Chorobę zawodową stwierdza inspektor

Z dniem 3 lipca 2009 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. dotyczące chorób zawodowych. Poprzednie utraciło moc po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 19 czerwca 2008 r., P 23/07 (Dz.U. nr 116, poz. 740) niezgodności z konstytucją art. 237 par. 1 pkt 2 i 3 kodeksu pracy w zakresie, w jakim nie określały wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz samego rozporządzenia wydanego na tej podstawie.

W wykonaniu tego wyroku 22 maja 2009 r. uchwalono nowelizację kodeksu pracy. Oprócz określenia na nowo – zgodnie z wytycznymi TK – upoważnienia ustawowego do wydania rozporządzenia wprowadziła ona również kilka innych zmian. Część przepisów zawartych dotąd w rozporządzeniu wprowadzono do ustawy. Przede wszystkim to kodeks pracy bezpośrednio wskazuje obecnie podmioty, które są zobowiązane do zgłoszenia choroby zawodowej – są nimi lekarz, lekarz dentysta, pracodawca, jak i sam pracownik. Bardzo istotne jest to, iż ustawa ta określiła w nowym art. 235 ¹ kodeksu pracy ustawową definicję choroby zawodowej.

Za chorobę zawodową może być uznana tylko taka choroba, która wymieniona została w wykazie chorób zawodowych. Ponadto niezbędnym warunkiem jest to, aby w wyniku oceny warunków pracy można było stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Czynniki takie ustawa nazywa narażeniem zawodowym. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić, po pierwsze, w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym i po drugie, po zakończeniu pracy w takim narażeniu. Objawy chorobowe po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym pojawić się muszą w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wykaz ten stanowi załącznik do rozporządzenia z 30 czerwca 2009 r. Dla każdej z chorób zawodowych określono inny termin, w jakim może zostać rozpoznana. Różnią się one zasadniczo w przypadku poszczególnych schorzeń i wynoszą od kilku dni do kilku lat. W niektórych przypadkach rozporządzenie wskazuje, że terminu takiego nie można określić.

W odróżnieniu od poprzednio obowiązującego rozporządzenia dotyczącego chorób zawodowych, wykaz chorób zawodowych zawarty w nowym rozporządzeniu ma charakter zamknięty, co oznacza, iż inne schorzenia niż te w nim określone nie będą mogły zostać uznane za chorobę zawodową.

Procedura dotycząca zgłoszenia choroby zawodowej i jej rozpoznania została szczegółowo określona w rozporządzeniu. Po zawiadomieniu przez uprawniony podmiot postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej wszczyna państwowy powiatowy inspektor sanitarny, kierując pracownika na badanie do właściwej jednostki orzeczniczej, chyba że zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej dokonał lekarz takiej jednostki. Badanie przeprowadza lekarz posiadający stosowne uprawnienia do takich czynności. Lekarz wydaje orzeczenie, w którym stwierdza chorobę zawodową lub brak podstaw do jej rozpoznania. Przy stwierdzeniu choroby zawodowej lekarz bierze pod uwagę w szczególności ocenę narażenia zawodowego. Kryteria dokonania tej oceny zostały szczegółowo określone w rozporządzeniu. Pracownik niezadowolony z orzeczenia lekarza jest uprawniony do żądania w terminie 14 dni od jego doręczenia przeprowadzenia powtórnego badania przez jednostkę orzeczniczą drugiego stopnia.