Nieustalenie planu urlopów w określonym terminie nie narusza przepisów

Przepisy kodeksu pracy nie określają terminu sporządzenia planu urlopu. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę, że plan obejmuje możliwość wzięcia urlopu wraz z początkiem roku kalendarzowego, logiczne byłoby, żeby plan był sporządzony jeszcze przed jego rozpoczęciem. Pogląd ten nie oznacza, że ustalenie planu do końca lutego jest naruszeniem przepisów. Pracodawca musi jednak pamiętać, że niesporządzenie planu nie może stanowić uzasadnienia do nieudzielenie urlopu pracownikowi.

Tylko deklaracja

Jeżeli zaś chodzi o drugie pytanie, należy stwierdzić, że zobowiązywanie pracowników do ścisłego trzymania się terminów wypoczynku przez pracowników budzi wiele kontrowersji. W piśmiennictwie nie ma jednolitego stanowiska co do istoty planu urlopu. Jedni uważają, że konstytutywny charakter planu urlopów oznacza, że jest on wiążący dla stron stosunku pracy w zakresie ustalonych w nim terminów, które mogą być zmienione tylko wyjątkowo w sytuacjach ściśle określonych w przepisach prawa pracy. Podkreśla się, że ograniczenie możliwości zmian terminów urlopu jest korzystne zarówno dla zakładu, bo pozwala na bezusterkowe zorganizowanie pracy, jak i pracowników – umożliwia odpowiednie przygotowanie wypoczynku całej rodziny. Plan urlopów jest więc źródłem zobowiązania pracodawcy do udzielenia urlopu w określonym w nim terminie, a tym samym stanowi podstawę roszczenia pracownika wobec pracodawcy o wykonanie tego obowiązku (M. Nałęcz [w:] Kodeks pracy. Komentarz, red. W. Muszalski i K. Walczak, Legalis 2021/el). Drudzy uważają, że plan urlopów nie ma charakteru konstytutywnego, tj. nie uprawnia pracownika do wystąpienia z żądaniem udzielenia urlopu w terminie wynikającym z planu (G. Orłowski, Kodeks pracy. Komentarz, red. K. Walczak, Legalis 2023/el). Należy się zgodzić z tym stanowiskiem. Samo sporządzenie planu urlopów nie przesądza o tym, czy faktycznie pracownicy skorzystają z urlopów w zadeklarowanym terminie i wymiarze. Może bowiem dojść do sytuacji, kiedy pracownik nie będzie mógł rozpocząć urlopu w ustalonym terminie lub urlop taki ulegnie przerwaniu, np. z powodu choroby pracownika (art. 165 i 166 k.p.). Przepisy dopuszczają też możliwość przesunięcia terminu urlopu na wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami albo z powodu szczególnych potrzeb pracodawcy (art. 164 k.p.). Termin wykorzystania urlopu powinien jednak zostać uzgodniony przez strony stosunku pracy – co do zasady pracodawca nie może odgórnie narzucić pracownikowi terminu wykorzystania urlopu. Wyjątek w tym zakresie dotyczy urlopu zaległego, którego pracodawca może udzielić pracownikowi nawet bez jego zgody (wyrok Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2006 r., sygn. akt I PK 124/05), a także sytuacji, gdy pracownik znajduje się w okresie wypowiedzenia – wówczas pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu (art. 1671 k.p.).