Opóźnienie w wypłacie odszkodowania nie uchyla zakazu działalności konkurencyjnej

W praktyce i orzecznictwie sądowym problem sprawia często ustalenie, kiedy następuje ustanie zakazu konkurencji. Stosownie do art. 101² par. 2 k.p. zakaz taki przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki umowa została zawarta, w dwóch sytuacjach. Pierwsza - najczęściej niebudząca większych wątpliwości - ma miejsce wówczas, gdy ustały przyczyny uzasadniające zakaz konkurencji. Ma to miejsce przykładowo wówczas, gdy w związku ze zmianą przez pracodawcę rodzaju prowadzonej działalności informacje, którymi dysponował pracownik, nie mają już charakteru poufnych lub wręcz utraciły dla pracodawcy jakiekolwiek znaczenie.

Druga sytuacja, która powoduje ustanie zakazu konkurencji, ma miejsce wówczas, gdy pracodawca nie wywiązuje się z obowiązku wypłaty odszkodowania pracownikowi, a zatem nie wykonuje swojego zobowiązania wynikającego z umowy o zakazie konkurencji. Są to przesłanki istotne, które mają znaczenie dla określenia, czy i kiedy pracownik może podjąć działalność konkurencyjną w okresie, na który zawarto umowę bez narażania się na sankcje odszkodowawcze wobec pracodawcy.

Prawo cywilne rozróżnia pojęcia niewykonanie zobowiązania i nienależyte wykonanie zobowiązania i łączy z nimi określone skutki. Generalnie za niewykonanie zobowiązania można uznać sytuację, w której zobowiązanie w ogóle nie zostaje wykonane. Natomiast o nienależytym wykonaniu zobowiązania można mówić wówczas, gdy dłużnik (tutaj pracodawca) spełnia swoje świadczenie, ale odbiega ono w większym lub mniejszym stopniu od świadczenia wymaganego, np. wypłaca je w zaniżonej wysokości, z przekroczeniem terminów lub w pewnym momencie całkowicie zaprzestaje wypłaty świadczenia.

Ocena tej przesłanki może budzić jednak wątpliwości, które należy rozstrzygać z uwzględnieniem treści konkretnej umowy, ogólnych zasad wykonania zobowiązań (art. 354 k.c.) i skutków ich niewykonania.

Jeśli w umowie pracodawca zobowiązują się zapłacić pracownikowi w określonym terminie (np. w dniu rozwiązania stosunku pracy) odszkodowanie za powstrzymanie się przez niego od działań konkurencyjnych i nie wykonuje swojego obowiązku w tym terminie, to pracownik przestaje być związany zakazem konkurencji. Wówczas może on podjąć taką działalność, nie narażając się na odpowiedzialność odszkodowawczą wobec pracodawcy, oraz zachowuje prawo do żądania (także na drodze sądowej) spełnienia obowiązku zapłaty umówionego odszkodowania przez pracodawcę.

Jeśli jednak w umowie strony określiły obowiązek zapłaty odszkodowania na rzecz pracownika w ratach, a pracodawca wypłaca je z nieznacznym opóźnieniem, to w tej sytuacji nie można raczej mówić o niewykonaniu zobowiązania pracodawcy (co zwalniałoby pracownika od zakazu konkurencji), ale raczej o nienależytym wykonaniu zobowiązania. To z kolei uprawnia pracownika do żądania odsetek za opóźnienie i odstąpienie od umowy na zasadach przewidzianych w art. 491 k.c. Nie powoduje jednak samo w sobie zwolnienia pracownika z obowiązku powstrzymania się od działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy.

@RY1@i02/2009/212/i02.2009.212.168.002a.101.jpg@RY2@

Andrzej Marek, sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy

Andrzej Marek

sędzia Sądu Okręgowego w Legnicy