Bezprawnie odwołany członek zarządu może wrócić do pracy

@RY1@i02/2013/083/i02.2013.083.18300080b.802.jpg@RY2@

Agnieszka Lechman-Filipiak, partner, DLA Piper Wiater

Kwestia roszczeń przysługujących odwołanemu członkowi zarządu jest dyskusyjna. Członek zarządu zatrudniony na podstawie umowy o pracę jest związany ze spółką dwoma stosunkami prawnymi. Pierwszy z nich, wynikający z powołania do zarządu spółki, jest stosunkiem organizacyjnym regulowanym przepisami kodeksu spółek handlowych. Drugi związany jest z zawarciem umowy o pracę, której przedmiotem jest wykonywanie obowiązków wynikających ze stosunku organizacyjnego.

Jeśli chodzi o ten drugi stosunek prawny, członek zarządu może być w każdej chwili odwołany. W przypadku zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony ustanie stosunku korporacyjnego nie prowadzi do automatycznego ustania stosunku pracy. Do zakończenia tego ostatniego konieczne jest podjęcie dodatkowych czynności, np. wypowiedzenie umowy przez spółkę, które w przypadku osób w wieku przedemerytalnym jest zasadniczo niedopuszczalne. Z drugiej strony, wraz z odwołaniem z zarządu pracownik traci możliwość wykonywania swojej podstawowej powinności pracowniczej, tzn. zarządzania spółką.

W uchwale 7 sędziów z 16 maja 2012 r., sygn. akt III PZP 3/12, SN stwierdził, że w przypadku rozwiązania z naruszeniem prawa umowy o pracę z odwołanym członkiem zarządu spółki kapitałowej nie jest wyłączone roszczenie o przywrócenie do pracy. Jednocześnie sąd wskazał na wyjątkowość przywrócenia i możliwość nieuwzględnienia takiego roszczenia pracownika, nawet wówczas gdy podlega on ochronie. W przypadku osób, które korzystają ze szczególnej ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę, sąd może zasądzić odszkodowanie zamiast przywrócenia do pracy, jeśli znajdzie podstawy do zastosowania art. 4771 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem, jeśli pracownik dokonał wyboru jednego z alternatywnych roszczeń, a to zgłoszone przez niego żądanie okaże się nieuzasadnione, sąd może z urzędu uwzględnić inne roszczenie. W praktyce oznacza to, że w przypadku byłego członka podlegającego szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy sąd jest związany roszczeniem pracownika o przywrócenie do pracy. Pod warunkiem jednak że odwołanie z zarządu nastąpiło na skutek okoliczności niezwiązanych z zawinionym, nienależytym wywiązywaniem się z obowiązków. Jeśli jednak odwołanie było spowodowane okolicznościami dotyczącymi pracownika, możliwe jest zasądzenie odszkodowania zamiast przywrócenia do pracy.

Not. BL