Wójt ma prawo skierować nauczyciela do pracy w innej placówce

W związku z reorganizacją szkoły (zmniejszenie liczby oddziałów) nauczyciel fizyki nie będzie mógł wypracować w niej pensum. Czy w tej sytuacji szef placówki musi rozwiązać z nim stosunek pracy?

Nie. Reorganizacja placówki nie zawsze musi oznaczać zwolnienie nauczyciela z pracy albo jego przejście w stan nieczynny. Pedagog może uzupełnić pensum w innej szkole lub w kilku jednostkach. W przypadku gdy nie jest to możliwe, zamiast zwalniać pracownika, szef placówki może obniżyć mu etat. Z tym ostatnim rozwiązaniem wiąże się jednak proporcjonalne zmniejszenie pensji.

Zmiany organizacyjne

Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (dalej KN) w razie częściowej likwidacji szkoły albo zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć pedagog może być zobowiązany do uzupełniania pensum w innej szkole (szkołach), w wymiarze nie większym niż 1 obowiązkowego wymiaru zajęć. Szkoła (szkoły), w której nauczyciel uzupełnia pensum, nie musi się znajdować w tej samej miejscowości co szkoła macierzysta. Wyrównująca praca może być wykonywana na tym samym stanowisku bądź na innym, przy czym tylko w tym ostatnim przypadku wymagana jest zgoda nauczyciela.

Kara za niewykonanie obowiązku

Sąd Najwyższy w wyroku z 8 grudnia 2005 r. (sygn. akt I PK 94/05, OSNAPiUS 2006/21-22/320) podkreślił, że polecenie podjęcia pracy w innej szkole na tym samym stanowisku powstaje niezależnie od tego, czy nauczyciel wyrazi zgodę na zatrudnienie uzupełniające, czy odmówi takiej zgody. Obowiązek podjęcia zatrudnienia w innej szkole ma charakter bezwzględny. Taki obowiązek może nałożyć na pedagoga organ prowadzący szkołę (wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta lub marszałek województwa). Zdaniem SN sankcją za jego niewykonanie będzie nie tylko ograniczenie zatrudnienia, ale także zastosowanie jednej z kar porządkowych. Skierowanie nauczyciela do pracy w innej szkole, w celu uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć nie podlega zaskarżeniu (wyrok WSA w Warszawie z 12 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1828/06, LEX nr 289549).

Bez dodatkowego angażu

Zgodnie z wyrokiem SN z 27 lipca 2012 r. (sygn. akt I OSK 944/12, Legalis) zawarte w art. 22 ust. 1 KN sformułowanie "obowiązek podjęcia pracy" nie oznacza podpisania dodatkowego (odrębnego) angażu. Jest to rodzaj swoistej delegacji służbowej. Między pedagogiem a szkołą, w której uzupełnia on wymiar zajęć, nie powstaje stosunek pracy. Przez cały czas uzupełniania zajęć nauczyciel pozostaje wyłącznie pracownikiem dotychczasowej placówki, i to na pełnym etacie.

Uzupełnianie odbywa się wyłącznie do pełnego wymiaru pensum nauczyciela. Pedagog w szkole (szkołach), w której uzupełnia pensum, nie może mieć przydzielonych godzin ponadwymiarowych. Jeżeli placówka ta chce powierzyć nauczycielowi realizację zajęć w wymiarze przekraczającym liczbę godzin koniecznych do uzupełnienia pensum, zawiera z nim odrębny stosunek pracy na liczbę godzin ponad etat.

Wypowiedzenie zmieniające

Należy także pamiętać, że skierowanie nauczyciela (niezależnie od podstawy zatrudnienia) do uzupełniającego świadczenia pracy w innej szkole na innym stanowisku może nastąpić wyłącznie w ramach posiadanych przez niego kwalifikacji do nauczania określonego przedmiotu. Jeśli nauczyciel odmówi zgody na uzupełnienie pensum w innej szkole na innym stanowisku, nastąpi ograniczenie zatrudnienia (etatu i pensji), czego skutkiem będzie zmiana warunków pracy i płacy.

Konsekwencje niewyrażenia przez nauczyciela zgody na taką modyfikację zależą od podstawy nawiązania stosunku pracy. W przypadku gdy będzie to nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania, dyrektor szkoły rozwiąże z nim stosunek pracy lub przeniesie w stan nieczynny.

Z kolei odmowa przez pedagoga zatrudnionego na podstawie umowy o pracę będzie niewyrażeniem zgody na warunki wypowiedzenia zmieniającego. To z kolei oznacza skutki określone w art. 42 par. 3 kodeksu pracy. Zgodnie z tym przepisem w razie odmowy przyjęcia przez pracownika zaproponowanych warunków pracy lub płacy umowa o pracę rozwiązuje się z upływem okresu dokonanego wypowiedzenia.

Na podstawie mianowania

W sytuacji gdy nie ma możliwości zatrudnienia nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć oraz nie istnieją warunki do uzupełnienia pensum w innej szkole, nauczyciel zatrudniony na podstawie mianowania może wyrazić zgodę na ograniczenie zatrudnienia w trybie określonym w art. 22 ust. 2 KN. Jest to wyjątek od zasady zatrudnienia nauczyciela mianowanego w pełnym wymiarze zajęć (por. art. 10 ust. 5 KN). Potwierdza to wyrok SN z 15 kwietnia 1999 r. (sygn. akt I PKN 606/98, OSNAPiUS 2000/12/473). Sąd stwierdził w nim, że ograniczenie pełnego wymiaru zajęć nauczyciela mianowanego, poza sytuacjami określonymi w art. 22 KN, jest niedopuszczalne. Kwestie modyfikacji treści stosunku pracy nauczycieli mianowanych są w pragmatyce szczegółowo uregulowane (odrębnie niż w kodeksie pracy), w związku z czym nie stosuje się do nich art. 42 k.p.

Leszek Jaworski

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 22 ust. 1 i 2 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).

Art. 42 ust. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).