Okres wypowiedzenia umowy zależy od zakładowego stażu pracy

Okres zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy, czyli tzw. zakładowy staż pracy, ma wpływ na niektóre uprawnienia pracownicze. Pojęcie to odnosi się również do pracy wykonywanej u przejętego pracodawcy na warunkach określonych w art. 23¹ k.p.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Wynosi on dwa tygodnie – jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż sześć miesięcy, jeden miesiąc – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej sześć miesięcy, lub trzy miesiące – jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej trzy lata (art. 36 par. 1 k.p.).

Należy podkreślić, że przy ustalaniu okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony uwzględnia się wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego (danego) pracodawcy, co stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z 15 stycznia 2003 r. (III PZP 20/02, OSNP 2004/1/4). Tak więc, ustalając zakładowy staż pracy, należy zsumować wszystkie okresy zatrudnienia przypadające u danego pracodawcy, bez względu na podstawę prawną świadczenia pracy w ramach stosunku pracy (np. umowa o pracę, powołanie, mianowanie), przerwy pomiędzy kolejnymi zatrudnieniami oraz tryb rozwiązania kolejnych stosunków pracy.

Do okresu zatrudnienia, od którego zależy długość okresu wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony, wlicza się także okres wypowiedzenia tej umowy. Takie właśnie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 4 kwietnia 1979 r. (I PZP 33/78, OSNC 1979/10/188). Oznacza to, że na długość przewidzianych w art. 36 par. 1 k.p. okresów wypowiedzenia decydujące znaczenie ma okres zatrudnienia, który pracownik osiągnie w dniu rozwiązania stosunku pracy.

W pewnych sytuacjach do stażu pracy, od którego zależy okres wypowiedzenia, wlicza się pracownikowi okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy. Taka sytuacja zachodzi, gdy zmiana pracodawcy nastąpiła na zasadach określonych w art. 23¹ k.p., a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio zatrudniającego tego pracownika. Stanowi o tym art. 36 par. 1¹ k.p.

Zakładowy staż pracy może także mieć wpływ na długość okresu ochronnego w razie rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia z przyczyn niezawinionych przez pracownika. Kodeks pracy umożliwia pracodawcy rozwiązanie umowy w tym trybie w przypadku niezdolności pracownika do pracy wskutek choroby. Powinny być jednak spełnione pewne przesłanki, a mianowicie niezdolność do pracy musi trwać dłużej niż trzy miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż sześć miesięcy – art. 53 par. 1 pkt 1 lit. a) k.p. – bądź dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze trzy miesiące – gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej sześć miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy albo chorobą zawodową – art. 53 par. 1 pkt 1 lit. a) k.p.

Ustalając okres zatrudnienia pracownika, należy pamiętać o wyroku Sądu Najwyższego z 21 lipca 1999 r. (I PKN 161/99, OSNP 2000/19/717). Sąd uznał w nim, że do okresu zatrudnienia u danego pracodawcy, krótszego niż sześć miesięcy, od którego przepis art. 53 par. 1 pkt 1 lit. a) k.p. uzależnia możliwość rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż trzy miesiące, nie dolicza się okresu tej niezdolności.

Do okresu zatrudnienia pracownika wlicza się okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła na zasadach określonych w art. 23¹ k.p. Zasadę tę należy stosować także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio zatrudniającego tego pracownika. Wynika to z odesłania do art. 36 par. 1¹ k.p. zawartego w art. 53 par. 4 k.p.

Przepis art. 47 k.p. przyznaje pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, nie więcej jednak niż za dwa miesiące, a gdy okres wypowiedzenia wynosił trzy miesiące – nie więcej niż za jeden miesiąc. Jak widać, i w tym przypadku na wysokość wynagrodzenia ma wpływ zakładowy staż pracy. Pamiętać bowiem trzeba, że zgodnie z art. 36 par. 1 k.p. długość okresu wypowiedzenia zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy.

Powyższa zasada nie zawsze może być stosowana. Jeżeli bowiem umowę o pracę rozwiązano z pracownikiem w wieku przedemerytalnym (o którym mowa w art. 39 k.p.), albo z pracownicą w okresie ciąży lub urlopu macierzyńskiego, wynagrodzenie przysługuje za cały czas pozostawania bez pracy. Również w przypadku, gdy rozwiązano umowę o pracę z pracownikiem ojcem wychowującym dziecko w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego albo gdy rozwiązanie umowy o pracę podlega ograniczeniu z mocy przepisu szczególnego – pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za cały czas pozostawania bez pracy.

Przepisy ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników przyznają pracownikowi, w związku z rozwiązaniem stosunku pracy, prawo do odprawy pieniężnej. Jej wysokość uzależniona jest m.in. od zakładowego stażu pracy pracownika. Pracodawcy, którzy objęci są przepisami wspomnianej ustawy, wypłacają zwalnianym pracownikom odprawę w wysokości:

● jednomiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż dwa lata;

● dwumiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od dwóch do ośmiu lat;

● trzymiesięcznego wynagrodzenia, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad osiem lat.

Przy ustalaniu okresu zatrudnienia u danego pracodawcy stosuje się odpowiednio przepis art. 36 par. 1¹ k.p. Istotne jest również, że zakładowy staż pracy obejmuje nie tylko bieżące zatrudnienie, ale także każdy poprzedni okres zatrudnienia u tego pracodawcy. Nawet sprzed kilku lat.