Komornika zastępuje czasem pracodawca

Kodeks pracy przewiduje w art. 88 uproszczoną formę dokonywania potrąceń z wynagrodzenia za pracę w przypadku należności alimentacyjnych i rent o charakterze alimentacyjnym. Taka uproszczona forma pozwala uniknąć kosztów oraz formalności związanych z przebiegiem postępowania komorniczego. Bezegzekucyjnego potrącenia dokonuje pracodawca na wniosek uprawnionego, po przedstawieniu tytułu wykonawczego. Tytułem wykonawczym może być np. wyrok sądu lub zawarta przed nim ugoda po zaopatrzeniu w klauzulę wykonalności. [przykład 1]

W sytuacji gdy pracodawca przyjmuje na siebie rolę komornika, jego obowiązkiem jest zawiadomienie pracownika na piśmie o zajęciu wynagrodzenia, wskazanie wierzyciela, tytułu wykonawczego, wysokości dochodzonej kwoty oraz przekazywanie potrąconego uposażenia wierzycielowi. Zatrudniającego obciąża też wówczas odpowiedzialność za prawidłowe dokonanie potrącenia. Potrącenia na świadczenia alimentacyjne dokonywane są w pierwszej kolejności w granicach:

wdo 3/5 wysokości uposażenia netto, bez ograniczenia kwotowego części pozostałej do wypłaty, bądź

wgdy egzekucji podlega nagroda z zakładowego funduszu nagród, dodatkowe wynagrodzenie roczne oraz należności przysługujące podwładnym z tytułu udziału w zysku lub nadwyżce bilansowej - do ich pełnej wysokości.

Stosowanie uproszczonej formy potrąceń nie jest jednak dopuszczalne, gdy świadczenia alimentacyjne mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma podlegająca potrąceniu nie wystarcza na całkowite pokrycie wszystkich należności. [przykład 2]

Pracodawca może zatem dokonać potrącenia pozaegzekucyjnego na rzecz jednego wierzyciela, jeżeli potrącana kwota nie wystarcza na pokrycie jego roszczenia, ale w przypadku wielości wierzycieli jest to możliwe tylko wówczas, gdy potrącona suma zapewnia ich pełne zaspokojenie. [przykłady 3, 4]

Potrącenie bezegzekucyjne jest wyłączone w sytuacji, w której wynagrodzenie zostało zajęte w trybie egzekucji sądowej lub administracyjnej albo gdy w postępowaniu karnym orzeczono grzywnę bądź karę porządkową (uchwała składu 7 sędziów SN z 21 maja 1981 r., V PZP 4/81, OSNC 1981/11/204).

Należy także pamiętać, że komornik jest uprawniony do zaliczenia na poczet egzekwowanych należności pieniężnych sum ściągniętych od dłużnika przez jego zakład pracy w trybie art. 88 k.p. (uchwała Sądu Najwyższego z 21 listopada 1980 r., III CZP 53/80, OSNC 1981/5/74).

PRZYKŁAD 1

Przedłożenie ugody sądowej

Pani Ewelina - na podstawie ugody sądowej opatrzonej klauzulą wykonalności - jest zobowiązana do uiszczania alimentów na rzecz swojego syna w kwocie po 600 zł miesięcznie. Mąż pani Eweliny, u którego ustalono miejsce pobytu dziecka, przedłożył jej szefowi ten tytuł wykonawczy wraz z pisemnym wnioskiem o dokonywanie potrąceń wskazanej sumy 600 zł z jej uposażenia netto wynoszącego 1600 zł. Przełożony pani Eweliny obawia się jednak uwzględnienia tego wniosku, sądząc, że tylko komornik jest uprawniony do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Takie obawy pracodawcy nie są jednak w tym przypadku uzasadnione.

PRZYKŁAD 2

Trzy należności

Pan Kornel - na podstawie wyroków sądu zaopatrzonych w klauzule wykonalności - jest zobowiązany do uiszczania alimentów na rzecz swoich trojga pozamałżeńskich dzieci w wysokości po 800, 500 oraz 300 zł miesięcznie. Zarabia 1500 zł netto. Kwota podlegająca potrąceniu, czyli 900 zł (3/5 wynagrodzenia, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne oraz zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych) nie wystarcza zatem na całkowite pokrycie należności wszystkich trzech wierzycieli. W tej sytuacji pracodawca pana Kornela nie może zastosować potrącenia pozaegzekucyjnego.

PRZYKŁAD 3

Mimo za niskiej pensji

Pani Matylda - na podstawie wyroku sądu opatrzonego klauzulą wykonalności - jest zobowiązana do zapłaty alimentów na rzecz swojej córki w kwocie po 900 zł miesięcznie. Otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1300 zł netto. Kwota podlegająca potrąceniu, tj. 780 zł, nie wystarcza więc na pokrycie tego świadczenia. Pracodawca pani Matyldy może jednak w tej sytuacji zastosować bezegzekucyjną formę potrącenia - występuje bowiem tylko jeden wierzyciel.

PRZYKŁAD 4

Wystarczy dla wszystkich

Pan Olaf - na podstawie wyroków sądowych zaopatrzonych w klauzule wykonalności - jest zobowiązany do uiszczania alimentów na rzecz czworga swoich dzieci w wysokości po 1.000, 800, 500 i 300 zł miesięcznie Zarabia 8000 zł netto. Kwota podlegająca potrąceniu, tj. 4800 zł, wystarcza zatem na pokrycie należności wszystkich wierzycieli w pełnej wysokości (czyli 2600 zł). Przełożony pana Olafa może zatem w takiej sytuacji zastosować bezegzekucyjną formę potrącenia (do 2600 zł) - mimo bowiem, że występuje kilku wierzycieli, potrącana suma pokrywa całość ich należności.

@RY1@i02/2013/012/i02.2013.012.21700100a.802.jpg@RY2@

Anna Borysewicz, adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku

Anna Borysewicz

adwokat prowadzący własną kancelarię w Płocku

Podstawa prawna

Art. 87 par. 3 pkt 1 i par. 5 oraz art. 88 i 90 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 880-888 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).