Powodem rozwiązania umowy może być praca w czasie zwolnienia lekarskiego

Celem korzystania ze zwolnienia lekarskiego, które uprawnia pracownika do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy przez okres w nim wskazany, jest odzyskanie zdrowia i pełnej zdolności do pracy. Wobec tego pracodawca ma prawo oceniać, czy pracownik wykorzystuje zwolnienie lekarskie zgodnie z jego przeznaczeniem i nie nadużywa go, aby w czasie nieobecności w pracy wykonywać inne czynności.

Brak jest obecnie przepisu kodeksu pracy, który wprost określałby skutki nadużywania zwolnień lekarskich. Liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego pozwala jednak dość szczegółowo określić, jakie konsekwencje spotkać mogą pracownika, który podczas zwolnienia lekarskiego zachowuje się w sposób niezgodny z jego celem.

Podejmowanie czynności, które zniweczyć mogą cel zwolnienia lekarskiego, jakim jest odzyskanie zdolności do pracy, zakwalifikowane być mogą jako naruszanie podstawowych obowiązków przez pracownika. Podejmowanie innych zajęć podczas choroby prowadzi zwykle do przedłużenia czasu niezdolności do pracy. W interesie pracodawcy, ze względów organizacyjnych i finansowych z uwagi na obowiązek wypłaty pracownikowi niezdolnemu do pracy wskutek choroby wynagrodzenia gwarancyjnego, leży, aby pracownik jak najszybciej stał się zdolny do wykonywania swoich czynności.

Przyjmuje się, iż poprzez takie działania pracownik postępuje sprzecznie ze swoimi obowiązkami, takimi jak lojalność wobec pracodawcy, obowiązek świadczenia pracy i usprawiedliwiania nieobecności. Zdaniem Sądu Najwyższego, aby możliwe było stwierdzenie, że pracownik dopuścił się ciężkiego naruszenia obowiązków pracowniczych, konieczne jest jednak przypisanie mu winy co najmniej w postaci rażącego niedbalstwa (por. wyrok SN z 21 października 1999 r., I PKN 308/99, OSNAPiUS 2001/5/154).

Z tego powodu nie każdy przypadek naruszania przez pracownika zwolnienia lekarskiego będzie dawał pracodawcy prawo do wyciągnięcia wobec niego konsekwencji.

Przy ocenie, czy pracownik w sposób rażący naruszył swe obowiązki, istotne będzie uwzględnienie charakteru schorzenia, które spowodowało jego niezdolność do pracy i zalecanego sposobu leczenia, jak i rodzaju czynności podejmowanych podczas zwolnienia lekarskiego.

W pierwszej kolejności sprawdzeniu powinno podlegać to, czy zgodnie z zaleceniem lekarskim na wystawionym zwolnieniu ZUS ZLA pracownik w okresie leczenia powinien leżeć. Jednak nawet wówczas, gdy adnotacja na zwolnieniu lekarskim wskazuje, że pracownik może chodzić, w konkretnych okolicznościach zachowanie pracownika sprzeczne z zaleceniami lekarskimi uznane może być za nadużywanie zwolnienia.

Uważa się, iż jednym z obowiązków pracowniczych jest stosowanie się do wskazań lekarskich (art. 211 pkt 5 k.p. w związku z art. 100 par. 2 pkt 3 k.p.). Konkretne zachowania pracownika mogą zostać zatem odmiennie ocenione w zależności od tego, czy można je uznać za niesprzeczne z zaleceniami lekarskimi.

Najbardziej typowym przykładem nadużywania zwolnienia lekarskiego jest wykonywanie podczas tego zwolnienia innej pracy lub prowadzenie działalności gospodarczej. Jednak nawet w takiej sytuacji nie można wykluczyć, że w konkretnych okolicznościach wykonywanie innej pracy nie będzie upoważniało do stwierdzenia, że pracownik naruszył podstawowe swoje obowiązki.

Sąd Najwyższy w wyroku z 19 stycznia 1998 r. (I PKN 486/97, OSNAPiUS 1998/23/687) uznał, iż nie stanowi ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych wykonywanie w czasie zwolnienia chorobowego pracy, która nie jest sprzeczna z zaleceniami lekarskimi. Sytuacja taka może mieć miejsce, jeśli pracownik w trakcie zwolnienia lekarskiego wykonuje dodatkową pracę o charakterze zupełnie odmiennym od tej, którą świadczy u tego pracodawcy, u którego korzysta ze zwolnienia lekarskiego.

Pracownik musi jednak tak korzystać ze zwolnienia lekarskiego, aby jak najszybciej odzyskać zdrowie i wrócić do pracy. Wykonywanie pracy, która może wydłużyć stan choroby, może być uznane za naruszenie podstawowego obowiązku dbania o dobro zakładu pracy.

Pogląd ten potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z 26 września 2001 r. (I PKN 638/00, Pr. Pracy 2002/1/35). W orzeczeniu Sąd Najwyższy stwierdził, że jeśli pracownik w czasie zwolnienia lekarskiego podejmuje czynności pozostające w sprzeczności z celem tego zwolnienia, jakim jest odzyskanie zdolności do pracy, a zwłaszcza czynności prowadzące do przedłużenia swojej nieobecności, to godzi przez to w dobro pracodawcy i działa w sposób sprzeczny ze swoimi obowiązkami.

Jeśli pracodawca stwierdzi, że pracownik swym nieprawidłowym zachowaniem podczas zwolnienia lekarskiego naruszył w sposób ciężki swoje podstawowe obowiązki pracownicze, może rozwiązać z nim umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia na podstawie art. 52 par. 1 pkt 1 k.p. Pracodawca na złożenie takiego oświadczenia woli ma miesiąc, od chwili gdy dowiedział się o nadużywaniu zwolnienia lekarskiego przez pracownika. Okoliczność ta daje również prawo do łagodniejszego potraktowania pracownika i wypowiedzenia mu umowy ze wskazaniem naruszenia obowiązków jako przyczyny wypowiedzenia.