Autodenuncjacja nie uchroni sygnalisty przed zwolnieniem

Wejście w życie nowej ustawy zawsze prowadzi do wielu niewiadomych i dopiero praktyka jej stosowania często pokazuje, w jakim duchu w rzeczywistości jest stosowana. Nie inaczej jest z ustawą z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz.U. poz. 928; dalej: ustawa), która została opublikowana w Dzienniku Ustaw 24 czerwca 2024 r., a wejdzie w życie 25 września 2024 r. Ciekawą i wartą rozważenia sytuacją jest ta, kiedy zgłaszający celowo informuje pracodawcę o naruszeniu, którego dokonał. Czy taka osoba nabywa status sygnalisty i jest chroniona przed zwolnieniem? Takie pytania padają ze strony pracodawców, którzy przygotowują się do obowiązkowego wprowadzenia procedur zgłoszeń wewnętrznych.

Obejście przepisów

Z perspektywy pracownika taki pomysł może okazać się perfekcyjnym obejściem ustawy, bo zgodnie z art. 11 ustawy „wobec sygnalisty nie mogą być podejmowane działania odwetowe ani próby lub groźby zastosowania takich działań”. Z praktycznego punktu widzenia zwykle sytuacja nie jest skomplikowana – sygnalista informuje podmiot zobowiązany o naruszeniu, wskazuje potrzebne informacje (np. czas, miejsce dokonania naruszenia), przekazuje dowody (jeśli takie posiada), a praco dawca potwierdza przyjęcie zgłoszenia i rozpoczyna działania następcze. Co ważne, sygnalista, spełniając określone w ustawie wymogi, nabywa swój status z chwilą dokonania zgłoszenia. Przypominamy, że działania odwetowe to „bezpośrednie lub pośrednie działanie lub zaniechanie w kontekście związanym z pracą, które jest spowodowane zgłoszeniem lub ujawnieniem publicznym i które narusza lub może naruszyć prawa sygnalisty lub wyrządza lub może wyrządzić nieuzasadnioną szkodę sygnaliście, w tym bezpodstawne inicjowanie postępowań przeciwko sygnaliście”. Jeśli sygnalista jest pracownikiem, to przykładem działania odwetowego wskazanego w ustawie jest wypowiedzenie lub rozwiązanie bez wypowiedzenia stosunku pracy (art. 12 ust. 1 pkt 2 ustawy).