Protokół powypadkowy można zaskarżyć do sądu

Myli się ten pracodawca, który twierdzi, że powstanie w jego zakładzie wypadku przy pracy to wyłącznie jego prywatna sprawa. W razie zaistnienia wypadku na pracodawcy ciąży bowiem szereg obowiązków, do których należą: podjęcie niezbędnych działań eliminujących lub ograniczających zagrożenie, udzielenie pierwszej pomocy poszkodowanym, ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku oraz zastosowanie środków zapobiegających wystąpieniu podobnych zdarzeń. Pracodawca ma również obowiązek zawiadomić o wypadku odpowiednie organy i prowadzić rejestr wypadków przy pracy.

Pierwszą czynnością, którą powinien podjąć poinformowany o wypadku pracodawca, jest zabezpieczenie miejsca zdarzenia. Sposób dokonania tego zabezpieczenia nie został wyraźnie określony. Ważne, aby nastąpiło to w sposób wykluczający dostęp do miejsca wypadku osób niepowołanych oraz uruchomianie bez koniecznej potrzeby maszyn i innych urządzeń technicznych, które w związku z wypadkiem zostały wstrzymane.

Po zabezpieczeniu miejsca zdarzenia ponowne ich uruchomienie, jak również dokonanie zmian na miejscu wypadku wymaga każdorazowej zgody pracodawcy, przy czym przed podjęciem takiej decyzji powinien on dokonać oględzin miejsca wypadku i w razie potrzeby sporządzić jego szkic lub fotografię. Swoje decyzje pracodawca musi uzgodnić ze społecznym inspektorem pracy, a jeśli doszło do wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego – z właściwym inspektorem pracy i prokuratorem. Dokonywanie zmian w miejscu wypadku bez uzyskiwania zgody wskazanych organów jest dopuszczalne, gdy zachodzi konieczność ratowania osób lub mienia albo zapobieżenia grożącemu niebezpieczeństwu.

Pracodawca, u którego doszło do wypadku przy pracy, nie może zachować tej informacji wyłącznie dla siebie. Ma on obowiązek niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy oraz prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy, a także o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, jeśli miał związek z pracą i może zostać uznany za wypadek przy pracy.

Po tym jak zabezpieczono miejsce zdarzenia, pracodawca ma obowiązek ustalić przyczyny i okoliczności wypadku przy pracy. Zadanie to należy do powoływanego przez pracodawcę zespołu powypadkowego.

W skład zespołu powypadkowego wchodzi co do zasady pracownik służby bhp oraz społeczny inspektor pracy.

Jeśli u danego pracodawcy nie ma obowiązku tworzenia służby bhp, to zamiast jej pracownika w skład tego zespołu wchodzi sam pracodawca lub pracownik zatrudniony przy innej pracy, któremu pracodawca powierzył wykonywanie zadań służby bhp albo specjalista spoza zakładu pracy.

W sytuacji gdy u pracodawcy nie działa społeczna inspekcja pracy, w skład zespołu powypadkowego zamiast społecznego inspektora pracy wchodzi przedstawiciel pracowników posiadający aktualne zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie bhp.

Jeżeli z uwagi na małą liczbę pracowników pracodawca nie może powołać zespołu powypadkowego w żadnym z powyższych składów, okoliczności i przyczyny wypadku powinien ustalić zespół powypadkowy złożony z samego pracodawcy oraz specjalisty spoza zakładu pracy.

Zadaniem zespołu powypadkowego jest ustalenie okoliczności i przyczyn zaistniałego wypadku. W tym celu zespół powinien m.in. dokonać oględzin miejsca wypadku, stanu technicznego maszyn oraz urządzeń technicznych i ochronnych, zbadać warunki wykonywania pracy, wysłuchać wyjaśnień poszkodowanego, zebrać informacje dotyczące wypadku od jego świadków, zasięgnąć opinii lekarza bądź innych specjalistów w celu oceny jego rodzaju i skutków oraz zebrać inne dowody. Koszty z tym związane ponosi pracodawca.

Po ustaleniu okoliczności i przyczyn powołany w tym celu zespół powinien sporządzić tzw. protokół powypadkowy. Wzór takiego protokołu zawiera załącznik do rozporządzenia ministra gospodarki i pracy z 16 września 2004 r. w sprawie wzoru protokołu ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Sporządzenie protokołu powinno nastąpić w terminie 14 dni od dnia uzyskania zawiadomienia o wypadku. Jeżeli członkowie zespołu nie mogą dojść do porozumienia odnośnie brzmienia protokołu, o jego treści decyduje sam pracodawca. Do jego obowiązków należy także ostateczne zatwierdzenie treści protokołu, co powinno nastąpić w terminie pięciu dni od dnia jego sporządzenia.

Przed zatwierdzeniem protokołu zespół powypadkowy ma obowiązek zapoznać z jego treścią poszkodowanego bądź członków rodziny zmarłego wskutek wypadku pracownika (krąg tych osób określa art. 13 ustawy z 13 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, Dz.U. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.). W sytuacji gdy wskazane osoby zgłoszą do treści protokołu jakiekolwiek zastrzeżenia bądź sam protokół nie odpowiada wymogom formalnym, pracodawca ma obowiązek zwrócić zespołowi powypadkowemu sporządzony protokół celem jego uzupełnienia bądź wyjaśnienia.

Zatwierdzony protokół powypadkowy pracodawca doręcza poszkodowanemu bądź członkom rodziny zmarłego wskutek wypadku pracownika. W sytuacji gdy protokół dotyczy wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego, pracodawca powinien go również przekazać właściwemu inspektorowi pracy.

Na pracodawcy ciąży również obowiązek prowadzenia tzw. rejestru wypadków, w którym powinny się znaleźć wszystkie protokoły powypadkowe. Okres przechowywania przez pracodawcę protokołu powypadkowego wraz z pozostałą dokumentacją powypadkową wynosi 10 lat.

Przeprowadzenie stosownego postępowania powypadkowego należy do obowiązków pracodawcy i nie jest wcale uzależnione od jego dobrej woli czy potrzebnych środków finansowych. Pracodawca, który nie reaguje na wystąpienie w jego firmie wypadku przy pracy i uchyla się od wykonania ciążących na nim obowiązków, powinien liczyć się z odpowiedzialnością wykroczeniową. Zachowanie polegające bowiem na niezawiadamianiu właściwego okręgowego inspektora pracy, prokuratora bądź innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, miał związek z pracą, jeżeli mógł być on uznany za wypadek przy pracy, nieujawnianiu wypadku przy pracy bądź przedstawianiu niezgodnych z prawdą informacji, dowodów lub dokumentów dotyczących takiego wypadku stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika, zagrożone karą grzywny od 1 tys. zł do 30 tys. zł. Co więcej, pracodawca, który wbrew obowiązkowi nie zawiadamia w terminie właściwego organu o wypadku przy pracy albo nie sporządza lub nie przedstawia wymaganej dokumentacji, popełnia przestępstwo zagrożone karą grzywny do 180 stawek dziennych albo karą ograniczenia wolności.