikami umowy o wspólnej odpowiedzialności materialnej za mienie powierzone. Jednakże aby prawidłowo zawrzeć taką umowę, należy uwzględnić przepisy podanego wyżej rozporządzenia. Przede wszystkim dla skutecznego powierzenia towarów w sklepie powinny być zachowane następujące przesłanki:

wkażdy pracownik musi wyrazić zgodę na piśmie na powierzenie mu mienia z obowiązkiem wyliczenia się (podpisanie umowy, której stronami będą pracodawca i pracownicy, którzy mają mieć dostęp do powierzonego towaru),

wmienie musi zostać wydane podwładnym (najlepiej łącznie) w sposób umożliwiający im sprawdzenie jego stanu ilościowego i jakościowego,

wzatrudnieni muszą objąć mienie w posiadanie umożliwiające sprawowanie nad nim faktycznej pieczy,

ww umowie musi być określone, w jakich częściach (np. procentowo lub kwotowo) pracownicy będą ponosić odpowiedzialność za szkodę w tym mieniu (warunek niezbędny),

wtowar musi zostać wydany pracownikom w taki sposób, aby możliwe było dokonanie jego zwrotu lub wyliczenie się z niego, np. przejęcie mienia protokołem zdawczo-odbiorczym, czy wykonanie remanentu (przy tej czynności powinni być obecni wszyscy pracownicy objęci odpowiedzialnością).

Z zawarciem takiej umowy wiąże się domniemanie prawne winy pracowników w przypadku zaistnienia szkody (niedoboru) w powierzonym towarze. Oznacza to tyle, że mogą oni uwolnić się od odpowiedzialności dopiero, kiedy wykażą, że szkoda zaistniała z przyczyn od nich niezależnych. Okolicznością zwalniającą pracownika z odpowiedzialności za szkodę w mieniu powierzonym jest np. niezapewnienie przez pracodawcę warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia. Jednakże nawet niezapewnienie tych warunków przez pracodawcę nie powoduje w każdym przypadku, że szkoda nie powstała z winy pracowników. Wówczas, jeżeli pracodawca nie zapewnił pracownikom warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia, to na niego zostaje przerzucony ciężar dowodu, że szkoda (w konkretnym przypadku) i tak powstała z winy pracownika.

Kluczowe dla interesu pracodawcy jest więc stworzenie warunków umożliwiających zabezpieczenie powierzonego mienia. W tym zakresie pracodawca powinien ze swojej strony zastosować (np. w sklepie) monitoring lub zapewnić ochronę sprawowaną przez wyznaczonego pracownika. Dopiero zastosowanie takich nadzwyczajnych środków uniemożliwi podnoszenie zarzutów w zakresie braku zabezpieczenia towaru.

Jeżeli jednak pracodawca przyczynił się do szkody (lecz nie był wyłącznie odpowiedzialny), pracownik może uwolnić się od odpowiedzialności jedynie częściowo, tj. proporcjonalnie do stopnia przyczynienia się pracodawcy.

Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę na rozporządzenie w sprawie warunków odpowiedzialności materialnej pracowników za szkodę w powierzonym mieniu. Zgodnie z nim wysokość odszkodowania może być stosownie obniżona, gdy sprawowanie nadzoru nad mieniem jest utrudnione, a w szczególności gdy mienie znajduje się w pomieszczeniach, do których ze względu na potrzeby obsługi konsumentów mają dostęp również inne osoby, a zwłaszcza w placówkach handlowych, w których nabywcy mają swobodny dostęp do towarów, oraz gdy przyjmowanie towarów odbywa się bez przerywania obsługi nabywców. Poza tym odszkodowanie może byc obliczone w przypadku magazynów, sklepów i punktów usługowych, w których praca trwa dłużej niż na jedną zmianę lub w których obsada wynosi co najmniej pięć osób.

O czym warto pamiętać

● Każda zmiana w składzie pracowników objętych wspólną odpowiedzialnością, wymaga nowej umowy o wspólnej odpowiedzialności.

● W umowie trzeba ustalić także czas, w ciągu którego nieobecność pracownika w pracy nie ma wpływu na zakres odpowiedzialności materialnej zarówno tego pracownika, jak i pozostałych pracowników ponoszących wraz z nim wspólną odpowiedzialność za powierzone mienie (zwyczajowo to okres 14 dni).

● Ponadto gdy pracownik wykaże, że szkodę spowodował wyłącznie współodpowiedzialny kolega i że nie mógł jej zapobiec, to może żądać wyłączenia wobec siebie odpowiedzialności albo jej ograniczenia.

@RY1@i02/2013/235/i02.2013.235.21700080a.802.jpg@RY2@

Marcin Nagórek specjalista z zakresu prawa pracy

Marcin Nagórek

specjalista z zakresu prawa pracy

Podstawa prawna

Art. 125-127 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 4 października 1974r. w sprawie wspólnej odpowiedzialności materialnej pracowników za powierzone mienie (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 143, poz. 663).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 października 1975 r. w sprawie warunków odpowiedzialności materialnej pracowników za szkodę w powierzonym mieniu (Dz.U. z 1996 r. nr 143, poz. 662).