Nieważność zwolnienia lekarskiego powodem rozstania z zatrudnionym

Zgodnie z art. 59 ust. 6 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (dalej: ustawa), w przypadku gdy ubezpieczony nie stawi się na wyznaczony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych termin badania przez lekarza orzecznika, zaświadczenie lekarskie o niezdolności do pracy traci ważność od dnia następnego po tym terminie. Konsekwencją utraty ważności zaświadczenia lekarskiego jest także brak prawa do zasiłku chorobowego za okres, w którym zwolnienie lekarskie straciło swą ważność.

Co do zasady obowiązek świadczenia pracy przez pracownika, który przedstawił zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy ulega zawieszeniu, a wystąpienie okoliczności stanowiących podstawę utraty prawa do zasiłku chorobowego, nie uchyla usprawiedliwienia nieobecności w pracy spowodowanej chorobą. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 ustawy, ubezpieczony wykonujący, w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, działalność zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność pracownika do pracy jest prawdziwe i stanowi podstawę zarówno do przyznania prawa do zasiłku z tego tytułu, jak i zwolnienia pracownika od pracy. Utrata prawa do zasiłku za cały okres zwolnienia jest swego rodzaju sankcją za wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego do działalności zarobkowej lub innej działalności sprzecznej z celem zwolnienia. Skutek wsteczny postępowania pracownika występuje tylko w zakresie prawa do zasiłku, a nie w zakresie zwolnienia go od pracy z powodu niezdolności do pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 22 listopada 2007 r., sygn. akt II PK 85/07, ).

Inaczej będzie w przypadku określonym art. 59 ust. 10 ustawy, gdzie brak prawa do zasiłku chorobowego związany jest, w odróżnieniu od art. 17 ustawy, z utratą ważności zaświadczenia lekarskiego z powodu niestawienia się ubezpieczonego na badanie przez lekarza orzecznika. Skutkuje to przyjęciem konieczności stawienia się pracownika do pracy począwszy od dnia utraty ważności zwolnienia. Nieobecność w pracy może być w tej sytuacji potraktowana jako nieusprawiedliwiona i uzasadniać rozwiązanie umowy w trybie art. 52 kodeksu pracy (dalej: k.p.) z powodu ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, o ile faktycznie można przypisać pracownikowi bezzasadne niestawienie się do pracy. W zależności od okoliczności konkretnego przypadku może bowiem okazać się, że utrata ważności zaświadczenia lekarskiego była bezpodstawna, a pracownik nie stawił się na badanie z usprawiedliwionych przyczyn (np. bez jego winy nie doręczono mu wezwania na badanie). Wówczas również przyczyna rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia może okazać się błędna (nieprawdziwa), a pracownik będzie mógł dochodzić uznania rozwiązania z nim umowy za bezskuteczne i przywrócenia do pracy.

Ponadto, oświadczenie pracodawcy o rozwiązaniu umowy nie może nastąpić ze skutkiem wstecznym od dnia utraty ważności zwolnienia lekarskiego, gdyż rozwiązanie umowy w trybie art. 52 k.p. wywołuje skutek od dnia doręczenia pracownikowi oświadczenia pracodawcy.

@RY1@i02/2013/197/i02.2013.197.217001000.802.jpg@RY2@

Halina Kwiatkowska radca prawny, partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Halina Kwiatkowska

radca prawny, partner w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy

Podstawa prawna

Art. 52 par. 1 pkt 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 17, art. 59 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.).