Oczywista wina jedną z podstaw do rozwiązania bez wypowiedzenia stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej

Dla stwierdzenia, czy w danych okolicznościach dopuszczalne jest zastosowanie art. 71 ust. 7 pkt 1 lub 2 ustawy o służbie cywilnej kluczowe jest ustalenie znaczenia pojęć "oczywista wina" oraz "oczywiste popełnienie przestępstwa".

OPINIA PRAWNA z 9 lipca 2010 r., znak DP.171-163(2)/10/JK

Odpowiadając na pismo Urzędu X Departament Prawny Kancelarii Prezesa Rady Ministrów uprzejmie wyjaśnia, co następuje.

W sprawach przedstawionych w tym piśmie należy wyróżnić dwa problemy prawne:

1) przesłanki stosowania art. 71 ust. 7 pkt 1 lub 2 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505, z późn. zm.), dalej: ustawa, albo przepisów o odpowiedzialności dyscyplinarnej urzędnika służby cywilnej;

2) dopuszczalności stosowania przepisów ustawy, regulujących kwestie odpowiedzialności dyscyplinarnej członków korpusu służby cywilnej w odniesieniu do działań lub zachowań członka korpusu służby cywilnej niezwiązanych z wykonywaniem przez niego obowiązków służbowych.

Stosownie do przepisów art. 71 ust. 7 pkt 1 i 2 ustawy rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem służby cywilnej bez wypowiedzenia z winy urzędnika może nastąpić w razie:

1) ciężkiego naruszenia przez urzędnika podstawowych obowiązków członka korpusu służby cywilnej, jeżeli wina urzędnika jest oczywista;

2) popełnienia przez urzędnika w czasie trwania stosunku pracy przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnienie, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem.

Przepisy te dopuszczalność rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia uzależniają w szczególności od stwierdzenia oczywistej winy urzędnika służby cywilnej lub stwierdzenia oczywistego popełnienia przestępstwa przez urzędnika służby cywilnej. Ustalenie znaczenia pojęć "oczywista wina" oraz "oczywiste popełnienie przestępstwa" ma kluczowe znaczenie dla stwierdzenia, czy w danych okolicznościach jest dopuszczalne zastosowanie przepisów art. 71 ust. 7 pkt 1 lub 2 ustawy. Zdaniem Departamentu Prawnego Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, kierując się chociażby rozumowaniem Sądu Najwyższego zawartym w wyroku z 11 marca 2008 r. (II PK 193/07), interpretacja tych przepisów powinna być dokonywana w relacji do przepisów regulujących kwestie odpowiedzialności członków korpusu służby cywilnej. Wydaje się zatem, że możliwe byłoby uznanie winy urzędnika służby cywilnej za oczywistą pod warunkiem, iż ani stwierdzenie samego faktu popełnienia czynu (zachowania), ani stwierdzenie osobistego i wyłącznego udziału tego urzędnika w jego popełnieniu (lub jednoznaczne ustalenie zakresu, w jakim przyczynił się do naruszenia obowiązków przez kilku członków korpusu służby cywilnej oraz stopnia jego winy) nie wymagają przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, a następnie postępowania dyscyplinarnego. W podobny sposób należałoby rozumieć kwestie ustalenia, czy doszło do oczywistego popełnienia przestępstwa, z tym, że oprócz stwierdzenia oczywistej winy należy również stwierdzić, że stwierdzony czyn w sposób oczywisty jest przestępstwem, w rozumieniu przepisów prawa karnego.

Zgodnie z przepisem art. 113 ust. 1 ustawy, członek korpusu służby cywilnej odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie obowiązków członka korpusu służby cywilnej. Obowiązki członka korpusu służby cywilnej wynikają przede wszystkim z przepisów art. 76 ust. 1 ustawy oraz z opisu stanowiska pracy zajmowanego przez danego członka korpusu służby cywilnej. Tym samym niektóre obowiązki wynikają bezpośrednio z zakresu zadań powierzonych członkowi korpusu służby cywilnej do wykonywania w ramach jego stosunku pracy w służbie cywilnej i przyjętych przez tegoż członka korpusu służby cywilnej do wykonywania, a część obowiązków wynika z faktu pozostawania w stosunku pracy w służbie cywilnej. Członek korpusu służby cywilnej odpowiada dyscyplinarnie za naruszenie zarówno obowiązków wynikających z powierzonych zadań, jak i obowiązków wynikających z pozostawania w stosunku pracy w służbie cywilnej. Natomiast nie podlegają odpowiedzialności dyscyplinarnej takie działania lub zachowania członka korpusu służby cywilnej, które nie wynikają z powierzonych mu zadań i nie stoją równocześnie w wyraźnej sprzeczności z jego obowiązkami wynikającymi w faktu pozostawania w stosunku pracy w służbie cywilnej. W sposób szczególny może to dotyczyć działań lub zachowań związanych z pracą wykonywaną w ramach stosunku pracy poza służbą cywilną, nawet na rzecz tego samego pracodawcy, z którym łączy go stosunek pracy w służbie cywilnej.

Dobrosław Dowiat-Urbański,

Jacek Kwieciński,

Radca Prezesa Rady Ministrów

Michał Graczyk,

Radca Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

@RY1@i02/2013/036/i02.2013.036.088000500.802.jpg@RY2@